Đề xuất Án lệ về việc xác minh lý lịch, nhân thân của bị cáo trong trường hợp có nhiều thông tin khác nhau
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC XÁC MINH LÝ LỊCH, NHÂN THÂN CỦA BỊ CÁO TRONG TRƯỜNG HỢP CÓ NHIỀU THÔNG TIN KHÁC NHAU
Tình huống pháp lý:
Điều 10 BLTTHS quy định: “Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Toà án phải áp dụng mọi biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ những chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, những tình tiết tăng nặng và những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo.
Trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Bị can, bị cáo có quyền nhưng không buộc phải chứng minh là mình vô tội”.
Về nguyên tắc khi khởi tố bị can, trách nhiệm của Cơ quan điều tra phải lập lý lịch bị can chính xác và có xác nhận của chính quyền địa phương. Do đó, chưa xác định chính xác những đặc điểm quan trọng về nhân thân của bị can, bị cáo (họ tên, tuổi, bố mẹ, anh chị em, vợ, con, địa chỉ thường trú…), làm cho lý lịch, nhân thân của bị cáo có sự khác nhau cơ bản so với lý lịch đã được xác định trong kết luận điều tra, cáo trạng, bản án sơ thẩm và bản án phúc thẩm. Sự khác nhau về phần nhân thân của bị can, bị cáo trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, phúc thẩm dẫn đến việc truy tố, xét xử và kết án đối với bị cáo không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án, ảnh hưởng đến tính chính xác khi xác định nhân thân của bị án. Đây là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử.
Nội dung đề xuất án lệ:
“[13] Như vậy, căn cứ theo kết quả xác minh tại Công an tỉnh Phú Yên, Công an tỉnh Khánh Hòa, lời khai của Võ Anh S, lời khai của anh Võ Anh Đ, lời khai của các anh chị em của Võ Anh S và tài liệu xác minh của Viện kiểm sát nhân dân tối cao có nhiều mâu thuẫn, Cơ quan điều tra chưa xác định chính xác những đặc điểm quan trọng về nhân thân của bị can, bị cáo (họ tên, tuổi, bố mẹ, anh chị em, vợ, con, địa chỉ thường trú…), làm cho lý lịch, nhân thân của bị cáo có sự khác nhau cơ bản so với lý lịch đã được xác định trong kết luận điều tra, cáo trạng, bản án sơ thẩm và bản án phúc thẩm. Sự khác nhau về phần nhân thân của bị can, bị cáo trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm, phúc thẩm dẫn đến việc truy tố, xét xử và kết án đối với Võ Anh S không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án, ảnh hưởng đến tính chính xác khi xác định nhân thân của bị án. Đây là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử đối với Võ Anh S.”