Tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, quỹ rủi ro bảo hiểm được quy định như thế nào?
Tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, quỹ rủi ro bảo hiểm được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi tìm hiểu về lĩnh vực bảo hiểm và thường xuyên nghe nhắc đến các thuật ngữ như tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới hay quỹ rủi ro bảo hiểm. Tuy nhiên, tôi vẫn chưa hiểu các khái niệm này có ý nghĩa gì, được áp dụng trong trường hợp nào và pháp luật hiện hành quy định ra sao để bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm cũng như sự an toàn của thị trường bảo hiểm? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Tái bảo hiểm là gì? Kinh doanh tái bảo hiểm là gì? Nhượng tái bảo hiểm là gì?
Trả lời:
1. Tái bảo hiểm là gì? Kinh doanh tái bảo hiểm là gì? Nhượng tái bảo hiểm là gì?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, để phân tán rủi ro và bảo đảm khả năng thanh toán khi xảy ra tổn thất lớn, các doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ tự mình gánh chịu toàn bộ trách nhiệm mà còn sử dụng cơ chế tái bảo hiểm. Cụ thể, khoản 3, 4 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 giải thích như sau:
“Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
...
3. Kinh doanh tái bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam nhận một khoản phí tái bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam khác, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài để cam kết bồi thường cho các trách nhiệm đã nhận bảo hiểm.
4. Nhượng tái bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam chuyển giao một phần trách nhiệm đã nhận tái bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam khác, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài trên cơ sở thanh toán phí nhượng tái bảo hiểm.”
Trước hết, tái bảo hiểm có thể hiểu một cách khái quát là việc doanh nghiệp bảo hiểm chuyển giao một phần rủi ro mà mình đã nhận bảo hiểm cho một doanh nghiệp bảo hiểm hoặc doanh nghiệp tái bảo hiểm khác. Nhờ đó, rủi ro được phân tán thay vì tập trung vào một chủ thể duy nhất.
Còn kinh doanh tái bảo hiểm, thuật ngữ này có thể được hiểu là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam nhận một khoản phí tái bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam khác, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài để cam kết bồi thường cho các trách nhiệm đã nhận bảo hiểm.
Bên cạnh đó, có thể hiểu nhượng tái bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam chuyển giao một phần trách nhiệm đã nhận tái bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam khác, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài trên cơ sở thanh toán phí nhượng tái bảo hiểm.
Việc pháp luật quy định rõ khái niệm kinh doanh tái bảo hiểm và nhượng tái bảo hiểm không chỉ tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các hoạt động này mà còn góp phần bảo đảm an toàn tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm, từ đó bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm.
2. Tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, quỹ rủi ro bảo hiểm được quy định như thế nào?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, việc phân tán và chia sẻ rủi ro có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm bảo đảm khả năng thanh toán của doanh nghiệp bảo hiểm, bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và duy trì sự ổn định của thị trường. Để thực hiện mục tiêu này, Điều 89 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đã thiết lập các cơ chế như tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới và quỹ rủi ro bảo hiểm. Đây là những công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp quản trị rủi ro hiệu quả, đồng thời tăng cường năng lực tài chính và khả năng ứng phó với các tổn thất lớn hoặc mang tính thảm họa. Cụ thể được ghi nhận như sau:
“Điều 89. Tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới, quỹ rủi ro bảo hiểm
1. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể chia sẻ rủi ro với các doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài dưới hình thức tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm.
Doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài nhận tái bảo hiểm phải đạt kết quả xếp hạng của các tổ chức đánh giá tín nhiệm quốc tế và các điều kiện khác theo quy định của Chính phủ.
2. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thể đồng bảo hiểm trên cơ sở cùng thống nhất giao kết với bên mua bảo hiểm trên một hợp đồng bảo hiểm, trong đó các doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài nhận phí bảo hiểm và bồi thường, trả tiền bảo hiểm theo tỷ lệ đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài tham gia đồng bảo hiểm phải là doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài đã được cấp giấy phép thành lập và hoạt động theo quy định của Luật này.
3. Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được hình thành từ nguồn đóng góp của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài triển khai bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới và các nguồn hợp pháp khác để thực hiện chi hỗ trợ nhân đạo và các hoạt động khác nhằm tăng cường thực hiện bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được quản lý tập trung; cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm xe cơ giới thực hiện theo quy định của Chính phủ.
4. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể thỏa thuận thành lập quỹ rủi ro bảo hiểm để phân tán, chia sẻ bảo hiểm cho những rủi ro lớn, rủi ro mang tính thảm họa hoặc rủi ro mới phát sinh chưa được hoặc ít được bảo hiểm trên thị trường. Các thỏa thuận thành lập quỹ rủi ro bảo hiểm có sự tham gia, hỗ trợ của Nhà nước thực hiện theo quy định của Chính phủ; trường hợp có sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước thì phải thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước.
5. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết về tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể chia sẻ rủi ro với các doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài dưới hình thức tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Đối với trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài, doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài, tổ chức bảo hiểm nước ngoài nhận tái bảo hiểm, pháp luật yêu cầu phải đạt kết quả xếp hạng của các tổ chức đánh giá tín nhiệm quốc tế và các điều kiện khác theo quy định của Chính phủ.
Quy định này nhằm bảo đảm rằng đối tác nhận tái bảo hiểm có đủ năng lực tài chính và uy tín để thực hiện các cam kết khi phát sinh trách nhiệm bảo hiểm. Cơ chế tái bảo hiểm và nhượng tái bảo hiểm giúp doanh nghiệp bảo hiểm phân tán rủi ro, hạn chế nguy cơ mất khả năng thanh toán khi xảy ra các tổn thất lớn. Đồng thời, việc đặt ra điều kiện đối với doanh nghiệp nhận tái bảo hiểm ở nước ngoài góp phần bảo đảm an toàn tài chính, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài còn có thể đồng bảo hiểm trên cơ sở cùng thống nhất giao kết với bên mua bảo hiểm trên một hợp đồng bảo hiểm, trong đó các doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài nhận phí bảo hiểm và bồi thường, trả tiền bảo hiểm theo tỷ lệ đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Bên cạnh đó, pháp luật cũng yêu cầu chỉ những doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài đã được cấp giấy phép thành lập và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 mới được tham gia đồng bảo hiểm. Đồng bảo hiểm tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp cùng chia sẻ trách nhiệm đối với những hợp đồng có giá trị lớn hoặc tiềm ẩn mức độ rủi ro cao. Điều này vừa giúp tăng khả năng đáp ứng nhu cầu bảo hiểm của khách hàng, vừa giảm áp lực tài chính cho từng doanh nghiệp và bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Không những vậy, Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được hình thành từ nguồn đóng góp của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài triển khai bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới và các nguồn hợp pháp khác để thực hiện chi hỗ trợ nhân đạo và các hoạt động khác nhằm tăng cường thực hiện bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Quỹ bảo hiểm xe cơ giới được quản lý tập trung; cơ chế quản lý, sử dụng Quỹ bảo hiểm xe cơ giới thực hiện theo quy định của Chính phủ. Việc thành lập Quỹ bảo hiểm xe cơ giới góp phần tăng cường tính nhân văn của chính sách bảo hiểm bắt buộc, hỗ trợ các trường hợp cần thiết mà không thuộc phạm vi bồi thường thông thường. Đồng thời, quỹ còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tuyên truyền về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
Ngoài ra, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể thỏa thuận thành lập quỹ rủi ro bảo hiểm để phân tán, chia sẻ bảo hiểm cho những rủi ro lớn, rủi ro mang tính thảm họa hoặc rủi ro mới phát sinh chưa được hoặc ít được bảo hiểm trên thị trường. Các thỏa thuận thành lập quỹ rủi ro bảo hiểm có sự tham gia, hỗ trợ của Nhà nước thực hiện theo quy định của Chính phủ; trường hợp có sự hỗ trợ của ngân sách nhà nước thì phải thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Quỹ rủi ro bảo hiểm là cơ chế quan trọng giúp các doanh nghiệp cùng chia sẻ những rủi ro có mức độ ảnh hưởng lớn mà một doanh nghiệp riêng lẻ khó có khả năng gánh chịu. Đồng thời, cơ chế này góp phần nâng cao khả năng chống chịu của thị trường bảo hiểm trước các thảm họa hoặc những loại rủi ro mới phát sinh trong thực tiễn.
Điều luật trên đã giao cho Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết về tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm. Theo đó, trên cơ sở các nguyên tắc được Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đặt ra, Bộ Tài chính sẽ ban hành các quy định cụ thể về điều kiện, trình tự, thủ tục và phương thức thực hiện các hoạt động này nhằm bảo đảm tính thống nhất và phù hợp với thực tiễn của thị trường bảo hiểm.
Như vậy, Điều 89 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đã xây dựng một hệ thống cơ chế toàn diện nhằm phân tán và chia sẻ rủi ro trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Thông qua các hình thức tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm, đồng bảo hiểm cùng với việc hình thành Quỹ bảo hiểm xe cơ giới và quỹ rủi ro bảo hiểm, pháp luật không chỉ góp phần nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm mà còn tăng cường khả năng bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và bảo đảm sự ổn định, an toàn của thị trường bảo hiểm Việt Nam trong bối cảnh các loại rủi ro ngày càng đa dạng và phức tạp.
Trân trọng./.