Đề xuất Án lệ về giá trị pháp lý của việc bên vay giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bên cho vay trong giao dịch vay tài sản

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ GIÁ TRỊ PHÁP LÝ CỦA VIỆC BÊN VAY GIAO GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT CHO BÊN CHO VAY TRONG GIAO DỊCH VAY TÀI SẢN

Tình huống pháp lý:

Việc bên vay giao bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bên cho vay “để làm tin” là tập quán phổ biến nhưng không phải là giao dịch thế chấp theo quy định của Bộ luật Dân sự. Pháp luật hiện hành chưa có quy định điều chỉnh trực tiếp và chưa xác định rõ hậu quả pháp lý của hành vi này. Thực tiễn xét xử chưa thống nhất: có Tòa án coi là thế chấp trái luật và tuyên vô hiệu, có Tòa án công nhận là thỏa thuận dân sự hợp pháp. Do đó, cần lựa chọn vụ việc điển hình để phát triển thành án lệ, bảo đảm áp dụng pháp luật thống nhất.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[17] Các bên đương sự đều thừa nhận việc ông Trần Văn T1 giao cho bà Lê Thị Thu V giữ bản chính 03 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để bảo đảm cho khoản tiền vay. Việc giao – giữ giấy tờ này tuy không đáp ứng điều kiện về hình thức để được xem là giao dịch thế chấp quyền sử dụng đất theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Đất đai năm 2013, nhưng là thỏa thuận dân sự tự nguyện giữa các bên, không trái pháp luật, không trái đạo đức xã hội. Theo thỏa thuận này, người vay chỉ được nhận lại giấy tờ đất khi đã thực hiện xong nghĩa vụ trả nợ. Do đó, việc Tòa án cấp phúc thẩm xác định bà Lê Thị Thu V tiếp tục giữ 03 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đến khi ông Trần Văn T1 thanh toán đầy đủ nghĩa vụ là phù hợp với bản chất của thỏa thuận và đúng quy định của pháp luật dân sự.”