Đề xuất Án lệ về tình tiết mới là căn cứ tái thẩm trong tố tụng dân sự
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ TÌNH TIẾT MỚI LÀ CĂN CỨ TÁI THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
Tình huống pháp lý:
Tái thẩm là xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì có tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định mà Tòa án, các đương sự không biết được khi Tòa án ra bản án, quyết định đó. Theo quy định tại Điều 352 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 thì có 4 căn cứ để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm, gồm: (1) Mới phát hiện được tình tiết quan trọng của vụ án mà đương sự đã không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án; (2) Có cơ sở chứng minh kết luận của người giám định, lời dịch của người phiên dịch không đúng sự thật hoặc có giả mạo chứng cứ; (3) Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên cố ý làm sai lệch hồ sơ vụ án hoặc cố ý kết luận trái pháp luật; (4) Bản án, quyết định hình sự, hành chính, dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước mà Tòa án căn cứ vào đó để giải quyết vụ án đã bị hủy bỏ. Có quan điểm cho rằng tình tiết quan trọng của vụ án mới được phát hiện phải là tình tiết xuất hiện trước hoặc trong quá trình giải quyết vụ án mà Tòa án, đương sự không thể biết được khi Tòa án ra bản án, quyết định đó. Quan điểm khác cho rằng tình tiết mới xuất hiện sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án cũng có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án, quyết định của Tòa án. Vậy tình tiết mới xuất hiện sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án có được coi là căn cứ tái thẩm trong tố tụng dân sự không?
Nội dung đề xuất án lệ:
“[3] Ngày 17/10/2016, bà X có đơn khởi kiện yêu cầu Chi cục Thi hành án thành phố D, tỉnh Bình Dương bồi thường thiệt hại do kết quả bán đấu giá tài sản bị hủy. Tòa án cấp sơ thẩm (tại Bản án dân sự sơ thẩm số 119/2017/DS-ST ngày 31/8/2017), Tòa án cấp phúc thẩm (tại Bản án dân sự phúc thẩm số 86/2018/DSPT ngày 02/5/2018) và Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh (tại Quyết định giám đốc thẩm số 82/2019/DS-GĐT ngày 04/5/2019) đều căn cứ Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2016/DS-PT ngày 22/01/2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương để giải quyết vụ án.
[4] Tuy nhiên, tại Quyết định kháng nghị số 03/2021/KN-DS ngày 19/01/2021, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2016/DS-PT ngày 22/01/2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương. Tại Quyết định giám đốc thẩm số 150/2021/DS-GĐT ngày 11/5/2021, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh quyết định chấp nhận Quyết định kháng nghị số 03/2021/KN-DS ngày 19/01/2021 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2016/DS- PT ngày 22/01/2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 73/2015/DS-ST ngày 28/9/2015 của Tòa án nhân dân thành phố T, tỉnh Bình Dương.
[5] Như vậy, Bản án dân sự phúc thẩm số 25/2016/DS-PT ngày 22/01/2016 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương mà Tòa án căn cứ vào đó để giải quyết vụ án “Tranh chấp về bồi thường thiệt hại do kết quả bán đấu giá bị hủy” giữa nguyên đơn là bà Vương Lệ X với bị đơn là Chi cục Thi hành án dân sự thị xã D (nay là thành phố D), tỉnh Bình Dương đã bị hủy bỏ. Đây là tình tiết mới được phát hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung bản án, quyết định mà Tòa án, các đương sự không biết được khi Tòa án ra bản án, quyết định đó.”