Bảo hiểm bao gồm các loại hình nào? Hợp đồng bảo hiểm bao gồm các loại nào?
Bảo hiểm bao gồm các loại hình nào? Hợp đồng bảo hiểm bao gồm các loại nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi đang tìm hiểu để mua bảo hiểm cho bản thân và gia đình thì thấy trên thị trường có rất nhiều loại như bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm tài sản,… nên khá bối rối không biết chúng được phân loại như thế nào theo quy định pháp luật? Ngoài ra, khi tham gia bảo hiểm thì hợp đồng bảo hiểm cũng có nhiều dạng khác nhau và tôi không rõ mỗi loại hợp đồng áp dụng trong trường hợp nào? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
1. Bảo hiểm bao gồm các loại nào?
2. Hợp đồng bảo hiểm bao gồm các loại nào?
Trả lời:
1. Bảo hiểm bao gồm các loại nào?
Nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức, cung cấp và tham gia bảo hiểm, khoản 1 Điều 7 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đã nêu rõ các loại hình bảo hiểm như sau:
“Điều 7. Các loại hình bảo hiểm
1. Các loại hình bảo hiểm bao gồm:
a) Bảo hiểm nhân thọ;
b) Bảo hiểm sức khỏe;
c) Bảo hiểm phi nhân thọ.
...”
Theo đó, có ba loại hình bảo hiểm gồm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe và bảo hiểm phi nhân thọ. Chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng, bảo hiểm nhân thọ là là loại hình bảo hiểm gắn liền với tuổi thọ, tính mạng của con người; bảo hiểm sức khỏe là loại hình bảo hiểm nhằm bảo vệ người tham gia trước các rủi ro liên quan đến sức khỏe như bệnh tật, tai nạn, thương tật hoặc chi phí khám chữa bệnh; còn bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình bảo hiểm không gắn trực tiếp với tuổi thọ con người mà chủ yếu bảo vệ tài sản, trách nhiệm dân sự và các rủi ro khác.
Như vậy, pháp luật về kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam đã xác định rõ ba loại hình bảo hiểm cơ bản. Mỗi loại hình bảo hiểm có phạm vi bảo vệ và mục đích khác nhau nhưng đều hướng đến việc hỗ trợ cá nhân, tổ chức giảm thiểu rủi ro và ổn định tài chính khi xảy ra những sự kiện bất lợi. Việc phân loại này không chỉ tạo cơ sở cho hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm mà còn giúp người tham gia dễ dàng lựa chọn sản phẩm bảo hiểm phù hợp với nhu cầu bảo vệ của mình trong cuộc sống và hoạt động kinh tế.
2. Hợp đồng bảo hiểm bao gồm các loại nào?
Hợp đồng bảo hiểm là cơ sở pháp lý quan trọng xác lập quyền và nghĩa vụ giữa doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm khi tham gia các sản phẩm bảo hiểm. Việc xác định các loại hợp đồng bảo hiểm giúp phân định rõ phạm vi bảo vệ cũng như nội dung thỏa thuận giữa các bên trong từng lĩnh vực bảo hiểm. Do đó, Điều 15 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 đã nêu chi tiết như sau:
“Điều 15. Hợp đồng bảo hiểm
1. Các loại hợp đồng bảo hiểm bao gồm:
a) Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ;
b) Hợp đồng bảo hiểm sức khỏe;
c) Hợp đồng bảo hiểm tài sản;
d) Hợp đồng bảo hiểm thiệt hại;
đ) Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm.
Hợp đồng bảo hiểm quy định tại các điểm c, d và đ khoản này thuộc loại hình bảo hiểm phi nhân thọ.
2. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm có thể thỏa thuận giao kết một loại hợp đồng bảo hiểm hoặc kết hợp nhiều loại hợp đồng bảo hiểm quy định tại khoản 1 Điều này và bảo đảm phù hợp với quy định tại khoản 3 Điều 63 của Luật này.
3. Hợp đồng bảo hiểm hàng hải được thực hiện theo quy định của Bộ luật Hàng hải; nội dung không quy định tại Bộ luật Hàng hải thì thực hiện theo quy định của Luật này.
4. Nội dung liên quan đến hợp đồng bảo hiểm không được quy định trong Luật này thì thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.”
Dẫn chiếu đến khoản 3 Điều 63 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung Luật Kinh doanh bảo hiểm 2025:
“Điều 63. Nội dung hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam
...
3. Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài chỉ được phép kinh doanh một loại hình bảo hiểm quy định tại khoản 1 Điều 7 của Luật này, trừ các trường hợp sau đây:
a) Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ kinh doanh bảo hiểm sức khỏe;
b) Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài kinh doanh các sản phẩm thuộc loại hình bảo hiểm sức khỏe có thời hạn từ 01 năm trở xuống và các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống;
c) Doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe kinh doanh các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ có thời hạn từ 01 năm trở xuống.”
Theo đó, các loại hợp đồng bảo hiểm bao gồm:
- Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ;
- Hợp đồng bảo hiểm sức khỏe;
- Hợp đồng bảo hiểm tài sản;
- Hợp đồng bảo hiểm thiệt hại;
- Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm.
Trong đó, hợp đồng bảo hiểm tài sản, hợp đồng bảo hiểm thiệt hại, hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm thuộc loại hình bảo hiểm phi nhân thọ.
Bên cạnh đó, pháp luật cho phép doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và bên mua bảo hiểm có thể thỏa thuận giao kết một loại hợp đồng bảo hiểm hoặc kết hợp nhiều loại hợp đồng bảo hiểm nêu trên và bảo đảm phù hợp với quy định tại khoản 3 Điều 63 của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022. Điều này tạo điều kiện linh hoạt cho các bên tạo nên hợp đồng bảo hiểm toàn diện, thỏa các nhu cầu của mình.
Đối với hợp đồng bảo hiểm hàng hải, việc thực hiện sẽ tuân theo quy định của Bộ luật Hàng hải; nội dung không quy định tại Bộ luật Hàng hải thì thực hiện theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022. Còn những nội dung liên quan đến hợp đồng bảo hiểm không được quy định trong Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 này thì thực hiện theo Bộ luật Dân sự.
Như vậy, việc pháp luật quy định cụ thể các loại hợp đồng bảo hiểm đã tạo ra khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Quy định này góp phần bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong hoạt động bảo hiểm, đồng thời giúp các bên tham gia dễ dàng xác định quyền, nghĩa vụ và phạm vi bảo vệ của hợp đồng. Qua đó, hệ thống hợp đồng bảo hiểm được thiết lập một cách khoa học, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển ổn định và hiệu quả của thị trường bảo hiểm cũng như bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia.
Trân trọng./.