Đề xuất Án lệ về công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH BẢN ÁN, QUYẾT ĐỊNH DÂN SỰ CỦA TÒA ÁN NƯỚC NGOÀI, VIỆC ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC CÓ ĐI CÓ LẠI

Tình huống pháp lý:

Hiện nay Việt Nam đang tham gia mạnh mẽ vào tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Trong đó, các quan hệ pháp luật dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động có yếu tố nước ngoài được xác lập, phát triển, là cơ sở đểViệt Nam và các nước thúc đẩy quan hệ hợp tác phát triển ngày càng sâu rộng, thực chất và có hiệu quả.

Song bên cạnh đó, vì nhiều lý do khác nhau, mâu thuẫn, tranh chấp đã phát sinh từ việc xác lập, thực hiện, thay đổi, chấm dứt quan hệ giao dịch giữa các bên. Vì vậy, việc một hoặc các bên đương sự nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án nước ngoài hoặc Tòa án Việt Nam giải quyết tranh chấp là điều khó tránh khỏi. Do vậy, việc yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án Việt Nam hoặc của Tòa án nước ngoài là biện pháp tiếp theo trong tiến trình đương sự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ trên thực tế.

Theo quy định tại Điều 424 về phán quyết của Trọng tài nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam:

“1. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài sau đây được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam:

a) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng là thành viên của điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài;

b) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại.

2. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài quy định tại khoản 1 Điều này được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam là phán quyết cuối cùng của Hội đồng trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp, chấm dứt tố tụng trọng tài và có hiệu lực thi hành.

3. Trọng tài nước ngoài, phán quyết của Trọng tài nước ngoài quy định tại khoản 1 Điều này được xác định theo quy định của Luật trọng tài thương mại của Việt Nam.”

Đây là nguyên tắc mới đối với việc công nhận và cho thi hành các bản án, quyết định của Toà án nước ngoài và cũng là lưu ý khi giải quyết các vụ án có yếu tố nước ngoài.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[2] Trong vụ việc này, Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ngày 09/6/2017 của Tòa án khu vực trung tâm thành phố S1, Hàn Quốc liên quan tới khoản vay để liên doanh đầu tư một dự án bất động sản tại Việt Nam mà không có ý kiến của bên liên quan. Do đó, cần xem xét Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ngày 09/6/2017 của Tòa án khu vực trung tâm thành phố S1, Hàn Quốc trong trường hợp này có phải là đối tượng được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam hay không? Vì theo quy định tại Điều 439 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thì bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam nếu việc công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Mặt khác, cho đến nay giữa Việt Nam và Hàn Quốc chưa ký kết Hiệp định tương trợ tư pháp về công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án nước này tại nước kia hoặc ngược lại; đồng thời, cũng chưa có thông tin về việc Tòa án Hàn Quốc và Tòa án Việt Nam có công nhận và cho thi hành bản án, quyết định của Tòa án giữa hai nước theo nguyên tắc có đi, có lại hay không?".