Thông báo rút kinh nghiệm số 43/TB-VC1-V2 ngày 21/8/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp quyến sử dụng đất”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 43/TB-VC1-V2 NGÀY 21/8/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI VỀ VỤ ÁN “TRANH CHẤP QUYẾN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

- Xác định thiếu quan hệ pháp luật tranh chấp: Bà Bùi Thị Tuyên khởi kiện yêu cầu hủy Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất số 31/HĐ-SDĐ ngày 24/11/2009 giữa ông Khánh, bà Tuyên với ông Minh, bà Thoa vô hiệu; Yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số cấp cho bà Thoa, ông Minh. Đây là tranh chấp về hợp đồng dân sự trong việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Tố tụng dân sự và yêu cầu huỷ quyết định cá biệt theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Bộ luật Tố tụng dân sự. Bản án sơ thẩm xác định yêu cầu khởi kiện của bà Bùi Thị Tuyên “Tranh chấp quyền sử dụng đất” là chưa đúng, thiếu quan hệ pháp luật tranh chấp “Yêu cầu hủy quyết định cá biệt” theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Không xác định đầy đủ người tham gia tố tụng: Tài liệu hồ sơ thể hiện Chủ tịch UBND xã Hoằng Hải, huyện Hoằng Hoá tại thời điểm xét xử sơ thẩm là ông Nguyễn Xuân Tiến nhưng bản án sơ thẩm lại xác định ông Vũ Đức Lâm, chức vụ: Chủ tịch xã tham gia tố tụng với tư cách là đại diện theo pháp luật cho UBND xã Hoằng Hải là xác định chưa đúng người tham gia tố tụng.

- Giải quyết vượt quá yêu cầu khởi kiện: Bà Tuyên khởi kiện chỉ yêu cầu huỷ Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất số 31/HĐ-SDĐ ngày 24/11/2009 giữa ông Khánh, bà Tuyên với ông Minh, bà Thoa nhưng bản án sơ thẩm còn xem xét và quyết định công nhận Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất xác lập ngày 27/10/1998 giữa bà Tuyên, ông Khánh với ông Minh là giải quyết vượt quá yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Không thụ lý yêu cầu phản tố: Bà Thoa yêu cầu bà Tuyên phải trả lại các khoản tiền thuế đất, số tiền trượt giá trên số tiền bà đã trả cho bà Tuyên là 3.000.000 đồng để được sử dụng 11,8m và yêu cầu giữ nguyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa gia đình bà Bùi Thị Tuyên, ông Lê Văn Khánh với ông Lê Duy Minh lập năm 1998. Đây là các yêu cầu phản tố của bị đơn nhưng Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án không xem xét, thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn là thực hiện chưa đúng quy định tại Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự.

- Thu thập chứng cứ không đầy đủ: Bản án sơ thẩm tuyên Hợp đồng mua bán đất số 31/HĐ-SDĐ ngày 24/11/2009 giữa ông Khánh, bà Tuyên với ông Minh, bà Thoa vô hiệu do giả tạo theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Bị đơn không đồng ý và cho rằng không có việc giả tạo chữ ký trong hợp đồng chuyển nhượng nhưng trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án cấp sơ thẩm không thực hiện việc giám định các chữ ký trong hợp đồng để làm căn cứ giải quyết vụ kiện là chưa đủ cơ sở vững chắc.

Với những vi phạm nghiêm trọng nêu trên, Bản án phúc thẩm quyết định huỷ bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Toà án cấp sơ thẩm giải quyết lại như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

Vậy, Viện Kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội thấy cần nêu lên để rút kinh nghiệm chung nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự, tránh những vi phạm tương tự xảy ra..