Bổ nhiệm, thay đổi Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng Giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, vốn được cấp của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được thực hiện như thế nào?
Bổ nhiệm, thay đổi Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng Giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, vốn được cấp của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện đang làm việc tại một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Gần đây, công ty tôi có kế hoạch thay đổi nhân sự cấp cao, bao gồm việc bổ nhiệm mới Chủ tịch Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc, đồng thời thay đổi Chuyên gia tính toán do người cũ xin nghỉ việc. Tuy nhiên, tôi chưa nắm rõ pháp luật hiện hành quy định ra sao về điều kiện, tiêu chuẩn, hồ sơ, trình tự thủ tục cũng như thẩm quyền chấp thuận đối với việc bổ nhiệm, thay đổi các chức danh quản lý này trong doanh nghiệp bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam. Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Những thay đổi nào phải được chấp thuận hoặc phải thông báo?
Trả lời:
1. Những thay đổi nào phải được chấp thuận hoặc phải thông báo?
Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể phát sinh nhiều thay đổi liên quan đến tổ chức, vốn, nhân sự và phạm vi kinh doanh. Vì vậy, pháp luật đã nêu rõ những trường hợp phải được chấp thuận trước hoặc phải thông báo cho cơ quan quản lý nhằm bảo đảm tính minh bạch và an toàn của thị trường bảo hiểm. Cụ thể tại Điều 74 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 được sửa đổi bởi khoản 4 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2025 như sau:
“Điều 74. Những thay đổi phải được chấp thuận hoặc phải thông báo
1. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản trước khi thay đổi một trong các nội dung sau đây:
a) Tên, địa điểm đặt trụ sở chính;
b) Mức vốn điều lệ; vốn được cấp;
c) Nội dung, phạm vi và thời hạn hoạt động;
d) Chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp dẫn đến có cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu từ 10% vốn điều lệ trở lên hoặc giảm xuống dưới 10% vốn điều lệ;
đ) Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán;
e) Chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể, chuyển đổi hình thức doanh nghiệp;
g) Đầu tư ra nước ngoài, bao gồm việc mở chi nhánh, văn phòng đại diện và các hình thức hiện diện thương mại khác tại nước ngoài.
2. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Bộ Tài chính chấp thuận việc thay đổi theo quy định tại khoản 1 Điều này, Bộ Tài chính có trách nhiệm công bố các nội dung thay đổi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính.
3. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải thông báo cho Bộ Tài chính bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có những thay đổi sau đây:
a) Thay đổi điều lệ hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, quy chế tổ chức và hoạt động của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam;
b) Mở, chấm dứt, thay đổi tên, địa điểm chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm;
c) Mở, chấm dứt, thay đổi địa điểm kinh doanh;
d) Thay đổi các chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm.
4. Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục chấp thuận các thay đổi quy định tại khoản 1 và hồ sơ, trình tự, thủ tục ghi nhận các thay đổi quy định tại điểm b khoản 3 Điều này.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản trước khi thay đổi một trong các nội dung sau đây:
- Tên, địa điểm đặt trụ sở chính;
- Mức vốn điều lệ; vốn được cấp;
- Nội dung, phạm vi và thời hạn hoạt động;
- Chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp dẫn đến có cổ đông, thành viên góp vốn sở hữu từ 10% vốn điều lệ trở lên hoặc giảm xuống dưới 10% vốn điều lệ;
- Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Chuyên gia tính toán;
- Chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể, chuyển đổi hình thức doanh nghiệp;
- Đầu tư ra nước ngoài, bao gồm việc mở chi nhánh, văn phòng đại diện và các hình thức hiện diện thương mại khác tại nước ngoài.
Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Bộ Tài chính chấp thuận việc thay đổi nêu trên, Bộ Tài chính có trách nhiệm công bố các nội dung thay đổi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính. Bên cạnh đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải thông báo cho Bộ Tài chính bằng văn bản trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có những thay đổi sau đây:
- Thay đổi điều lệ hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, quy chế tổ chức và hoạt động của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam;
- Mở, chấm dứt, thay đổi tên, địa điểm chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm;
- Mở, chấm dứt, thay đổi địa điểm kinh doanh;
- Thay đổi các chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm.
Ngoài ra, pháp luật còn giao cho Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, hồ sơ, trình tự, thủ tục chấp thuận các thay đổi quy định tại khoản 1 và hồ sơ, trình tự, thủ tục ghi nhận các thay đổi quy định tại điểm b khoản 3 Điều 74 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.
Như vậy, những nội dung về những thay đổi phải được chấp thuận hoặc phải thông báo có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm sau khi được cấp phép. Đồng thời, đây là cơ sở giúp cơ quan quản lý kịp thời nắm bắt biến động về tổ chức, tài chính và sở hữu để phòng ngừa rủi ro phát sinh. Việc giám sát các thay đổi còn góp phần bảo vệ quyền lợi của khách hàng, cổ đông và các bên liên quan. Bên cạnh đó, quy định này giúp duy trì tính minh bạch, ổn định và cạnh tranh lành mạnh trên thị trường bảo hiểm. Qua đó thúc đẩy thị trường bảo hiểm Việt Nam phát triển an toàn và bền vững.
2. Bổ nhiệm, thay đổi Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng Giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, vốn được cấp của chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được thực hiện như thế nào?
Trong hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, các chức danh quản lý và điều hành như Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc hay Chuyên gia tính toán giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Do đó, pháp luật đặt ra cơ chế kiểm soát chặt chẽ đối với việc bổ nhiệm, thay đổi các chức danh này nhằm bảo đảm năng lực quản trị, chuyên môn và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Căn cứ Điều 24 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01/7/2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 46/2023/NĐ-CP”) được sửa đổi bởi Nghị định số 97/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ghi nhận như sau:
“Điều 24. Thay đổi Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán
1. Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản trước khi thay đổi các chức danh sau:
a) Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên) của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm;
b) Tổng giám đốc (Giám đốc);
c) Chuyên gia tính toán.
2. Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán dự kiến được bổ nhiệm phải đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm, Chuyên gia tính toán phải đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 29 và Điều 30 Nghị định này.
3. Hồ sơ thay đổi các chức danh quy định tại khoản 1 Điều này bao gồm các tài liệu sau:
a) Văn bản đề nghị thay đổi theo mẫu quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định này;
b) Văn bản của cấp có thẩm quyền theo quy định tại Điều lệ công ty (đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm) hoặc Quy chế tổ chức và hoạt động (đối với chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam);
c) Phiếu lý lịch tư pháp theo mẫu hoặc giấy tờ tương đương của người nước ngoài do pháp luật nước ngoài quy định; bản sao thẻ căn cước công dân hoặc thẻ căn cước hoặc hộ chiếu; sơ yếu lý lịch, bản sao văn bản chứng minh kinh nghiệm làm việc, thời gian giữ vị trí người quản lý, người kiểm soát và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn chung quy định tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm về không bị xử lý kỷ luật; bản sao văn bằng, chứng chỉ chứng minh trình độ và năng lực chuyên môn của người dự kiến được bổ nhiệm. Các tài liệu này phải đáp ứng tiêu chuẩn chung về việc nộp, bổ sung hồ sơ, tài liệu quy định tại khoản 2 Điều 15 Nghị định này;
d) Văn bản cam kết của người dự kiến là Tổng Giám đốc (Giám đốc) và Chuyên gia tính toán sẽ làm việc cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, cư trú tại Việt Nam sau khi được Bộ Tài chính chấp thuận và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn chung quy định tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm.
4. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Tài chính có văn bản chấp thuận. Trong trường hợp từ chối chấp thuận, Bộ Tài chính có văn bản giải thích rõ lý do.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản trước khi thay đổi các chức danh sau:
- Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên) của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm;
- Tổng giám đốc (Giám đốc);
- Chuyên gia tính toán.
Với nội dung này mang lại ý nghĩa quan trọng trong việc giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát chất lượng nhân sự cấp cao trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, việc yêu cầu phải có sự chấp thuận trước của Bộ Tài chính còn góp phần bảo đảm tính minh bạch, ổn định và an toàn trong hoạt động quản trị, điều hành doanh nghiệp bảo hiểm.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội đồng quản trị (Chủ tịch Hội đồng thành viên), Tổng giám đốc (Giám đốc), Chuyên gia tính toán dự kiến được bổ nhiệm phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Chuyên gia tính toán phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 29 và Điều 30 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP. Điều này nhằm bảo đảm người được bổ nhiệm có đầy đủ trình độ chuyên môn, kinh nghiệm quản lý và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp phù hợp với tính chất đặc thù của lĩnh vực bảo hiểm. Hơn nữa, việc đặt ra tiêu chuẩn riêng đối với Chuyên gia tính toán còn giúp nâng cao độ chính xác trong hoạt động tính phí, dự phòng nghiệp vụ và quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm.
Không những vậy, pháp luật ghi nhận cụ thể hồ sơ thay đổi các chức danh nêu trên bao gồm các tài liệu sau:
- Văn bản đề nghị thay đổi theo mẫu tại Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định số 46/2023/NĐ-CP;
- Văn bản của cấp có thẩm quyền theo Điều lệ công ty (đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm) hoặc Quy chế tổ chức và hoạt động (đối với chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam);
- Phiếu lý lịch tư pháp theo mẫu hoặc giấy tờ tương đương của người nước ngoài do pháp luật nước ngoài quy định; bản sao thẻ căn cước công dân hoặc thẻ căn cước hoặc hộ chiếu; sơ yếu lý lịch, bản sao văn bản chứng minh kinh nghiệm làm việc, thời gian giữ vị trí người quản lý, người kiểm soát và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn chung tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 về không bị xử lý kỷ luật; bản sao văn bằng, chứng chỉ chứng minh trình độ và năng lực chuyên môn của người dự kiến được bổ nhiệm. Các tài liệu này phải đáp ứng tiêu chuẩn chung về việc nộp, bổ sung hồ sơ, tài liệu tại khoản 2 Điều 15 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP;
- Văn bản cam kết của người dự kiến là Tổng Giám đốc (Giám đốc) và Chuyên gia tính toán sẽ làm việc cho doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, cư trú tại Việt Nam sau khi được Bộ Tài chính chấp thuận và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn chung tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022.
Việc ghi nhận đầy đủ các thành phần hồ sơ nêu trên giúp cơ quan quản lý có cơ sở để đánh giá toàn diện năng lực, kinh nghiệm và điều kiện pháp lý của người được đề nghị bổ nhiệm. Đồng thời, cơ chế kiểm tra chặt chẽ này còn góp phần hạn chế các trường hợp bổ nhiệm nhân sự không đủ tiêu chuẩn, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm.
Ngoài ra, về thời hạn giải quyết thủ tục, trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ Tài chính sẽ có văn bản chấp thuận. Trong trường hợp từ chối chấp thuận, Bộ Tài chính có văn bản giải thích rõ lý do. Sự điều chỉnh này thể hiện tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý nhà nước đối với lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, điều này còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp chủ động trong việc kiện toàn bộ máy quản lý, bảo đảm hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục và hiệu quả.
Vậy là, việc bổ nhiệm và thay đổi Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc (Giám đốc) và Chuyên gia tính toán của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được pháp luật liệt kê rất chặt chẽ. Các điều kiện, tiêu chuẩn và thủ tục đặt ra không chỉ nhằm kiểm soát chất lượng đội ngũ quản lý, điều hành mà còn hướng đến mục tiêu bảo đảm an toàn tài chính và sự ổn định của thị trường bảo hiểm. Đồng thời, những nội dung này còn góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả quản trị trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Vì vậy, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật khi thực hiện việc bổ nhiệm hoặc thay đổi các chức danh quản lý quan trọng này.
Trân trọng./.