Thông báo rút kinh nghiệm số 30/TB-VKS-KDTM ngày 01/4/2019 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về việc kiểm sát việc giải quyết vụ án kinh doanh thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 30/TB-VKS-KDTM NGÀY 01/4/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ VIỆC KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI “TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Theo đơn khởi kiện ngày 25/2/2016 và đơn khởi kiện bổ sung ngày 12/5/2016, Ngân hàng yêu cầu nếu Công ty Thủy sản không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì Ngân hàng được quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự phát mãi tài sản theo 06 hợp đồng thế chấp là máy móc thiết bị bao gồm hệ thống tủ đông gió công suất 600kg/h và máy phát điện công suất 600KVA hiệu Cummins và 05 lô hàng thủy sản (lô tôm cá) thuộc các hợp đồng xuất khẩu cho khách hàng nước ngoài.

Theo Công văn số 2194/CTHADS ngày 03/11/2017 của Cục Thi hành án dân sự tỉnh Khánh Hòa và Công văn 175/NHPT.KHO. NTH-TD ngày 07/7/2017 của Ngân hàng thì toàn bộ tài sản thế chấp thuộc 06 hợp đồng thế chấp, trong đó có 03 tài sản thuộc Hợp đồng thế chấp số 01A/2011/HĐTCTS-NHPT- KHO ngày 14/01/2011; số 06A/2011 /HĐTCTS-NHPT-KHO ngày 28/01/2011; số 26A/2011/HĐTCTS-NHPT- KHO ngày 28/4/2011 đã được xuất bán cho khách hàng nước ngoài, còn lại 02 tài sản thuộc Hợp đồng thế chấp 18A/2011/HĐTCTS-NHPT-KHO ngày 19/4/2011 (tài sản thế chấp là hàng tôm the thịt, tôm sú thịt đông lạnh) và Hợp đồng thế chấp số 22A/2011/HĐTCTS-NHPT- KHO ngày 26/4/2011 (tài sản thế chấp là lô hàng cá hố câu nguyên con) do quá trình bảo quản hàng hóa tại kho đã quá thời hạn quy định, không còn chất lượng nên Công ty thủy sản đã ra quyết định tiêu hủy.

Công ty Thủy sản thế chấp tài sản để vay Ngân hàng nhưng khi bán tài sản thế chấp không dùng khoản tiền thu được để trả nợ cho Ngân hàng. Theo quy định tại khoản 3 Điều 349 Bộ luật dân sự năm 2005 (nay là khoản 4 Điều 321 Bộ luật dân sự năm 2015), trong trường hợp này bên nhận thế chấp có quyền yêu cầu bên mua thanh toán tiền, số tiền thu được, tài sản hình thành từ số tiền thu được, tài sản được thay thế hoặc được trao đổi trở thành tài sản thế chấp. Công ty Thủy sản đã không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình, vi phạm Điều 348, Điều 349 Bộ luật dân sự năm 2005 (nay là Điều 320, Điều 321 Bộ luật dân sự năm 2015).

Như vậy, khi giải quyết vụ án, tài sản thế chấp đã không còn nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không tiến hành xác minh để xác định hiện trạng tài sản thế chấp dẫn đến công nhận nội dung thỏa thuận: “Nếu Công ty TNHH thủy sản Việt Nam không trả số nợ trên, Ngân hàng Phát triển Việt Nam có quyền yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự bán tài sản thế chấp để thu hồi nợ theo quy định chung” là trái pháp luật, không thể thi hành được (do đối tượng thi hành án không còn); thỏa thuận này vi phạm điểm b khoản 2 Điều 180 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004. Do đó, nội dung Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 112/QĐ-VKS-KDTM ngày 01/10/2018 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị hủy Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự số 12/2016/QĐST- KDTM ngày 21/7/2016 của Tòa án nhân dân thành phố Nha Trang về phần xử lý tài sản thế chấp là có căn cứ.

Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến các Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trong khu vực để rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án kinh doanh thương mại, nhất là các tranh chấp hợp đồng tín dụng ở vấn đề xử lý tài sản thế chấp trong thời gian tiếp theo./.