Đề xuất Án lệ về việc không áp dụng điều khoản loại trừ đối với phương tiện vận chuyển khi doanh nghiệp bảo hiểm đã thẩm định và cấp giấy chứng nhận bảo hiểm

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC KHÔNG ÁP DỤNG ĐIỀU KHOẢN LOẠI TRỪ ĐỐI VỚI PHƯƠNG TIỆN VẬN CHUYỂN KHI DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM ĐÃ THẨM ĐỊNH VÀ CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN BẢO HIỂM

Tình huống pháp lý:

Liệu doanh nghiệp bảo hiểm có quyền từ chối trách nhiệm bảo hiểm trong trường hợp chính mình đã tiến hành thẩm định và cấp giấy chứng nhận bảo hiểm hợp lệ, trong khi hợp đồng bảo hiểm không quy định rõ nghĩa vụ duy trì điều kiện kỹ thuật của phương tiện trong suốt thời hạn bảo hiểm cũng như hậu quả pháp lý của việc vi phạm nghĩa vụ này hay không?

Nội dung đề xuất án lệ:

“[3] Quá trình giải quyết vụ án, Công ty B thừa nhận quy trình cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm nêu trên phù hợp với quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm. Tại Điều 5.3.3.1 của Hợp đồng nguyên tắc bảo hiểm hàng hóa vận chuyển số C02/VCNDD/41/18/20 quy định: “Hiệu lực của các Giấy chứng nhận bảo hiểm có thời hạn bắt đầu trong tháng liền trước đó… Giấy chứng nhận bảo hiểm đã cấp cho các chuyến hàng đã phát sinh theo Thông báo thu phí nêu tại mục 5.2.1 trên đây”. Như vậy, Giấy chứng nhận bảo hiểm hàng hóa vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam số 20/18/41/VCND/PC00637 đã phát sinh hiệu lực.

[4] Trong hành trình đi từ cảng P đến cảng Thành phố Hồ Chí Minh, tàu Thành Hưng 41 đang neo đậu tại vùng biển tiếp giáp giữa tỉnh Nghệ An và tỉnh Thanh Hóa thì bị chìm vào ngày 22/8/2021. Tại Giấy chứng nhận bảo hiểm quy định: “Quy tắc bảo hiểm hàng hóa vận chuyển trong lãnh thổ Việt Nam ban hành kèm theo Quyết định 1220/QĐ-PVIBH ngày 28/11/2016 của Tổng Giám đốc Bảo hiểm B; các điều khoản bổ sung và loại trừ khác theo Hợp đồng nguyên tắc C02/VCNDD/41/18/20 ngày 11/8/2020” và “…phương tiện vận chuyển phải tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự theo luật định. Loại trừ các tổn thất phát sinh trước thời điểm cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm”.

[5] Đối chiếu với các quy định nêu trên, khi ký kết hợp đồng bảo hiểm và cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm hàng hóa, Công ty B đã kiểm tra tàu Thành Hưng 41 đủ điều kiện chuyên chở, tàu có đăng kiểm, có bảo hiểm trách nhiệm dân sự còn hiệu lực. Công ty B chấp nhận bảo hiểm khi tàu đáp ứng các điều kiện chuyên chở, nên không thể áp dụng điều khoản loại trừ khi Công ty B đã cấp đơn, đã kiểm tra các điều kiện về tàu và xác định đủ điều kiện tham gia bảo hiểm đối với lô hàng.

[6] Mặc dù, tại thời điểm tàu Thành Hưng 41 bị chìm vào ngày 22/8/2021, Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện thủy nội địa số 00014/20V15 của tàu Thành Hưng 41 đã hết hiệu lực từ ngày 10/4/2021, nhưng hành trình được bảo hiểm của lô hàng từ cảng PTSC Nghi Sơn đến cảng Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu từ ngày 15/01/2021 và chưa kết thúc. Do đó, trách nhiệm bảo hiểm của Công ty B vẫn còn.

[7] Hơn nữa, Công ty B không có yêu cầu Công ty H cam kết chịu trách nhiệm về các điều kiện của chủ phương tiện (tàu Thành Hưng 41) sau khi Giấy chứng nhận bảo hiểm hàng hóa có hiệu lực, cũng không giải thích về điều kiện loại trừ bảo hiểm; Hợp đồng nguyên tắc bảo hiểm hàng hóa vận chuyển số C02/VCNDD/41/18/20 không quy định bắt buộc trách nhiệm, cũng như không yêu cầu Công ty H hoặc chủ phương tiện vận chuyển phải đảm bảo các điều kiện phương tiện vận chuyển tiếp tục đăng kiểm khi còn thời gian bảo hiểm; Công ty B cũng không thông báo, đôn đốc chủ phương tiện hoặc Công ty H làm thủ tục đăng kiểm tàu.

[8] Vì vậy, việc Công ty B cho rằng phương tiện vận chuyển không đủ khả năng lưu hành, không đảm bảo an toàn giao thông, thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo hiểm để từ chối bồi thường cho Công ty H là không đúng.”