THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 69/TB-VC1-HS NGÀY 25/9/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI VỀ TỘI “LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Căn cứ vào các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, đủ cơ sở kết luận: Trong thời gian từ tháng 4/2016 đến ngày 26/3/2021, Vũ Đức Hiệp lợi dụng chị Trần Thị Thu Hằng là người mê bói toán nên đã dùng thủ đoạn gian dối, chiếm đoạt tiền của chị Trần Thu Hằng với tổng số tiền 1.735.450.000 đồng. Với hành vi nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm đã kết án Vũ Đức Hiệp đã phạm vào tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” quy định tại điểm a khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự là đúng người, đúng tội.

Tuy nhiên, hồ sơ thể hiện, tại Cơ quan điều tra chị Hằng đã nộp Giấy xác nhận nợ ghi ngày 09/7/2021 có nội dung Vũ Đức Hiệp xác nhận cầm của chị Hằng 10 tỷ đồng do chính Hiệp viết. Vũ Đức Hiệp cũng có lời khai xác nhận nội dung này trong quá trình điều tra vào ngày 13, ngày 14 và ngày 20/7/2021 tại Cơ quan an ninh điều tra Công an tỉnh T nhưng chưa được điều tra làm rõ cụ thể để xác định toàn bộ số tiền này là do bị cáo Hiệp dùng thủ đoan gian dối để chiếm đoạt của chị Hằng hay có những khoản nào là quan hệ dân sự. Để từ đó xác định đúng tính chất, mức độ hành vi phạm tội của Vũ Đức Hiệp về trách nhiệm hình sự cũng như trách nhiệm bồi thường đối với khoản tiền 10 tỷ đồng này.

Tại phiên tòa phúc thẩm, Vũ Đức Hiệp vẫn xác nhận Giấy xác nhận nợ này do chính Hiệp viết và ký tên khi chỉ có bị cáo và chị Hằng nhưng Hiệp viết là để cho chị Hằng đưa cho gia đình chị Hằng không chất vấn về vấn đề vay tiền của nhiều người. Thực tế quá trình điều tra, Hiệp có lời khai phù hợp với nội dung ghi trong giấy này. Nay bị cáo cho rằng việc khai nhận là do bị điều tra viên đánh đập là không có căn cứ để chấp nhận. Lời khai của bị cáo tại cơ quan điều tra phù hợp với nội dung ghi trong giấy xác nhận do bị cáo tự nguyện viết nên có căn cứ xác định bị cáo đã chiếm đoạt của người bị hại số tiền 10 tỷ đồng chứ không phải là 1.735.450.000 đồng như cấp sơ thẩm đã quy kết. Vấn đề này chưa được điều tra làm rõ để làm căn cứ xác định trách nhiệm hình sự cũng như trách nhiệm bồi thường đối với số tiền này, thiếu sót của cấp sơ thẩm không thể điều tra làm rõ tại phiên tòa phúc thẩm.

Quá trình điều tra, xét xử cấp sơ thẩm đã đánh giá không đầy đủ hành vi phạm tội của bị cáo dẫn đến quyết định hình phạt không tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội cũng như trách nhiệm bồi thường thiệt hại, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp được pháp luật bảo vệ của người bị hại. Đây là vi phạm nghiêm trọng trong việc thu thập, đánh giá chứng cứ dẫn đến vụ án bị hủy để điều tra lại theo quy định của pháp luật.

Thông qua vụ án cụ thể này, để tăng cường công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử, đồng thời để đảm bảo việc giải quyết vụ án nghiêm minh, toàn diện, đúng quy định pháp luật, không bỏ lọt hành vi phạm tội, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội thông báo đến các Viện kiểm sát địa phương tham khảo cùng rút kinh nghiệm trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự./.