Điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện được công ty bảo hiểm nơi mình làm việc dự kiến bổ nhiệm vào vị trí quản lý cấp cao tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, tôi chưa nắm rõ pháp luật hiện hành quy định như thế nào về điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý và người kiểm soát trong doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm cũng như chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, đặc biệt là các yêu cầu về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác, tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp và các trường hợp không được đảm nhiệm chức vụ quản lý. Vì vậy, tôi muốn nhờ luật sư giải đáp cụ thể để hiểu rõ trước khi nhận nhiệm vụ. Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
Trả lời:
1. Người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Trong hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, bộ máy quản lý và kiểm soát có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm sự ổn định, minh bạch và an toàn tài chính. Việc pháp luật quy định cụ thể về người quản lý và người kiểm soát nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Căn cứ tại Điều 80 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 ghi nhận:
“Điều 80. Người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam
1. Người quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm bao gồm các chức danh sau đây:
a) Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên;
b) Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật;
c) Kế toán trưởng, Giám đốc chi nhánh, Trưởng văn phòng đại diện, các trưởng bộ phận nghiệp vụ và các chức danh tương đương theo quy định tại Điều lệ công ty.
2. Người quản lý của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam bao gồm các chức danh sau đây:
a) Giám đốc, Phó giám đốc;
b) Kế toán trưởng, các trưởng bộ phận nghiệp vụ và các chức danh tương đương theo quy định tại quy chế tổ chức và hoạt động của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam.
3. Người kiểm soát tại doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có quyền độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, bao gồm các chức danh sau đây:
a) Trưởng Ban kiểm soát, Kiểm soát viên;
b) Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ, Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ;
c) Chuyên gia tính toán.
4. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải bảo đảm duy trì Giám đốc và Chuyên gia tính toán hoặc Tổng giám đốc và Chuyên gia tính toán. Trường hợp có thay đổi, trong thời hạn 75 ngày kể từ ngày Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán thôi giữ chức vụ, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị Bộ Tài chính chấp thuận Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán mới.”
Theo đó, người quản lý của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm bao gồm các chức danh sau đây:
- Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng thành viên;
- Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật;
- Kế toán trưởng, Giám đốc chi nhánh, Trưởng văn phòng đại diện, các trưởng bộ phận nghiệp vụ và các chức danh tương đương theo Điều lệ công ty.
Còn người quản lý của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam bao gồm các chức danh sau đây:
- Giám đốc, Phó giám đốc;
- Kế toán trưởng, các trưởng bộ phận nghiệp vụ và các chức danh tương đương theo quy chế tổ chức và hoạt động của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam.
Đây là những cá nhân trực tiếp điều hành, tổ chức thực hiện chiến lược kinh doanh, quản trị tài chính và chịu trách nhiệm đối với hoạt động của doanh nghiệp hoặc chi nhánh bảo hiểm. Bên cạnh đội ngũ quản lý, pháp luật còn ghi nhận về người kiểm soát nhằm bảo đảm cơ chế giám sát độc lập và hạn chế các rủi ro trong hoạt động bảo hiểm. Cụ thể, người kiểm soát tại doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có quyền độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, bao gồm các chức danh sau đây:
- Trưởng Ban kiểm soát, Kiểm soát viên;
- Trưởng bộ phận quản trị rủi ro, Trưởng bộ phận kiểm soát tuân thủ, Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ;
- Chuyên gia tính toán.
Những chủ thể này có quyền độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát, đánh giá mức độ an toàn tài chính cũng như khả năng tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp bảo hiểm. Đặc biệt, Chuyên gia tính toán giữ vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá khả năng thanh toán, dự phòng nghiệp vụ và mức độ an toàn của doanh nghiệp bảo hiểm trên cơ sở tính toán chuyên môn.
Ngoài ra, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải bảo đảm duy trì Giám đốc và Chuyên gia tính toán hoặc Tổng giám đốc và Chuyên gia tính toán. Trường hợp có thay đổi, trong thời hạn 75 ngày kể từ ngày Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán thôi giữ chức vụ, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị Bộ Tài chính chấp thuận Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán mới. Điều này cho thấy Nhà nước đặc biệt chú trọng đến tính ổn định, an toàn và chuyên nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, một lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và sự an toàn của thị trường tài chính.
Như vậy, người quản lý và người kiểm soát trong doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam là những chủ thể giữ vai trò cốt lõi trong hoạt động quản trị, điều hành và giám sát doanh nghiệp. Việc pháp luật quy định rõ các chức danh này không chỉ giúp xác định trách nhiệm, quyền hạn của từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và an toàn trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, duy trì sự ổn định của thị trường bảo hiểm và bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
2. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, đội ngũ quản lý và kiểm soát giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc điều hành, giám sát và bảo đảm sự an toàn tài chính của doanh nghiệp. Vì vậy, pháp luật đặt ra các điều kiện và tiêu chuẩn chặt chẽ đối với những chủ thể này nhằm bảo đảm tính chuyên nghiệp, minh bạch và ổn định trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Cụ thể, tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung 2025 ghi nhận như sau:
“Điều 81. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam
Người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn chung là không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, không bị xử lý kỷ luật dưới hình thức sa thải do vi phạm quy trình nội bộ trong 03 năm liên tục trước thời điểm được bầu, bổ nhiệm; không bị cơ quan có thẩm quyền khởi tố theo quy định của pháp luật tại thời điểm được bầu, bổ nhiệm và các điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể sau đây:
1. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên:
a) Có bằng đại học trở lên;
b) Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên có ít nhất 05 năm trực tiếp làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, điều hành, kiểm soát tại tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng. Thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên có ít nhất 03 năm trực tiếp làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, điều hành, kiểm soát tại tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng;
2. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật:
a) Có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng đại học trở lên về chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, luật, quản trị kinh doanh, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước hoặc ngoài nước cấp;
b) Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng, trong đó có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, người kiểm soát của tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng;
c) Cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm;
3. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý khác không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam:
a) Có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm phù hợp với loại hình bảo hiểm mà doanh nghiệp được phép triển khai do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước hoặc ngoài nước cấp;
b) Có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc lĩnh vực chuyên môn dự kiến đảm nhiệm. Riêng đối với các trưởng bộ phận nghiệp vụ, có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm hoặc lĩnh vực chuyên môn dự kiến đảm nhiệm;
c) Cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm;
4. Người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn khác theo quy định của Chính phủ;
5. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều này, nội dung đào tạo, hồ sơ, trình tự, thủ tục thi, cấp, thu hồi, cấp đối chứng chỉ bảo hiểm do cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước cấp.”
Theo đó, người quản lý, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn chung là không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, không bị xử lý kỷ luật dưới hình thức sa thải do vi phạm quy trình nội bộ trong 03 năm liên tục trước thời điểm được bầu, bổ nhiệm; không bị cơ quan có thẩm quyền khởi tố theo quy định của pháp luật tại thời điểm được bầu, bổ nhiệm và các điều kiện, tiêu chuẩn cụ thể sau đây:
Thứ nhất, điều kiện, tiêu chuẩn đối với Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên:
- Có bằng đại học trở lên;
- Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên có ít nhất 05 năm trực tiếp làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, điều hành, kiểm soát tại tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng. Thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Hội đồng thành viên có ít nhất 03 năm trực tiếp làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, điều hành, kiểm soát tại tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng.
Các nội dung này cho thấy pháp luật đặc biệt chú trọng đến năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ quản trị cấp cao trong doanh nghiệp bảo hiểm.
Thứ hai, điều kiện, tiêu chuẩn đối với Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật:
- Có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng đại học trở lên về chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, luật, quản trị kinh doanh, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước hoặc ngoài nước cấp;
- Có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng, trong đó có ít nhất 03 năm giữ vị trí là người quản lý, người kiểm soát của tổ chức hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng;
- Cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm.
Thứ ba, đối với người quản lý khác không thuộc 2 trường hợp nêu trên của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, điều kiện, tiêu chuẩn như sau:
- Có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm phù hợp với loại hình bảo hiểm mà doanh nghiệp được phép triển khai do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước hoặc ngoài nước cấp;
- Có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng hoặc lĩnh vực chuyên môn dự kiến đảm nhiệm. Riêng đối với các trưởng bộ phận nghiệp vụ, có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực bảo hiểm hoặc lĩnh vực chuyên môn dự kiến đảm nhiệm;
- Cư trú tại Việt Nam trong thời gian đương nhiệm.
Điều này nhằm bảo đảm các chủ thể kiểm soát có đủ tính độc lập, chuyên môn và năng lực để thực hiện chức năng giám sát, phòng ngừa rủi ro và bảo đảm an toàn tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm.
Thứ tư, người kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn khác theo quy định của Chính phủ. Điều này nhằm bảo đảm các chủ thể kiểm soát có đủ tính độc lập, khách quan và năng lực chuyên môn để thực hiện chức năng giám sát, quản trị rủi ro, kiểm toán nội bộ và bảo đảm an toàn tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm.
Thứ năm, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ quy định chi tiết điểm a khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung 2025, nội dung đào tạo, hồ sơ, trình tự, thủ tục thi, cấp, thu hồi, cấp đối chứng chỉ bảo hiểm do cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong nước cấp.
Có thể thấy, các điều kiện và tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát trong doanh nghiệp bảo hiểm được quy định khá toàn diện và chặt chẽ. Những ghi nhận này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ quản trị, điều hành mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch, an toàn và hiệu quả trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, duy trì sự ổn định của thị trường bảo hiểm và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Trân trọng./.