Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác của Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định như thế nào? Khen thưởng và xử lý vi phạm được thực hiện ra sao?
Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác của Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định như thế nào? Khen thưởng và xử lý vi phạm được thực hiện ra sao?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là một người dân quan tâm đến hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các chương trình tài trợ, đóng góp và nhận ủy thác do Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa quản lý. Tôi muốn tìm hiểu rõ hơn rằng, trong quá trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác, các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan có những trách nhiệm cụ thể gì để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định, minh bạch và hiệu quả? Ngoài ra, việc khen thưởng đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt cũng như xử lý vi phạm đối với những trường hợp sai phạm được quy định ra sao? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
2. Trách nhiệm của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được ghi nhận ra sao?
3. Việc khen thưởng và xử lý vi phạm được thực hiện ra sao?
Trả lời:
1. Trách nhiệm của Bộ Tài chính và của tổ chức cá nhân có liên quan trong việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác của Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định như thế nào?
Trong hoạt động quản lý các khoản tài trợ, đóng góp và nhận ủy thác, việc phân định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân liên quan là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong tiếp nhận, quản lý nguồn vốn, mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Quỹ, nhà tài trợ, bên đóng góp và bên ủy thác. Vì vậy, Điều 14, 16 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT ngày 13/11/2020 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sau đây gọi tắt là “Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT”) đã xác định rõ trách nhiệm này như sau:
“Điều 14. Trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
1. Giao một đơn vị chủ trì thẩm định hồ sơ tiếp nhận khoản đóng góp phải hoàn trả, ủy thác thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
2. Hướng dẫn tổ chức thực hiện và sửa đổi, bổ sung Thông tư này.
...
Điều 16. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan
1. Nhà tài trợ, bên đóng góp, bên ủy thác phải tự đảm bảo và tự chịu trách nhiệm về nguồn gốc, tính hợp pháp của khoản tài trợ, đóng góp, ủy thác cho Quỹ.
2. Các cơ quan, đơn vị có liên quan tham gia thẩm định chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thẩm định hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác có liên quan đến phạm vi trách nhiệm quản lý của mình.”
* Lưu ý: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng với Bộ Tài chính được hợp nhất thành Bộ Tài chính (căn cứ mục 2.3 Phần II Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và khoản 6 Điều 1 Nghị quyết số 176/2025/QH15 ngày 18/02/2025 của Quốc hội về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV).
Thứ nhất, về phía Bộ Tài chính, có trách nhiệm giao một đơn vị chủ trì thẩm định hồ sơ tiếp nhận khoản đóng góp phải hoàn trả, ủy thác thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Việc này nhằm đảm bảo các hồ sơ được xem xét kỹ lưỡng, đúng quy định pháp luật và hạn chế rủi ro trước khi phê duyệt.
Đồng thời, Bộ còn có trách nhiệm hướng dẫn tổ chức thực hiện và sửa đổi, bổ sung Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT, giúp các cơ quan, tổ chức và Quỹ cập nhật kịp thời các quy định pháp luật, đảm bảo việc thực hiện các khoản tài trợ, đóng góp và nhận ủy thác luôn đúng quy trình, minh bạch và hiệu quả.
Thứ hai, về phía các tổ chức, cá nhân khác có liên quan:
- Nhà tài trợ, bên đóng góp, bên ủy thác phải tự đảm bảo và tự chịu trách nhiệm về nguồn gốc, tính hợp pháp của khoản tài trợ, đóng góp, ủy thác cho Quỹ. Sự ghi nhận này giúp bảo vệ Quỹ trước các nguồn vốn không hợp pháp, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia.
- Các cơ quan, đơn vị có liên quan tham gia thẩm định chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thẩm định hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác có liên quan đến phạm vi trách nhiệm quản lý của mình. Điều này đảm bảo tính chính xác, minh bạch và tuân thủ pháp luật trong toàn bộ quá trình tiếp nhận và thực hiện các khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác.
Tóm lại, các nội dung về trách nhiệm của Bộ Tài chính cũng như tổ chức, cá nhân liên quan tạo ra một hệ thống kiểm soát và quản lý minh bạch, giúp Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện tiếp nhận tài trợ, đóng góp và nhận ủy thác an toàn, hiệu quả và đúng pháp luật. Đồng thời, những điều khoản này khẳng định trách nhiệm pháp lý của mọi bên liên quan, từ Bộ, Quỹ đến nhà tài trợ, bên đóng góp và bên ủy thác, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
2. Trách nhiệm của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được ghi nhận ra sao?
Trong quá trình tiếp nhận và quản lý các khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò trung tâm, là đầu mối tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ cho doanh nghiệp. Để đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật, Điều 15 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT đã nêu rõ trách nhiệm cụ thể của Quỹ trong từng giai đoạn, từ khâu tiếp nhận đến triển khai và điều chỉnh các khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác như sau:
“Điều 15. Trách nhiệm của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
1. Tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác theo nguyên tắc và cho các mục tiêu quy định tại Điều 3 Thông tư này.
2. Tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác theo các hình thức quy định tại Điều 4 Thông tư này.
3. Chủ trì chuẩn bị văn kiện, hồ sơ khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác theo nhiệm vụ do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao; đảm bảo tiến độ, chất lượng và nội dung của văn kiện, hồ sơ.
4. Phối hợp với các tổ chức trong nước và nhà tài trợ, bên ủy thác trong quá trình lập văn kiện, hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác.
5. Thẩm định hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác thuộc thẩm quyền của Chủ tịch HĐTV.
6. Gửi văn bản quyết định phê duyệt khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác và các tài liệu liên quan khác tới các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Thông tư này.
7. Kiến nghị Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư quyết định điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung khoản đóng góp phải hoàn trả, nhận ủy thác theo quy định tại Điểm a Khoản 1 và Điểm a Khoản 2 Điều 13 Thông tư này.
8. Kiến nghị Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, sửa đổi, bổ sung Thông tư này.”
Dẫn chiếu đến Điều 3, 4, khoản 2 Điều 10, điểm a khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 13 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT ghi nhận như sau:
“Điều 3. Nguyên tắc, mục tiêu tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác
1. Quỹ được tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác để thực hiện các hoạt động quy định tại Khoản 1 Điều 20 Luật Hỗ trợ DNNVV và Khoản 1 Điều 36 Nghị định 39/2019/NĐ-CP.
2. Việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác của Quỹ phải tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết. Việc nhận vốn ủy thác, đóng góp phải đảm bảo phù hợp với khả năng hoàn trả của Quỹ.
3. Việc tài trợ, đóng góp, ủy thác cho Quỹ phải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, công khai, minh bạch.
4. Quỹ không được tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác gây phương hại đến lợi ích quốc gia, an ninh, quốc phòng, vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng, hoạt động rửa tiền, tài trợ khủng bố và các hoạt động trái pháp luật.
5. Nhà tài trợ, bên đóng góp, bên ủy thác phải tự đảm bảo và tự chịu trách nhiệm về nguồn gốc, tính hợp pháp của khoản tài trợ, đóng góp, ủy thác cho Quỹ.
Điều 4. Hình thức tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác
1. Tài trợ, đóng góp bằng tiền: Nhà tài trợ, bên đóng góp thực hiện chuyển khoản tiền tài trợ, đóng góp bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ cho Quỹ thông qua tài khoản của Quỹ mở tại ngân hàng thương mại.
2. Đối với tài trợ, đóng góp bằng hiện vật:
a) Nhà tài trợ, bên đóng góp chuyển giao cho Quỹ các hiện vật như máy móc, trang thiết bị, phương tiện giao thông, đất đai, công trình xây dựng và các hiện vật khác có giá trị sử dụng.
b) Giá trị của hiện vật tài trợ, đóng góp cho Quỹ phải được quy đổi ra tiền là đồng Việt Nam, được thể hiện tại văn kiện, hồ sơ nhận tài trợ, đóng góp.
Đối với hiện vật là tài sản có nguyên giá trên thị trường từ 500 triệu đồng trở lên, Quỹ phải thuê tổ chức thẩm định giá định giá tài sản. Thời điểm định giá không quá 06 tháng tính đến thời điểm lập hồ sơ phê duyệt tài trợ, đóng góp.
3. Đối với khoản đóng góp phải hoàn trả: Quỹ thực hiện hoàn trả theo thỏa thuận đã ký kết giữa các bên.
4. Đối với ủy thác: Bên ủy thác sẽ chuyển khoản tiền ủy thác bằng đồng Việt Nam hoặc đô-la Mỹ cho Quỹ thông qua tài khoản của Quỹ mở tại ngân hàng thương mại.
Quỹ thực hiện hoàn trả cho bên ủy thác theo thỏa thuận ủy thác đã ký kết giữa các bên.”
“Điều 10. Phê duyệt khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác
2. Văn bản, quyết định phê duyệt khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác gồm những nội dung chính sau:
a) Tên khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác;
b) Bên tiếp nhận khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác: Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Tên tổ chức, cá nhân là nhà tài trợ, bên đóng góp, bên ủy thác;
c) Mục tiêu và kết quả chủ yếu của khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác;
d) Thời gian và địa bàn thực hiện;
đ) Tổng giá trị và cơ cấu vốn của khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác.”
“Điều 13. Điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung văn kiện, hồ sơ, quyết định phê duyệt khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác trong quá trình thực hiện
1. Đối với các khoản đóng góp phải hoàn trả, nhận ủy thác do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư phê duyệt:
a) Việc điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung được thực hiện khi thay đổi các mục tiêu dài hạn (nếu có) và mục tiêu ngắn hạn, phương thức tổ chức, quản lý và thực hiện, các kết quả chủ yếu và địa bàn thực hiện của khoản đóng góp phải hoàn trả, nhận ủy thác đã được phê duyệt hoặc các điều chỉnh về tiến độ thực hiện dẫn đến vượt quá 24 tháng so với thời gian đã được phê duyệt phải được báo cáo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, quyết định.
...
2. Đối với khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác do Chủ tịch HĐTV phê duyệt:
a) Những điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung làm cho khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác trở thành một trong các trường hợp thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư thì đơn vị chủ trì thẩm định khoản tài trợ, đóng góp, ủy thác chủ trì, phối hợp với Quỹ báo cáo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, quyết định.”
Theo đó, Quỹ có trách nhiệm tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác theo nguyên tắc, mục tiêu và các hình thức tại Điều 3, 4 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT. Điều này nhằm đảm bảo mọi nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, phù hợp với định hướng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời tránh việc tiếp nhận các nguồn vốn không rõ ràng hoặc trái quy định
Quỹ có trách nhiệm chủ trì chuẩn bị văn kiện, hồ sơ khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác theo nhiệm vụ do Bộ trưởng Bộ Tài chính giao; đảm bảo tiến độ, chất lượng và nội dung của văn kiện, hồ sơ. Bên cạnh đó, Quỹ phải phối hợp với các tổ chức trong nước và nhà tài trợ, bên ủy thác trong quá trình lập văn kiện, hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác. Tạo sự đồng thuận và thống nhất trong quá trình lập hồ sơ, giúp tăng cường tính phối hợp và minh bạch, bảo đảm sự tham gia của nhiều bên liên quan, làm cho hoạt động tài trợ hiệu quả và đáng tin cậy.
Đối với các khoản khoản thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Hội đồng thành viên, Quỹ có trách nhiệm thẩm định hồ sơ tiếp nhận tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác. Cũng như phải gửi văn bản quyết định phê duyệt khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác và các tài liệu liên quan khác tới các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan theo khoản 2 Điều 10 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT. Việc này thể hiện tính trách nhiệm, công khai trong quản lý tài chính công, giúp đảm bảo mọi hoạt động tài trợ, đóng góp, ủy thác đều được kiểm soát chặt chẽ và có căn cứ pháp lý rõ ràng.
Ngoài ra, Quỹ có trách nhiệm kiến nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung khoản đóng góp phải hoàn trả, nhận ủy thác theo điểm a khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 13 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT. Hay cả việc kiến nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính xem xét, sửa đổi, bổ sung Thông tư số 80/2020/TT-BKHĐT, thể hiện vai trò chủ động, sáng tạo và cầu thị của Quỹ, luôn hướng tới việc hoàn thiện cơ chế quản lý, phù hợp với yêu cầu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong từng giai đoạn.
Như vậy, trách nhiệm của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được quy định một cách toàn diện, chặt chẽ và linh hoạt, bao quát từ khâu tiếp nhận, quản lý, thẩm định đến phối hợp và kiến nghị điều chỉnh chính sách. Những nội dung này không chỉ đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn vốn hỗ trợ, mà còn góp phần tăng cường niềm tin của các nhà tài trợ, bên đóng góp và cộng đồng doanh nghiệp đối với Quỹ, một công cụ quan trọng của Nhà nước trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
3. Việc khen thưởng và xử lý vi phạm được thực hiện ra sao?
Trong quá trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tài trợ, đóng góp, nhận ủy thác, việc ghi nhận những đóng góp tích cực cũng như xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là hai yếu tố quan trọng giúp đảm bảo hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa minh bạch, hiệu quả và đúng pháp luật. Do đó, Điều 17 Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT đã có cơ chế khen thưởng và xử lý vi phạm như sau:
“Điều 17. Khen thưởng và xử lý vi phạm
1. Nhà tài trợ có đóng góp tích cực cho sự phát triển trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thì được Quỹ khen thưởng theo thẩm quyền hoặc kiến nghị với cấp có thẩm quyền các hình thức khen thưởng theo quy định của Luật Thi đua khen thưởng.
2. Các đơn vị, tổ chức, cá nhân thực hiện quy trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ, đóng góp, ủy thác trái với quy định tại Thông tư này thì tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.”
Theo đó, nhà tài trợ có đóng góp tích cực cho sự phát triển trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thì được Quỹ khen thưởng theo thẩm quyền hoặc kiến nghị với cấp có thẩm quyền các hình thức khen thưởng theo Luật Thi đua khen thưởng. Với mục đích ghi nhận và khuyến khích sự đồng hành của các tổ chức, cá nhân trong xã hội, tạo động lực để họ tiếp tục đóng góp nguồn lực tài chính, tri thức và công nghệ cho sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây cũng là biểu hiện của chính sách xã hội hóa nguồn lực, thúc đẩy hợp tác công, tư trong phát triển kinh tế.
Ngược lại, các đơn vị, tổ chức, cá nhân thực hiện quy trình tiếp nhận, quản lý và sử dụng tài trợ, đóng góp, ủy thác trái với Thông tư số 08/2020/TT-BKHĐT thì tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật định. Việc xử lý vi phạm tăng cường tính kỷ luật và răn đe trong công tác quản lý, đảm bảo mọi hoạt động của Quỹ đều được giám sát chặt chẽ, ngăn ngừa thất thoát, sai phạm và giữ vững niềm tin của nhà tài trợ, bên đóng góp và doanh nghiệp được hỗ trợ.
Tóm lại, điều khoản trên về khen thưởng và xử lý vi phạm đã thể hiện rõ nguyên tắc công bằng, minh bạch và trách nhiệm trong quản lý. Một mặt, tôn vinh những đóng góp tích cực, tạo động lực cho các tổ chức, cá nhân tiếp tục đồng hành cùng Quỹ; mặt khác, xử lý nghiêm những hành vi sai phạm, góp phần củng cố kỷ cương và bảo vệ an toàn nguồn vốn tài trợ. Đây là cơ chế cần thiết để Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động bền vững, hiệu quả và đúng định hướng của Nhà nước trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp.
Trân trọng./.