Các biện pháp xử lý rủi ro và thẩm quyền xử lý rủi ro được quy định như thế nào?
Các biện pháp xử lý rủi ro và thẩm quyền xử lý rủi ro được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là chủ một doanh nghiệp nhỏ và vừa đang vay vốn từ Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa để triển khai dự án mở rộng sản xuất. Tôi thắc mắc, trong trường hợp phát sinh rủi ro từ khoản vay, Quỹ áp dụng những biện pháp nào để xử lý rủi ro và ai có thẩm quyền quyết định các biện pháp này? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
1. Các biện pháp xử lý rủi ro bao gồm những gì?
2. Thẩm quyền xử lý rủi ro thuộc về ai?
Trả lời:
1. Các biện pháp xử lý rủi ro bao gồm những gì?
Trong quá trình hoạt động tín dụng, việc phát sinh rủi ro là điều khó tránh khỏi, đặc biệt đối với các khoản vay hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đối tượng thường gặp nhiều biến động về tài chính, thị trường và năng lực quản trị. Nhằm bảo đảm an toàn nguồn vốn của Nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp khắc phục khó khăn, Điều 40 Nghị định số 39/2019/NĐ-CP ngày 10/5/2019 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 39/2019/NĐ-CP”) đã liệt kê cụ thể các biện pháp xử lý rủi ro như sau:
“Điều 40. Các biện pháp xử lý rủi ro
1. Các biện pháp xử lý rủi ro đối với dư nợ cho vay trực tiếp của Quỹ bao gồm:
a) Điều chỉnh kỳ hạn trả nợ/số tiền trả nợ;
b) Gia hạn nợ vay;
c) Khoanh nợ;
d) Xóa nợ lãi;
đ) Xóa nợ gốc;
e) Bán nợ;
g) Xử lý tài sản bảo đảm tiền vay;
h) Các biện pháp xử lý rủi ro khác theo quy định của pháp luật.
2. Các biện pháp xử lý rủi ro đối với dư nợ cho vay gián tiếp thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về các biện pháp xử lý rủi ro trong hoạt động tín dụng.”
Theo đó, các biện pháp xử lý rủi ro đối với dư nợ cho vay trực tiếp của Quỹ bao gồm:
- Điều chỉnh kỳ hạn trả nợ/số tiền trả nợ;
- Gia hạn nợ vay;
- Khoanh nợ;
- Xóa nợ lãi;
- Xóa nợ gốc;
- Bán nợ;
- Xử lý tài sản bảo đảm tiền vay;
- Các biện pháp xử lý rủi ro khác theo quy định của pháp luật.
Còn đối với các biện pháp xử lý rủi ro đối với dư nợ cho vay gián tiếp thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về các biện pháp xử lý rủi ro trong hoạt động tín dụng. Với mục đích đảm bảo tính thống nhất và chuyên nghiệp trong quản lý tín dụng, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức tín dụng trong việc kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn vốn của Quỹ.
Như vậy, ta thấy rằng các biện pháp xử lý rủi ro của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thể hiện rõ tinh thần hỗ trợ doanh nghiệp song hành với nguyên tắc quản lý tài chính chặt chẽ. Việc quy định đầy đủ, linh hoạt và nhân văn không chỉ giúp Quỹ giảm thiểu thiệt hại khi rủi ro xảy ra mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp vượt qua khó khăn, tiếp tục đóng góp vào sự phát triển kinh tế đất nước. Qua đó, Quỹ thực sự trở thành công cụ hữu hiệu của Nhà nước trong việc thúc đẩy và bảo vệ hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ và vừa.
2. Thẩm quyền xử lý rủi ro thuộc về ai?
Trong quá trình cho vay, dù Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn thẩm định kỹ lưỡng nhưng rủi ro vẫn có thể xảy ra do biến động kinh tế, thiên tai hoặc khó khăn khách quan từ phía doanh nghiệp. Khi rủi ro phát sinh, việc xác định rõ thẩm quyền xử lý là rất quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm và tuân thủ pháp luật. Điều 41 Nghị định số 39/2019/NĐ-CP đã ghi nhận về thẩm quyền xử lý rủi ro như sau:
“Điều 41. Thẩm quyền xử lý rủi ro
1. Thẩm quyền xử lý rủi ro cho vay trực tiếp
a) Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định biện pháp xử lý rủi ro theo quy định tại điểm đ, điểm e, điểm g khoản 1 Điều 40 Nghị định này khi rủi ro làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
b) Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, quyết định các biện pháp xử lý rủi ro quy định tại điểm c, điểm d, điểm đ khoản 1 Điều 40 Nghị định này khi rủi ro không làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
c) Quỹ xem xét, quyết định các biện pháp xử lý rủi ro theo quy định tại điểm a, điểm b, điểm e, điểm g, điểm h khoản 1 Điều 40 Nghị định này khi rủi ro không làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
d) Trường hợp tỷ lệ chấp nhận rủi ro vượt quá 5% tại thời điểm kết thúc năm tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
2. Thẩm quyền xử lý rủi ro cho vay gián tiếp
Thẩm quyền quyết định các biện pháp xử lý rủi ro cho vay gián tiếp thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về thẩm quyền xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng và pháp luật có liên quan.”
* Lưu ý: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng với Bộ Tài chính được hợp nhất thành Bộ Tài chính (căn cứ mục 2.3 Phần II Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XII một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và khoản 6 Điều 1 Nghị quyết số 176/2025/QH15 ngày 18/02/2025 của Quốc hội về cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khoá XV).
Thứ nhất, thẩm quyền xử lý rủi ro cho vay trực tiếp:
- Thủ tướng Chính phủ là chủ thể xem xét, quyết định biện pháp xử lý rủi ro xóa nợ gốc, bán nợ, xử lý tài sản bảo đảm tiền vay khi rủi ro làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
- Bộ trưởng Bộ Tài chính xem xét, quyết định các biện pháp xử lý rủi ro khoanh nợ, xóa nợ lãi, xóa nợ gốc khi rủi ro không làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
- Quỹ xem xét, quyết định các biện pháp xử lý rủi ro điều chỉnh kỳ hạn nợ/số tiền trả nợ, gia hạn nợ vay, bán nợ, xử lý tài sản bảo đảm tiền vay hay các biện pháp xử lý rủi ro khác theo luật định khi rủi ro không làm giảm vốn điều lệ của Quỹ;
- Trường hợp tỷ lệ chấp nhận rủi ro vượt quá 5% tại thời điểm kết thúc năm tài chính, Bộ Tài chính chủ trì báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Những nội dung trên về thẩm quyền xử lý rủi ro trong cho vay trực tiếp thể hiện sự phân cấp rõ ràng, đảm bảo việc ra quyết định phù hợp với mức độ ảnh hưởng của rủi ro đến vốn điều lệ của Quỹ. Cơ chế này giúp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng vốn nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho Quỹ chủ động xử lý các rủi ro thông thường, còn các trường hợp nghiêm trọng được xem xét ở cấp cao hơn để bảo đảm an toàn tài chính và tuân thủ pháp luật.
Thứ hai, thẩm quyền quyết định các biện pháp xử lý rủi ro cho vay gián tiếp thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về thẩm quyền xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng và pháp luật có liên quan. Quy định này đảm bảo tính thống nhất trong toàn hệ thống tài chính, ngân hàng, phát huy chuyên môn nghiệp vụ của các tổ chức tín dụng trong việc thẩm định, phân loại và xử lý rủi ro.
Như vậy, thẩm quyền xử lý rủi ro trong hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được phân cấp rõ ràng, minh bạch, phù hợp với mức độ ảnh hưởng và phạm vi trách nhiệm của từng cơ quan. Cơ chế này không chỉ giúp bảo đảm quản lý chặt chẽ nguồn vốn Nhà nước, mà còn tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển bền vững. Qua đó, Quỹ vừa thực hiện tốt chức năng tài chính công, vừa khẳng định vai trò là cầu nối tin cậy giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tiến trình phát triển kinh tế quốc gia.
Trân trọng./.