Điều kiện, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe được quy định như thế nào?
Điều kiện, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi đang công tác tại một doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và được định hướng phát triển để đảm nhiệm vị trí Chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) trong thời gian tới. Tuy nhiên, tôi chưa rõ pháp luật hiện hành quy định những điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể nào về trình độ chuyên môn, chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm làm việc cũng như các yêu cầu về tính độc lập và trách nhiệm nghề nghiệp đối với chức danh này. Đồng thời, tôi cũng muốn biết doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe có áp dụng các tiêu chuẩn tương tự hay không. Mong luật sư tư vấn giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định ra sao?
Trả lời:
1. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định ra sao?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, cơ cấu tổ chức quản lý giữ vai trò quan trọng trong việc điều hành, kiểm soát và bảo đảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Một cơ cấu quản lý hợp lý không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Chính vì vậy, pháp luật đã đặt ra những nội dung cụ thể về mô hình quản lý đối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm tại Điều 79 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 79. Cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm
1. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần có quyền lựa chọn cơ cấu tổ chức quản lý theo một trong hai mô hình sau đây:
a) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Ban kiểm soát có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên theo quy định tại Điều lệ công ty;
b) Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, trong đó ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành.
2. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có cơ cấu tổ chức quản lý bao gồm Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm có thể quyết định thành lập Ban kiểm soát bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần có quyền lựa chọn cơ cấu tổ chức quản lý theo một trong hai mô hình sau đây:
- Một là, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Ban kiểm soát có từ 03 đến 05 Kiểm soát viên theo Điều lệ công ty. Mô hình này giúp tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ đối với hoạt động quản lý và điều hành doanh nghiệp. Đồng thời, việc duy trì Ban kiểm soát còn góp phần hạn chế các rủi ro trong quản trị doanh nghiệp, bảo đảm tính minh bạch và an toàn tài chính trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
- Hai là, Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, trong đó ít nhất 20% số thành viên Hội đồng quản trị phải là thành viên độc lập và có Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban kiểm toán quy định tại Điều lệ công ty hoặc quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán do Hội đồng quản trị ban hành. Mô hình này thể hiện xu hướng quản trị doanh nghiệp hiện đại khi tăng cường vai trò của các thành viên độc lập và cơ chế kiểm toán nội bộ. Qua đó, doanh nghiệp có thể nâng cao tính khách quan trong hoạt động quản trị, kiểm soát hiệu quả các rủi ro tài chính và bảo đảm quyền lợi của cổ đông cũng như người tham gia bảo hiểm.
Bên cạnh đó, đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn có cơ cấu tổ chức quản lý bao gồm Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm có thể quyết định thành lập Ban kiểm soát bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật. Cách thức tổ chức này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong hoạt động quản lý và điều hành, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có quy mô không quá lớn. Đồng thời, việc cho phép thành lập Ban kiểm soát khi cần thiết còn giúp doanh nghiệp chủ động tăng cường cơ chế giám sát nội bộ nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Như vậy, pháp luật hiện hành đã ghi nhận khá cụ thể và linh hoạt về cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm. Việc cho phép doanh nghiệp lựa chọn mô hình quản lý phù hợp không chỉ tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động điều hành mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ chế kiểm soát nội bộ và kiểm toán được thiết lập còn giúp tăng cường tính minh bạch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của khách hàng cũng như cổ đông. Vì vậy, doanh nghiệp bảo hiểm cần xây dựng cơ cấu quản lý phù hợp với pháp luật để bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định và bền vững.
2. Điều kiện, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe được quy định như thế nào?
Trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe, chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đánh giá khả năng thanh toán, dự phòng nghiệp vụ và mức độ an toàn tài chính của doanh nghiệp. Chính vì vậy, pháp luật đã đặt ra những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm bảo đảm người đảm nhiệm chức danh này có đủ năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Căn cứ tại Điều 29 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01/7/2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 46/2023/NĐ-CP”) được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 31Nghị định số 97/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 46/2023/NĐ-CP đã nêu rõ như sau:
“Điều 29. Điều kiện, tiêu chuẩn của chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe
1. (bị bãi bỏ).
2. Được đào tạo, có kinh nghiệm làm việc tối thiểu 10 năm về tính toán trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe và có kinh nghiệm làm việc tối thiểu 05 năm kể từ khi là thành viên chính thức (Fellow) của một trong những Hội các nhà tính toán bảo hiểm được quốc tế thừa nhận rộng rãi như: Hội các nhà tính toán bảo hiểm Vương quốc Anh, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Hoa Kỳ, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Úc, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Ca-na-đa hoặc Hội các nhà tính toán bảo hiểm là thành viên chính thức của Hội các nhà tính toán bảo hiểm quốc tế.
3. Không vi phạm quy tắc đạo đức hành nghề tính toán bảo hiểm.
4. Là người lao động tại doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe.
5. Cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm.
6. Quy định tại khoản 2 Điều này không áp dụng đối với các chức danh chuyên gia tính toán đã được Bộ Tài chính phê chuẩn trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực.”
Theo đó, chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe phải được đào tạo, có kinh nghiệm làm việc tối thiểu 10 năm về tính toán trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe và có kinh nghiệm làm việc tối thiểu 05 năm kể từ khi là thành viên chính thức (Fellow) của một trong những Hội các nhà tính toán bảo hiểm được quốc tế thừa nhận rộng rãi như: Hội các nhà tính toán bảo hiểm Vương quốc Anh, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Hoa Kỳ, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Úc, Hội các nhà tính toán bảo hiểm Ca-na-đa hoặc Hội các nhà tính toán bảo hiểm là thành viên chính thức của Hội các nhà tính toán bảo hiểm quốc tế.
Sự ghi nhận này cho thấy pháp luật yêu cầu rất cao về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn đối với chuyên gia tính toán. Điều đó nhằm bảo đảm các đánh giá, dự báo và tính toán tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm được thực hiện một cách chính xác, khách quan và phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Lưu ý rằng nội dung này không áp dụng đối với các chức danh chuyên gia tính toán đã được Bộ Tài chính phê chuẩn trước thời điểm Nghị định số 46/2023/NĐ-CP có hiệu lực.
Bên cạnh đó, chuyên gia tính toán (Appointed Actuary) này phải không vi phạm quy tắc đạo đức hành nghề tính toán bảo hiểm. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính trung thực, độc lập và trách nhiệm nghề nghiệp của chuyên gia tính toán. Bởi lẽ, các kết quả tính toán và đánh giá của họ có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tham gia bảo hiểm cũng như sự an toàn tài chính của doanh nghiệp.
Không những vật, họ phải là người lao động tại doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe, giúp bảo đảm chuyên gia tính toán có điều kiện tiếp cận đầy đủ thông tin, dữ liệu hoạt động của doanh nghiệp và chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các báo cáo, kết luận chuyên môn mà mình thực hiện. Họ phải cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm, tạo điều kiện để chuyên gia tính toán thường xuyên theo dõi hoạt động của doanh nghiệp, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh và phối hợp hiệu quả với cơ quan quản lý nhà nước cũng như các bộ phận liên quan trong doanh nghiệp.
Vậy là, pháp luật hiện hành đã thiết lập hệ thống tiêu chuẩn rất chặt chẽ đối với chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ và doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe. Các yêu cầu về trình độ chuyên môn quốc tế, kinh nghiệm thực tiễn, đạo đức nghề nghiệp, tư cách người lao động và điều kiện cư trú tại Việt Nam đều hướng tới mục tiêu bảo đảm tính chính xác, minh bạch và an toàn trong hoạt động bảo hiểm. Qua đó, góp phần bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, nâng cao năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm Việt Nam.
Trân trọng./.