ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC CHUYỂN HOÁ TỘI PHẠM TỪ TRỘM CẮP TÀI SẢN SANG LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN

Tình huống pháp lý:

Khi một người thực hiện hành vi cấu thành tội phạm cụ thể được Bộ Luật hình sự quy định thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đó. Tuy nhiên, diễn biến hành vi phạm tội không phải lúc nào cũng đồng nhất với hành vi Luật định, trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội, có những hành vi đáp ứng cấu thành tội phạm của nhiều tội khác nhau. Trong đó, hành vi sau có mức độ nguy hiểm cao hơn so với hành vi ban đầu. Do đó, nếu xác định tội danh dựa trên hành vi ban đầu sẽ khiến cho tội phạm và hình phạt không tương thích với hành vi phạm tội. Chính vì vậy, hình thành các quy định về chuyển hóa tội phạm. Ngoài ra, việc xác định đúng tội danh trong trường hợp chuyển hoá tội phạm không phải là việc dễ dàng, gây rất nhiều khó khăn trong Toà án trong quá trình xét xử, đặc biệt là trong trường hợp chuyển hoá tội phạm từ “Trộm cắp tài sản” sang “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Nội dung đề xuất án lệ:

“Hội đồng xét xử xét hành vi của Cao Trần Thị Hồng Thắm có ý thức chiếm đoạt từ trước, nên khi Thắm hỏi mượn xe chị Anh không đồng ý. Lợi dụng lúc chị Anh đi tắm, Thắm mặc dù lén lút dắt xe của chị Kim Anh đi nhưng chưa chiếm đoạt được, thì gặp anh Đức là chồng chị Kim Anh tiếp tục hỏi mượn xe, làm cho anh Đức tưởng chị Kim Anh đã đồng ý nên để Thắm lấy xe đi rồi chiếm đoạt. Căn cứ Nghị quyết số 01/HĐTP/NQ ngày 19/4/1989 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn bổ sung việc áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự: Về việc chuyển hóa một số hình thức chiếm đoạt. Hội đồng xét xử xét đối với hành vi của Cao Trần Thị Hồng Thắm đã lét lút nhưng chưa chiếm đoạt được chiếc xe gắn máy của chị Kim Anh thì gặp anh Đức để hoàn thành việc chiếm đoạt xe, Thắm tiếp tục gian dối hỏi mượn xe của vợ chồng anh Đức và hành vi này đã chuyển hóa cấu thành tội: “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” như Viện kiểm sát đã truy tố và kháng nghị là có căn cứ.”