Thông báo rút kinh nghiệm số 263/TB-VKSTC ngày 15/4/2020 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định áp dụng biện pháp hành chính”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 263/TB-VKSTC NGÀY 15/4/2020 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH “KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH ÁP DỤNG BIỆN PHÁP HÀNH CHÍNH”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Quyết định số 282/QĐ-UB ngày 17/3/2006 của UBND huyện Tứ Kỳ cho phép Doanh nghiệp Thành Đạt được xây dựng hai cặp lò gạch nung (kiểu mới trục đứng) trên diện tích 126.000m² đất để khai thác làm gạch là phù hợp với chủ trương chung tại thời điểm ban hành quyết định, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng nguồn vật liệu xây dựng.

Tuy nhiên, đến năm 2010, tại Quyết định số 567/2010/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phát triển vật liệu xây dựng không nung năm 2020, mục 6 Điều 2 quy định: “Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Lập quy hoạch vùng nguyên liệu để sản xuất gạch đất sét nung phù hợp với các quy định liên quan, cấm sử dụng đất nông nghiệp để sản xuất gạch đất sét nung... Tổ chức thực hiện xóa bỏ các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công trên địa bàn”.

Căn cứ Quyết định này, ngày 15/3/2011, UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quyết định số 661/QĐ-UBND phê duyệt lộ trình chuyển đổi công nghệ sản xuất gạch sét nung trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2011-2015. Tại khoản 3 Điều 1 quy định: “Cho phép các cơ sở sản xuất gạch bằng lò liên tục kiểu đứng hoạt động đến hết ngày 31/12/2015”.

Ngày 01/11/2012, UBND tỉnh Hải Dương tiếp tục có Quyết định số 2519/QĐ-UBND chấm dứt hoạt động sản xuất gạch đất sét nung bằng lò liên tục kiểu đứng trên địa bàn tỉnh từ ngày 01/01/2016.

Tại Quyết định số 1469/QĐ-TTg Thủ tướng Chính phủ yêu cầu chấm dứt hoạt động đối với lò gạch đứng liên tục chậm nhất vào trước năm 2018.

Qua trình triển khai thực hiện, UBND cấp huyện, xã của tỉnh Hải Dương đã có nhiều văn bản chỉ đạo tuyên truyền, vận động các chủ lò gạch chấm dứt hoạt động sản xuất lò thủ công, trong đó có lò liên tục kiểu đứng của ông Đạt.

Thực tế, sau ngày 31/12/2015, nhiều lò gạch tại huyện Tứ Kỳ vẫn tiếp tục hoạt động, trong đó có lò gạch của Doanh nghiệp Thành Đạt, nên Chủ tịch UBND huyện Tứ Kỳ đã ban hành Quyết định số 4434/QĐ-UBND ngày 20/12/2016 áp dụng các biện pháp hành chính để chấm dứt hoạt động sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công có xử lý bằng nước vôi trong và lò liên tục kiểu đứng tại huyện Tứ Kỳ, trong đó có lò gạch của ông Đạt (cắt nguồn điện hạ áp cung cấp cho lò gạch; cắt các đoạn đường vận chuyển gạch ngoài bãi sông Thái Bình và các dốc đê ngoài bãi đấu nối với đê sông Thái Bình).

Như vậy, chủ trương chấm dứt hoạt động sản xuất gạch đất sét nung bằng lò liên tục kiểu đứng từ ngày 01/01/2016 trên địa bàn tỉnh Hải Dương nói chung và huyện Tứ Kỳ nói riêng được thể hiện xuyên suốt, đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp từ khi có Quyết định số 567/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 661/QĐ-UBND đến khi có Quyết định số 1469/QĐ-TTg. Toà án cấp sơ thẩm bác đơn khởi kiện của người khởi kiện là đúng.

Tòa án cấp phúc thẩm nhận định: Quyết định số 661/QĐ-UBND ngày 15/3/2011 của UBND tỉnh Hải Dương không thực hiện đúng theo Quyết định số 1469/QĐ-TTg là không đúng, vì Quyết định số 661/QĐ-UBND được ban hành trước và nội dung không trái với Quyết định số 1469/QĐ-TTg chỉ quy định: “Các tỉnh đồng bằng, thành phố trực thuộc Trung ương; khu vực thị xã, thị tứ, khu vực gần khu dân cư, gần khu vực canh tác trồng lúa và hoa màu của các tỉnh còn lại chậm nhất phải chấm dứt hoạt động vào trước năm 2016 với lò thủ công, thủ công cải tiến và chậm nhất vào trước năm 2018 với lò đứng liên tục” (điểm e, khoản 3 Điều 1), không ấn định thời gian cụ thể. Việc chấm dứt hoạt động của các lò gạch liên tục kiểu đứng trên địa bàn tỉnh Hải Dương từ ngày 01/01/2016 được các cấp chính quyền thực hiện đúng lộ trình theo Quyết định số 1469/QĐ-TTg, phù hợp với đặc điểm, tình hình địa phương.

Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng cáo của ông Đạt, sửa bản án sơ thẩm, hủy một phần Quyết định số 4434/QĐ-UBND ngày 20/12/2016 của Chủ tịch UBND huyện Tứ Kỷ về phần áp dụng biện pháp hành chính đối với ông Đạt là không đúng; do đó, Quyết định giám đốc thẩm của HĐTP Toà án nhân dân tối cao đã tuyên huỷ bản án phúc thẩm, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Trên đây là một số vấn đề cần rút kinh nghiệm trong quá trình kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định áp dụng biện pháp hành chính”, VKSND tối cao thấy cần thông báo đến các VKSND cấp cao, các VKSND cấp tỉnh, các VKSND cấp huyện để rút kinh nghiệm nhằm vừa nâng cao chất lượng kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, đúng quy định của pháp luật, vừa phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị tại địa phương./.