Thông báo rút kinh nghiệm số 30/TB-VC2-HC ngày 05/4/2024 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính “Khiếu kiện hành vi không thực hiện giao đất và từ chối giải quyết hồ sơ xin giao đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 30/TB-VC2-HC NGÀY 05/4/2024 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH “KHIẾU KIỆN HÀNH VI KHÔNG THỰC HIỆN GIAO ĐẤT VÀ TỪ CHỐI GIẢI QUYẾT HỒ SƠ XIN GIAO ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Khi xem xét giao đất cho các tổ chức, cá nhân, cơ quan có thẩm quyền cần xác định rõ nguồn gốc sử dụng đất, việc sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai hay không, thửa đất có phù hợp với quy hoạch sử dụng đất hay không.

Vợ chồng ông Đoàn Tất H, bà Hồ Nguyễn Tú A nhận chuyển nhượng nhà, đất của ông Trần Công D và bà Đoàn Thị Kim N, với diện tích 55,65m² thuộc thửa đất số 54, tờ bản đồ số 13, tại 231A/18 đường Lê Hồng Phong, tổ dân phố L, phường C, thị xã C, tỉnh K. Sau đó, thửa đất số 54, tờ bản đồ số 13 được tách thành 02 thửa mới là thửa số 307 (diện tích 191m²) và thửa số 308 (diện tích 65m²). Ngày 16/10/2015, UBND thành phố C cấp GCNQSDĐ cho ông H, bà A đối với diện tích 65,6m² thuộc thửa đất số 308, tờ bản đồ số 13, tổ dân phố L, phường C, thành phố C.

Năm 2017, bà A, ông H có Đơn xin mua đất đầu hồi cư xá diện tích 249,1m² (thuộc thửa số 307 và thửa số 331) liền kề với căn nhà số 231A/18 đường Lê Hồng Phong của ông, bà, phần đất này trước đây được quy hoạch để phân lô làm nhà ở.

Tại Văn bản số 5790/UBND ngày 02/11/2009 của UBND tỉnh K vẫn xác định đất đầu hồi cư xá nếu không phân lô được để tạo thêm căn hộ mới thì thu tiền sử dụng đất theo giá đất công bố hàng năm nhân với 1,5 lần; trường hợp phân lô được để tạo thêm căn hộ mới thì thu tiền sử dụng đất theo giá thị trường. Trên cơ sở đó, UBND thị xã C chỉ đạo UBND phường C có trách nhiệm thông báo nội dung Văn bản số 5790/UBND ngày 02/11/2009 cho nhân dân, nếu hộ nào có nhu cầu mua phần diện tích đất đầu hồi cư xá do Nhà nước quản lý thì làm đơn và kèm theo hồ sơ có liên quan gửi UBND thị xã để xem xét, giải quyết.

Như vậy, phần diện tích đất đầu hồi các dãy nhà cư xá được quy hoạch để phân lô làm nhà ở (thực tế đến nay đã được điều chỉnh quy hoạch chi tiết phân lô để bán đấu giá vào năm 2019).

Mặt khác, trước khi chuyển nhượng đất cho vợ chồng bà A, ông H thì ngày 22/10/2007, bà N đã bị Chủ tịch UBND thị xã C ban hành Quyết định số 1475/QĐ-KPHQ về việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả về hành vi lấn chiếm đất và xây dựng công trình trên đất lấn chiếm. Do đó, việc bà A, ông H tiếp tục sử dụng đất đầu hồi cư xá là lấn chiếm và không hợp pháp, nên không đủ điều kiện cấp GCNQSDĐ theo quy định tại Điều 101 Luật Đất đai năm 2013.

Vì vậy, ngày 10/10/2017, Phòng TN & MT thành phố C ban hành Thông báo số 1892/TB-TNMT từ chối giải quyết hồ sơ xin giao đất đầu hồi cư xá của bà A và không giao đất đầu hồi cư xá cho bà A, ông H là đúng quy định của pháp luật. Nếu gia đình ông H có nhu cầu sử dụng đất đầu hồi thì có thể tham gia đấu giá để mua các lô đất theo quy định về bán đấu giá.

2. Tòa án cấp phúc thẩm chưa xem xét, đánh giá đầy đủ, khách quan, toàn diện về giá trị pháp lý của tài liệu, chứng cứ trong vụ án dẫn đến việc nhận định và tuyên án không đúng quy định của pháp luật.

Toà án cấp phúc thẩm cho rằng: Ông H, bà A mặc dù sử dụng mảnh đất đầu hồi cư xá không có giấy tờ, nhưng ông, bà đã sử dụng ổn định mảnh đất (kế thừa của ông D, bà N) trước ngày 01/7/2004, không vi phạm pháp luật đất đai, phù hợp với quy hoạch. Ngày 01/6/2010, Phòng Quản lý đô thị thị xã C có Báo cáo số 256/QLĐT-KTQH, với nội dung “Vị trí khu đất trên là đất ở đầu hồi chưa hóa giá .... Vị trí xin mua đất đầu hồi nêu trên không vướng công trình phúc lợi, phù hợp với quy hoạch chi tiết sử dụng đất đã phê duyệt, đề nghị chuyển quyền sử dụng đất cho người đang sử dụng được hóa giá đất theo quy định". Những ý kiến tham mưu, xác minh của Phòng Quản lý đô thị thị xã C thể hiện việc cơ quan Nhà nước đã tiến hành xác minh, khẳng định vị trí đất đầu hồi cư xá phù hợp với quy hoạch. Việc UBND thành phố C không cấp GCNQSDĐ đầu hồi cư xá cho ông H, bà A là chưa đảm bảo đúng các quy định của pháp luật về đất đai. Từ đó, Tòa án cấp phúc thẩm đã sửa bản án sơ thẩm, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông H, bà A về việc yêu cầu UBND thành phố C ban hành Quyết định giao đất và giải quyết hồ sơ xin giao đất đối với thửa đất 307, diện tích 191m², tờ bản đồ số 13, tổ dân phố L, phường C, thành phố C là không đúng, vì Phòng Quản lý đô thị thị xã C không phải là cơ quan có thẩm quyền quyết định việc giao đất, những ý kiến đề xuất của Phòng Quản lý đô thị chỉ có tính chất tham mưu cho cơ quan có thẩm quyền giao đất là UBND thành phố C.

3. Khi kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính phúc thẩm, nếu Viện kiểm sát trái quan điểm với Tòa án cùng cấp và thấy rằng quan điểm của Viện kiểm sát là có căn cứ thì phải thông báo Viện kiểm sát cấp trên xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm.

Trong vụ án này, VKSND tỉnh K cùng quan điểm với TAND tỉnh K về việc bác yêu cầu khởi kiện của ông H, bà A, VKSND cấp cao tại Đ đề nghị Tòa án cùng cấp giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm nhưng TAND cấp cao tại Đ tuyên sửa án, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông H, bà A. Mặc dù quan điểm của VKSND cấp cao tại Đ là có căn cứ nhưng VKSND cấp cao tại Đ không thực hiện việc thông báo Viện kiểm sát nhân dân tối cao xem xét kháng nghị theo tục giám đốc thẩm là thiếu sót, cần phải rút kinh nghiệm.

Trên đây là những vi phạm của TAND cấp cao tại Đ trong việc giải quyết vụ án hành chính nêu trên. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát, VKSND cấp cao tại Đ thông báo đến VKSND các tỉnh, thành phố trong khu vực cùng tham khảo và rút kinh nghiệm khi kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính tương tự.