Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện đang làm việc tại một doanh nghiệp bảo hiểm và được Ban lãnh đạo xem xét bổ nhiệm vào vị trí Trưởng bộ phận quản trị rủi ro hoặc Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ. Tuy nhiên, tôi chưa rõ pháp luật hiện hành quy định những điều kiện, tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác và các trường hợp không được bổ nhiệm đối với các chức danh này như thế nào ? Ngoài ra, các chức danh này có được kiêm nhiệm chức vụ quản lý khác trong doanh nghiệp hay đồng thời làm việc cho doanh nghiệp bảo hiểm khác hay không? Mong luật sư tư vấn giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định ra sao?
Trả lời:
1. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định ra sao?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, cơ cấu tổ chức quản lý giữ vai trò quan trọng trong việc điều hành, kiểm soát và bảo đảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Một cơ cấu quản lý hợp lý không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Chính vì vậy, pháp luật đã đặt ra những nội dung cụ thể về mô hình quản lý đối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm tại Điều 79 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 79. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm
1. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần có quyền lựa chọn cơ cấu tổ chức quản lý theo một trong hai mô hình sau đây:
a) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Ban kiểm soát có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên theo quy định tại Điều lệ công ty;
b) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, trong đó ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành.
2. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có cơ cấu tổ chức quản lý bao gồm Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm có thể quyết định thành lập Ban kiểm soát bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần có quyền lựa chọn cơ cấu tổ chức quản lý theo một trong hai mô hình sau đây:
- Một là, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Ban kiểm soát có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên theo Điều lệ công ty. Mô hình này giúp tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ đối với hoạt động quản lý và điều hành doanh nghiệp. Đồng thời, việc duy trì Ban kiểm soát còn góp phần hạn chế các rủi ro trong quản trị doanh nghiệp, bảo đảm tính minh bạch và an toàn tài chính trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
- Hai là, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, trong đó ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành. Mô hình này thể hiện xu hướng quản trị doanh nghiệp hiện đại khi tăng cường vai trò của các thành viên độc lập và cơ chế kiểm toán nội bộ. Qua đó, doanh nghiệp có thể nâng cao tính khách quan trong hoạt động quản trị, kiểm soát hiệu quả các rủi ro tài chính và bảo đảm quyền lợi của cổ đông cũng như người tham gia bảo hiểm.
Bên cạnh đó, đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có cơ cấu tổ chức quản lý bao gồm Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm có thể quyết định thành lập Ban kiểm soát bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật. Cách thức tổ chức này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong hoạt động quản lý và điều hành, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có quy mô không quá lớn. Đồng thời, việc cho phép thành lập Ban kiểm soát khi cần thiết còn giúp doanh nghiệp chủ động tăng cường cơ chế giám sát nội bộ nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Như vậy, pháp luật hiện hành đã ghi nhận khá cụ thể và linh hoạt về cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm. Việc cho phép doanh nghiệp lựa chọn mô hình quản lý phù hợp không chỉ tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động điều hành mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ chế kiểm soát nội bộ và kiểm toán được thiết lập còn giúp tăng cường tính minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của khách hàng cũng như cổ đông. Vì vậy, doanh nghiệp bảo hiểm cần xây dựng cơ cấu quản lý phù hợp với pháp luật để bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định và bền vững.
2. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, quản trị rủi ro và kiểm soát tuân thủ là những bộ phận đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm sự an toàn, minh bạch và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Vì vậy, pháp luật đã đặt ra các điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể đối với những người giữ vị trí lãnh đạo các bộ phận này. Tại Điều 28 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01/7/2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 46/2023/NĐ-CP”) được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 31, Điều 12 Nghị định số 97/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 46/2023/NĐ-CP đã ghi nhận như sau:
“Điều 28. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ
1. (bị bãi bỏ).
2. Trưởng bộ phận quản trị rủi ro phải có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành bảo hiểm, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán và có chứng chỉ đào tạo về quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm do các cơ sở đào tạo được thành lập hợp pháp trong và ngoài nước cấp.
3. Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ phải có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong hoặc ngoài nước cấp.
4. Có tối thiểu 03 năm làm việc trực tiếp trong một hoặc các lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng.
5. Quy định tại các khoản 2, 3 và 4 Điều này có hiệu lực sau 01 năm kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực.”
Theo đó, Trưởng bộ phận quản trị rủi ro phải có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành bảo hiểm, kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán và có chứng chỉ đào tạo về quản trị rủi ro hoặc tính toán bảo hiểm do các cơ sở đào tạo được thành lập hợp pháp trong và ngoài nước cấp.
Nội dung này nhằm bảo đảm người phụ trách công tác quản trị rủi ro có đủ kiến thức chuyên môn để nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro phát sinh trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, việc chấp nhận các ngành đào tạo liên quan kết hợp với chứng chỉ chuyên môn cũng tạo điều kiện thu hút nguồn nhân lực có chất lượng từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
Đối với Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ, phải là người có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong hoặc ngoài nước cấp.
Với những tiêu chuẩn này, thể hiện yêu cầu cao về hiểu biết pháp luật và nghiệp vụ bảo hiểm đối với người thực hiện nhiệm vụ kiểm soát tuân thủ. Qua đó góp phần bảo đảm doanh nghiệp hoạt động đúng quy định pháp luật, hạn chế các vi phạm và nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ.
Bên cạnh yêu cầu về trình độ chuyên môn, thì Trưởng bộ phận quản trị rủi ro và Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ phải có tối thiểu 03 năm làm việc trực tiếp trong một hoặc các lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng. Điều kiện về kinh nghiệm thực tiễn có ý nghĩa bảo đảm người giữ chức danh quản lý không chỉ có kiến thức lý thuyết mà còn có khả năng xử lý các tình huống phát sinh trong thực tế. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng quản trị và kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm.
Những quy định nêu trên có hiệu lực sau 01 năm kể từ ngày Nghị định số 46/2023/NĐ-CP có hiệu lực, tạo khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý để các doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam chủ động rà soát, kiện toàn đội ngũ nhân sự, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định mới của pháp luật.
Như vậy, pháp luật hiện hành đã đặt ra các tiêu chuẩn tương đối chặt chẽ về trình độ chuyên môn, chứng chỉ nghiệp vụ và kinh nghiệm thực tiễn đối với Trưởng bộ phận quản trị rủi ro và Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ. Những nội dung này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp bảo hiểm mà còn tăng cường khả năng phòng ngừa rủi ro và bảo đảm tuân thủ pháp luật. Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, khách hàng và thị trường bảo hiểm được bảo vệ tốt hơn. Đây cũng là một trong những cơ sở quan trọng để xây dựng thị trường bảo hiểm an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.
Trân trọng./.