Thông báo rút kinh nghiệm số 42/TB-VC1-V2 ngày 18/8/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội về vụ án “Tranh chấp thừa kế tài sản”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 42/TB-VC1-V2 NGÀY 18/8/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI VỀ VỤ ÁN “TRANH CHẤP THỪA KẾ TÀI SẢN”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

2.1. Xác định di sản thừa kế:

Ông Long, ông Vân thừa nhận tài sản các ông Năng, ông Lý, ông Thú yêu cầu chia thừa kế có nguồn gốc là tài sản của cụ Triệu và cụ Thịnh. Ông Long và ông Vân cho rằng cụ Triệu, cụ Thịnh đã phân chia cho hai ông, nhưng hai ông không đưa ra được căn cứ chứng minh. Quá trình sử dụng cụ Triệu, cụ Thịnh chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với tổng diện tích 1.004,2m2 đất, trong đó có các thửa 299 diện tích 593,9m, thửa 313 diện tích 92m2 hiện hộ ông Long đang sử dụng; thửa 311 diện tích 272,3m, thửa 313 diện tích 46m2 hộ ông Vân đang sử dụng. Trên đất hiện vẫn còn di sản là nhà cấp 4 và cây mít do cụ Triệu, cụ Thịnh xây dựng, trồng cây. Tòa án cấp sơ thẩm cho rằng, diện tích đất trên cụ Triệu và cụ Thịnh không có các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật đất đai năm 2013 và trước khi có Luật đất đai năm 1993 đất đai không phải di sản, nhà đất đã được phân chia khi các cụ còn sống nên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và yêu cầu độc lập của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là không đúng pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự.

2.2. Nghĩa vụ chịu án phí, chi phí tố tụng:

2.2.1. Về án phí. Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của nguyên đơn gồm có bốn người, trong đó chỉ có bà Thành là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn án phí nhưng Tòa án cấp sơ thẩm lại miễn toàn bộ án phí cho những người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

2.2.2.Về chi phí tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu chia di sản thừa kế của người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông Năng do anh Lực đại diện; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập là ông Thú, ông Lý. Theo quy định tại khoản 1 Điều 165 Bộ luật tố dân sự thì đương sự phải chịu chi phí định giá tài sản nếu yêu cầu của họ không được chấp nhận. Nên những người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông Năng do anh Lục đại diện, ông Thú, ông Lý cùng phải chịu chi phí định giá, xem xét thẩm định tại chỗ. Nhưng Tòa án lại buộc những người kế thừa quyền nghĩa vụ tố tụng của ông Năng do anh Lực đại diện phải chịu toàn bộ chi phí định giá, xem xét thẩm định tại chỗ 8.161.000₫ mà không buộc ông Thú, ông Lý cùng phải chịu số chi phí thẩm định, định giá là không đúng quy định của pháp luật.

Với những vi phạm nghiêm trọng nội dung vụ án như đã phân tích, trên cơ sở đề nghị của đại diện Viện kiểm sát, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Giang, chấp nhận kháng cáo của đương sự, quyết định hủy toàn bộ Bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang giải quyết lại vụ án theo quy định của pháp luật.

Vậy, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội nêu lên để rút kinh nghiệm chung nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả trong công tác kiểm sát các vụ án dân sự, tránh những vi phạm tương tự xảy ra./.