Đề xuất Án lệ về đặt cọc chuyển nhượng quyền sử dụng đất đang thế chấp
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ ĐẶT CỌC CHUYỂN NHƯỢNG QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT ĐANG THẾ CHẤP
Tình huống pháp lý:
Trong thực tiễn, nhiều trường hợp đất đang thế chấp ngân hàng nhưng chủ đất vẫn ký hợp đồng đặt cọc hoặc thỏa thuận chuyển nhượng cho người khác, dẫn đến tranh chấp về hiệu lực giao dịch. Quan điểm thứ nhất cho rằng hợp đồng vẫn có hiệu lực vì việc thế chấp không làm mất quyền định đoạt của bên thế chấp; nếu không thực hiện chuyển nhượng thì phải chịu phạt cọc hoặc bồi thường. Quan điểm thứ hai cho rằng giao dịch vô hiệu vì tài sản đang bị ràng buộc nghĩa vụ với ngân hàng nên không thể định đoạt hợp pháp. Khi đó, Tòa án chỉ giải quyết hậu quả của giao dịch vô hiệu: hoàn trả tiền đã nhận và bồi thường thiệt hại nếu có lỗi.
Nội dung đề xuất án lệ:
“[13] Căn cứ vào nội dung giấy biên nhận tiền đặt cọc ngày 06/4/2020, tin nhắn qua lại giữa ông H với bà C có cơ sở xác định bà C đã nhận số tiền đặt cọc 2.500.000.000 đồng và đã bàn giao đất cho ông H theo thỏa thuận, trình bày của ông H về việc đã giao số tiền 2.500.000.000 đồng, bà C đã giao đất là có cơ sở chấp nhận.
[14] Tòa án cấp sơ thẩm nhận định, giao dịch giữa hai bên vô hiệu do đất đang thế chấp cho Ngân hàng là phù hợp quy định, vì trong thỏa thuận các bên không ghi rõ thông tin thửa đất đang thế chấp và tại phiên tòa nguyên đơn ông H xác định thời điểm ký hợp đồng ông H không biết đất đang thế chấp tại Ngân hàng, đến ngày 10/5/2020 ông H mới biết thông tin này.
…
[16] Về giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu: Căn cứ Điều 131 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án cấp sơ thẩm buộc bà C có nghĩa vụ hoàn trả lại số tiền đặt cọc đã nhận cho ông H là 2.500.000.000 đồng; về lỗi các bên đều có lỗi ngang nhau dẫn đến hợp đồng vô hiệu, là có căn cứ. Tuy nhiên, từ thời điểm ông H có yêu cầu khởi kiện, chứng minh ông H biết được việc chiếm hữu, sử dụng số tiền 2.500.000.000 đồng là không có căn cứ pháp luật nên bà C phải có nghĩa vụ hoàn trả hoa lợi, lợi tức theo quy định tại khoản 2 Điều 581 của Bộ luật Dân sự năm 2015…”