Thông báo rút kinh nghiệm số 222/TB-VKSTC ngày 07/11/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 222/TB-VKSTC NGÀY 07/11/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH “KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Thứ nhất, về thủ tục xem xét đơn khởi kiện, xác định thời hiệu khởi kiện ở giai đoạn sơ thẩm:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện tại đơn khởi kiện đề ngày 04/10/2017 và Đơn đề nghị Tòa án thụ lý vụ án hành chính ngày 21/6/2018 có đính kèm nội dung về việc ngày 04/10/2016 ông Trần V, bà Nguyễn Thị Th đã gửi đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân tỉnh B và được cán bộ Văn phòng Tòa án vào sổ nhận đơn. Như vậy ngày 16/9/2016, Chủ tịch UBND thành phố Q ban hành Quyết định số 6658/QĐ-UBND cưỡng chế thu hồi đất đối với ông V, bà Th thì ngày 04/10/2016 bà Th đã có đơn khởi kiện yêu cầu hủy Quyết định số 6658/QĐ-UBND ngày 16/9/2016 của Chủ tịch UBND thành phố Q là còn trong thời hiệu. Nhưng Tòa án không kiểm tra đối chiếu các thông tin về việc thụ lý đơn khởi kiện của ông V, bà Th trước đó, chỉ căn cứ vào đơn khởi kiện đề ngày 04/10/2017 và ngày 01/11/2017 để xác định đơn khởi kiện của ông V, bà Th đã hết thời hiệu khởi kiện để ban hành quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án là không đúng, vi phạm nghiêm trọng tố tụng, không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Về trách nhiệm của Kiểm sát viên cấp sơ thẩm, chưa kiểm sát chặt chẽ việc nhận và xem xét đơn khởi kiện: Tòa án cấp sơ thẩm nhận đơn ngày 04/10/2017 và ngày 01/11/2017, đến ngày 29/6/2018 mới ban hành Thông báo thụ lý vụ án là vi phạm quy định tại Điều 121 Luật Tố tụng hành chính về nhận và xem xét đơn khởi kiện nhưng Kiểm sát viên không phát hiện kịp thời để thực hiện quyền kiến nghị Tòa án trong việc vi phạm thời hạn xem xét đơn khởi kiện và thụ lý vụ án.

Phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa sơ thẩm xác định người khởi kiện vào ngày 04/10/2017 là vẫn còn trong thời hạn, về nội dung yêu cầu khởi kiện không có căn cứ nên đề nghị Tòa án bác đơn khởi kiện của người khởi kiện. Tuy nhiên Tòa án cấp sơ thẩm lại ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án do hết thời hiệu khởi kiện, do không phát hiện được có tài liệu đính kèm đơn khởi kiện có nội dung “ngày 04/10/2016 người khởi kiện đã gửi đơn khởi kiện đến Tòa án và được vào số nhận đơn" và chỉ chú trọng vào nội dung yêu cầu của người khỏi kiện nên sau khi xét xử sơ thẩm Kiểm sát viên đã không đề xuất xem xét kháng nghị hoặc báo cáo đề nghị cấp trên kháng nghị phúc thẩm là có thiếu sót.

Thứ hai, về thủ tục xét kháng cảo ở giai đoạn phúc thẩm:

Khi ông V, bà Th kháng cáo và ông Trần P người đại diện theo ủy quyền của bà Th đã có văn bản trình bày kèm theo đơn kháng cáo đều có nội dung thể hiện ông V, bà Th đã nộp đơn khởi kiện từ ngày 04/10/2016 nhưng Tòa án cấp phúc thẩm và Kiểm sát viên được phân công kiểm sát hồ sơ giải quyết việc kháng cáo không xem xét nội dung văn bản trình bày của người đại diện theo ủy quyền nên đã đề nghị Tòa án ban hành quyết định không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên quyết định sơ thẩm là không đúng pháp luật.

Như vậy, trong quá trình kiểm sát việc Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án hành chính, Kiểm sát viên cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm chưa chấp hành nghiêm túc Quy chế công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính ban hành kèm theo Quyết định số 282/QĐ-VKSTC ngày 01/8/2017 nay là Quyết định số 255/QĐ-VKSTC ngày 16/8/2021 và Quyết định số 286/QĐ-VKSTC ngày 08/7/2019 của Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành quy định về quy trình kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính.

Trên đây là những vi phạm của Tòa án nhân dân tỉnh B và Tòa án nhân dân cấp cao tại ĐN trong việc giải quyết vụ án hành chính nêu trên mà Viện kiểm sát nhân dân tỉnh B và Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại ĐN không phát hiện kịp thời để thực hiện quyền kháng nghị.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát, Viện kiểm sát nhân dân tối cao thông báo đến Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố cùng tham khảo và rút kinh nghiệm khi kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính tương tự.