Thông báo rút kinh nghiệm số 39/TB-VKS-DS ngày 13/5/2024 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự "Tranh chấp về chia tài sản chung và chia thừa kế tài sản"

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 39/TB-VKS-DS NGÀY 13/5/2024 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN DÂN SỰ "TRANH CHẤP VỀ CHIA TÀI SẢN CHUNG VÀ CHIA THỪA KẾ TÀI SẢN"

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Thửa đất số 542, tờ bản đồ số 06, diện tích 2.205m² và căn nhà gắn liền với đất là tài sản chung của cụ Nguyễn Xuân Kh và cụ Nguyễn Thị Đ. Cụ Kh, cụ Đ có 02 người con chung là ông Nguyễn Xuân T và bà Nguyễn Thị Ph. Ông Nguyễn Xuân T tự ý lập Văn bản khai nhận di sản thừa kế ngày 13/4/2016 để lại nhà, đất nêu trên của cụ Kh, cụ Đ cho Ông là không đúng pháp luật. Do ông T không có quyền sử hữu nhà và đất; đồng thời Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngày 08/4/2019 giữa ông Nguyễn Xuân T với ông Nguyễn Văn Th đối với thửa đất số 767, tờ bản đồ số 06, diện tích 1.668m² xuất phát từ di sản thừa kế chưa chia nên vô hiệu. Tòa cấp sơ thẩm và Tòa cấp phúc thẩm công nhận hiệu lực của hợp đồng nêu trên là không đúng quy định của pháp luật.

Cụ Kh, cụ Đ chết không để lại di chúc nên di sản thừa kế là thửa đất số 542, tờ bản đồ số 06, diện tích 2.205m² và căn nhà gắn liền với đất của cụ Kh, cụ Đ được chia theo quy định của pháp luật. Tòa cấp sơ thẩm xác định thửa đất số 542, tờ bản đồ số 06, diện tích 2.205m² và căn nhà có diện tích 35,075m² là tài sản chung của hộ cụ Nguyễn Thị Đ là không chính xác. Tòa cấp phúc thẩm xác định tài sản trên là tài sản chung của cụ Kh, cụ Đ nhưng giữ nguyên Bản án sơ thẩm về việc phân chia kỷ phần thừa kế là mâu thuẫn và không đúng theo quy định tại Điều 36 Pháp lệnh thừa kế năm 1990; Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh thừa kế năm 1990 và Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Ngoài ra, Tòa cấp sơ thẩm và Tòa cấp phúc thẩm không xác định công sức đóng góp, tôn tạo, bảo vệ gìn giữ di sản của bị đơn là ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn, không đúng theo hướng dẫn tại Án lệ số 05/2016/AL được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 06/4/2016.

Do đó, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm và Bản án dân sự sơ thẩm.