Thông báo rút kinh nghiệm số 53/TB-VKS-DS ngày 04/8/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 53/TB-VKS-DS NGÀY 04/8/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ, TUYÊN BỐ HỢP ĐỒNG TẶNG CHO VÔ HIỆU, HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Vào năm 2006, ông Trần Ngọc Ánh là người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Ông Ánh đã gửi tiền về cho Việt Nam cho bà Trần Thị Ngọc Yến nhờ bà Yến và bà Trương Thị Kim Phụng mua thửa đất số 19-B2-3, tờ bản đồ số KT01/1, diện tích 139,1m² tại khu tái định cư Thanh Lộc Đán, phường Thanh Khê Tây, quận Thanh Khê, thành phố N và để cho ông Trần Ngọc Trai và bà Trần Thị Ngọc Hoa đứng tên hộ.

Sau đó, do ông Trai và bà Hoa mâu thuẫn nên ông Ánh đã nhờ ông Trần Ngọc Toàn đứng tên nên ông Trai và bà Hoa đã làm thủ tặng cho quyền sử dụng đất cho ông Trần Ngọc Toàn. Ông Trần Ngọc Toàn đã được chỉnh lý sang tên ngày 21/5/2009.

Năm 2019, ông Trần Ngọc Ánh đã xây dựng ngôi nhà 2 tầng trện diện tích đất này. Quá trình giải quyết vụ án, bị đơn ông Trần Ngọc Toàn, bà Trần Thị Ngọc Hoa, bà Trần Thị Ngọc Yến, ông Trần Ngọc Trai, bà Trương Thị Kim Phụng đều thừa nhận như trình bày của ông Ánh. Từ năm 2019 đến nay, ông Ánh là người quản lý, sử dụng ngôi nhà này.

Bản án sơ thẩm đã tuyên xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Trần Ngọc Ánh; công nhận thửa đất số 19-62-3, tờ bản đồ số KT 01/1 khu tái định cư Thanh Lộc Đán, quận Thanh Khê, thành phố N (nay là thửa 51, tờ bản đồ số 8, tại số 334 đường Dũng Sĩ Thanh Khê, phường Thanh Khê Tây, quận Thanh Khê, thành phố N) thuộc quyền sở hữu, sử dụng của ông Ánh là đúng quy định.

Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Trần Thị Ngọc Hoa (người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan) kháng cáo đề nghị xem xét khoản tiền 340.000.000 đồng mà Bà góp chung khi ông Ánh xây dựng nhà và tính công sức bảo quản, tôn tạo làm tăng giá trị nhà đất cho Bà. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, bà Trần Thị Ngọc Hoa không nộp tạm ứng án phí đối với yêu cầu này và cũng không cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh nên toà án cấp sơ thẩm không thụ lý, giải quyết yêu cầu của bà Hoa là đúng quy định.

Nhưng trong vụ án này, ông Trần Ngọc Ánh định cư ở nước ngoài gửi tiền về Việt Nam mua đất và nhờ ông Trần Ngọc Trai và bà Trần Thị Ngọc Hoa đứng tên hộ trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2006 - 2009 và bà Hoa còn trực tiếp quản lý, trông coi nhà đất giúp cho ông Ánh. Sau đó, ông Trần Ngọc Toàn là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Ánh nên bà Hoa và ông Toàn có công sức trong việc đứng tên hộ và bảo quản, gìn giữ khối tài sản này (riêng ông Trần Ngọc Trai không có yêu cầu), nhưng Bản án sơ thẩm không tính công sức cho bà Hoa, ông Toàn là không đúng theo Án lệ 02/2016/AL của HĐTP - TAND tối cao ngày 06/4/2016 được công bố theo Quyết định số 220/QĐ-CA ngày 6/4/2016 của Tòa án nhân dân tối cao, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự. Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm đã chấp nhận một phần kháng cáo của bà Trần Thị Ngọc Hoa; sửa một phần bản án sơ thẩm, tính công sức cho bà Hoa và ông Toàn là đúng theo tinh thần Án lệ số 02/2016/AL.

Trên đây là vi phạm của Tòa án nhân dân thành phố N trong việc giải quyết vụ án "Tranh chấp quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà, tuyên bố hợp đồng tặng cho vô hiệu, hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến Viện kiểm sát các tỉnh, thành trong khu vực tham khảo và rút kinh nghiệm khi kiểm sát giải quyết vụ án tương tự.