Thanh toán phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài được thực hiện như thế nào?
Thanh toán phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài được thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi vừa ký hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ cho tài sản của mình và được doanh nghiệp bảo hiểm yêu cầu thanh toán phí trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, tôi chưa rõ phí bảo hiểm phải được thanh toán theo hình thức nào, có bắt buộc phải đóng một lần hay được chia thành nhiều đợt, và nếu chậm thanh toán thì hợp đồng hoặc quyền lợi bảo hiểm có bị ảnh hưởng hay không. Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Bảo hiểm phi nhân thọ là gì?
Trả lời:
1. Bảo hiểm phi nhân thọ là gì?
Hiện nay, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu tham gia bảo hiểm để phòng ngừa rủi ro ngày càng trở nên phổ biến. Bên cạnh bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình được nhiều cá nhân, tổ chức lựa chọn nhằm bảo vệ tài sản và giảm thiểu thiệt hại tài chính khi xảy ra sự cố bất ngờ. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khái niệm pháp lý của loại hình bảo hiểm này. Vì vậy, việc xác định đúng nội dung bảo hiểm phi nhân thọ có ý nghĩa quan trọng trong quá trình tham gia và sử dụng dịch vụ bảo hiểm. Cụ thể, khoản 14 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 giải thích như sau:
“Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
...
14. Bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình bảo hiểm cho những thiệt hại về tài sản và những tổn thất khác hoặc trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba.”
Theo đó, có thể hiểu bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình bảo hiểm cho những thiệt hại về tài sản và những tổn thất khác hoặc trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba. Nói cách khác, khi tài sản của người tham gia bảo hiểm bị hư hỏng, mất mát do các rủi ro được thỏa thuận trong hợp đồng như cháy nổ, tai nạn, thiên tai hoặc khi người tham gia phải bồi thường cho bên thứ ba do lỗi của mình, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ xem xét chi trả trong phạm vi bảo hiểm. Một số sản phẩm phổ biến của bảo hiểm phi nhân thọ có thể kể đến như bảo hiểm xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm hàng hóa và bảo hiểm trách nhiệm dân sự,...
Nhìn chung, bảo hiểm phi nhân thọ là công cụ tài chính quan trọng giúp bảo vệ tài sản, bù đắp tổn thất và hỗ trợ thực hiện trách nhiệm dân sự đối với người thứ ba khi có rủi ro phát sinh. Đây là loại hình bảo hiểm có phạm vi ứng dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày cũng như trong hoạt động kinh doanh của tổ chức, cá nhân. Việc hiểu rõ khái niệm và bản chất của bảo hiểm phi nhân thọ sẽ giúp người tham gia lựa chọn đúng sản phẩm, bảo đảm quyền lợi của mình khi cần thiết. Đồng thời, sự phát triển của bảo hiểm phi nhân thọ cũng góp phần xây dựng môi trường kinh tế an toàn, ổn định và bền vững hơn.
2. Thanh toán phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài được thực hiện như thế nào?
Phí bảo hiểm có thể được hiểu là khoản tiền mà bên mua bảo hiểm phải đóng cho doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô theo quy định của pháp luật hoặc do các bên thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Chính vì vậy, pháp luật không chỉ quy định nghĩa vụ đóng phí của bên mua bảo hiểm mà còn đặt ra các nguyên tắc về thời điểm, thời hạn và điều kiện gia hạn thanh toán nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Cụ thể, tại Điều 26 Thông tư số 67/2023/TT-BTC ngày 02/11/2023 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Thông tư số 67/2023/TT-BTC”) đã ghi nhận về thanh toán phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài như sau:
“Điều 26. Thanh toán phí bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài
1. Bên mua bảo hiểm thanh toán phí bảo hiểm khi giao kết hợp đồng bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.
2. Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thỏa thuận với bên mua bảo hiểm về thời hạn thanh toán phí bảo hiểm (bao gồm cả thời gian gia hạn) thì phải đáp ứng quy định như sau:
a) Trường hợp đóng phí bảo hiểm một lần: Thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá 30 ngày kể từ ngày bắt đầu thời hạn bảo hiểm. Trường hợp thời hạn bảo hiểm dưới 30 ngày, thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá thời hạn bảo hiểm.
b) Trường hợp đóng phí bảo hiểm theo kỳ: Thời hạn thanh toán phí bảo hiểm của kỳ đóng phí bảo hiểm đầu tiên không vượt quá 30 ngày kể từ ngày bắt đầu thời hạn bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm. Các kỳ thanh toán phí bảo hiểm tiếp theo được thực hiện theo thỏa thuận giữa doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm tại hợp đồng bảo hiểm đã giao kết ban đầu. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm không được thỏa thuận thay đổi thời hạn thanh toán phí bảo hiểm trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng. Trong mọi trường hợp, thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá thời hạn bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm.
c) Trường hợp bảo hiểm hàng hóa vận chuyển cho khách hàng có nhiều chuyến hàng tham gia bảo hiểm trong năm hoặc bảo hiểm cho khách hàng có nhiều chuyến du lịch tham gia bảo hiểm trong năm, nếu doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm có ký hợp đồng bảo hiểm nguyên tắc (hay hợp đồng bảo hiểm bao) về cách thức tham gia bảo hiểm và phương thức thanh toán thì thời hạn thanh toán phí bảo hiểm của các hợp đồng bảo hiểm có thời hạn bảo hiểm bắt đầu trong tháng này không được chậm hơn ngày 25 của tháng kế tiếp.
3. Khi hợp đồng bảo hiểm đã được giao kết và doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thỏa thuận cho bên mua bảo hiểm thời gian gia hạn thanh toán phí bảo hiểm, việc gia hạn thanh toán phí bảo hiểm phải được quy định trong hợp đồng bảo hiểm và chỉ được áp dụng khi bên mua bảo hiểm có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán phí bảo hiểm.”
Theo đó, bên mua bảo hiểm phải thanh toán phí bảo hiểm khi giao kết hợp đồng bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài. Điều này nhằm xác lập nguyên tắc chung rằng bên mua bảo hiểm phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán phí ngay tại thời điểm giao kết hợp đồng, trừ trường hợp pháp luật cho phép hoặc các bên có thỏa thuận phù hợp với quy định. Đây là cơ sở để doanh nghiệp bảo hiểm có nguồn tài chính thực hiện trách nhiệm bảo hiểm, đồng thời góp phần bảo đảm tính nghiêm túc, minh bạch trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng.
Nếu doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thỏa thuận với bên mua bảo hiểm về thời hạn thanh toán phí bảo hiểm (bao gồm cả thời gian gia hạn) thì phải đáp ứng các nội dung sau:
- Trường hợp đóng phí bảo hiểm một lần: Thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá 30 ngày kể từ ngày bắt đầu thời hạn bảo hiểm. Trường hợp thời hạn bảo hiểm dưới 30 ngày, thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá thời hạn bảo hiểm.
- Trường hợp đóng phí bảo hiểm theo kỳ: Thời hạn thanh toán phí bảo hiểm của kỳ đóng phí bảo hiểm đầu tiên không vượt quá 30 ngày kể từ ngày bắt đầu thời hạn bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm. Các kỳ thanh toán phí bảo hiểm tiếp theo được thực hiện theo thỏa thuận giữa doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm tại hợp đồng bảo hiểm đã giao kết ban đầu. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm không được thỏa thuận thay đổi thời hạn thanh toán phí bảo hiểm trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng. Trong mọi trường hợp, thời hạn thanh toán phí bảo hiểm không vượt quá thời hạn bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm.
- Trường hợp bảo hiểm hàng hóa vận chuyển cho khách hàng có nhiều chuyến hàng tham gia bảo hiểm trong năm hoặc bảo hiểm cho khách hàng có nhiều chuyến du lịch tham gia bảo hiểm trong năm, nếu doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm có ký hợp đồng bảo hiểm nguyên tắc (hay hợp đồng bảo hiểm bao) về cách thức tham gia bảo hiểm và phương thức thanh toán thì thời hạn thanh toán phí bảo hiểm của các hợp đồng bảo hiểm có thời hạn bảo hiểm bắt đầu trong tháng này không được chậm hơn ngày 25 của tháng kế tiếp.
Với những dự liệu của các trường hợp trên, pháp luật cho phép các bên linh hoạt thỏa thuận về thời hạn thanh toán phí bảo hiểm nhưng vẫn đặt ra những giới hạn chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn tài chính và hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp bảo hiểm. Đồng thời, việc quy định cụ thể theo từng phương thức đóng phí và từng loại hợp đồng cũng giúp các bên chủ động trong kế hoạch tài chính, bảo đảm việc thực hiện hợp đồng được liên tục, ổn định và đúng pháp luật.
Ngoài ra, khi hợp đồng bảo hiểm đã được giao kết và doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thỏa thuận cho bên mua bảo hiểm thời gian gia hạn thanh toán phí bảo hiểm, việc gia hạn thanh toán phí bảo hiểm phải được ghi nhận trong hợp đồng bảo hiểm và chỉ được áp dụng khi bên mua bảo hiểm có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán phí bảo hiểm. Điều này cho thấy việc gia hạn thanh toán phí bảo hiểm không phải là quyền đương nhiên của bên mua bảo hiểm mà phải đáp ứng những điều kiện cụ thể theo quy định của pháp luật. Việc yêu cầu ghi nhận trong hợp đồng và có tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh thanh toán giúp hạn chế nguy cơ phát sinh nợ phí, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp bảo hiểm trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Như vậy, điều khoản trên đã xây dựng cơ chế thanh toán phí bảo hiểm tương đối đầy đủ, từ thời điểm đóng phí, trường hợp được thỏa thuận về thời hạn thanh toán đến điều kiện gia hạn thanh toán. Những nội dung này vừa tạo điều kiện cho bên mua bảo hiểm linh hoạt trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, vừa bảo đảm doanh nghiệp bảo hiểm có cơ sở quản lý dòng tiền và thực hiện trách nhiệm bảo hiểm. Vì vậy, khi giao kết hợp đồng bảo hiểm, các bên cần nghiên cứu kỹ các quy định về thanh toán phí để thực hiện đúng thỏa thuận và hạn chế những tranh chấp có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Trân trọng./.