Nguồn án lệ về việc tranh chấp về thừa kế tài sản (Quyết định giám đốc thẩm số 61/2024/DS-GĐT)
NGUỒN ÁN LỆ VỀ VIỆC TRANH CHẤP VỀ THỪA KẾ TÀI SẢN (QUYẾT ĐỊNH GIÁM ĐỐC THẨM SỐ 61/2024/DS-GĐT)
Quyết định giám đốc thẩm số 61/2024/DS-GĐT ngày 14/8/2024 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy bản án dân sự phúc thẩm của Toà án nhân dân tỉnh Bình Định và bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thị xã An Nhơn về việc tranh chấp về thừa kế tài sản
Nội dung hủy án:
“[3]. Tòa án cấp sơ thẩm và Toà án cấp phúc thẩm đã quyết định giao cho bà H được sở hữu ngôi nhà xây dựng năm 1988 trên diện tích là 112,4 m2 (ký hiệu C); bà T1 được sở hữu ngôi nhà do bà T1 và ông T2 xây dựng trên diện tích là 142,9 m2 (ký hiệu B); ông C được sở hữu ngôi nhà xây dựng từ năm 1969 trên diện tích là 449,5 m2 (ký hiệu A) tại thửa đất số 88, tờ bản đồ số 7, khu vực B, phường Đ, thị xã A, tỉnh Bình Định; buộc ông C có nghĩa vụ thanh toán kỷ phần thừa kế và định mức đất vườn cho bà L với số tiền là 830.850.000 đồng, thanh toán cho bà T1 giá trị đất chênh lệch với số tiền là 252.150.000 đồng. Như vậy, phần ông C được giao gồm 01 kỷ phần thừa kế của ông (trị giá 526.350.000 đồng), 01 kỷ phần của bà L (trị giá 526.350.000 đồng), diện tích đất vườn của bà L chia theo nhân khẩu (trị giá 304.500.000 đồng) và một phần giá trị đất chênh lệch cho bà T1 (trị giá 252.150.000 đồng) với tổng trị giá 1.609.350.000 đồng tương đương với giá trị của 03 kỷ phần thừa kế.
[4]. Tuy nhiên, tại sơ đồ phân chia quyền sử dụng thì thửa đất số 88 chỉ có một mặt giáp đường Đ dài 29,26 m, hình dạng thửa đất không thẳng từ trước ra sau mà nhỏ ở giữa, các mặt còn lại đều giáp các thửa đất khác. Trong khi đó, diện tích đất bà H được giao có mặt tiền giáp đường là 12,85 m, diện tích đất bà T1 được giao có mặt tiền giáp đường là 13,35 m; còn diện tích ông C được giao có mặt tiền giáp đường là 03 m và được sử dụng để làm lối đi vào diện tích đất còn lại. Như vậy, phần diện tích đất ông C được giao phần lớn nằm ở phía sau diện tích đất bà T1, bà H được giao, điều này làm cho giá trị kỷ phần thực tế mà ông C được giao giảm xuống theo vị trí đất, ảnh hưởng rất lớn đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông C, trong khi ông C phải trả lại giá trị chêch lệch được tính theo giá trị vị trí đất mặt tiền giáp đường Đ.
[5]. Tại Văn bản kiến nghị số 634/CCTHADS ngày 17/8/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định, kèm theo Chứng thư thẩm định giá ngày 25/7/2023 (do ông C yêu cầu thực hiện trong quá trình thi hành án) thì tổng diện tích đất mà ông C được chia bằng hiện vật (bao gồm 01 kỷ phần của ông, 01 kỷ phần của bà L và một phần diện tích đất của bà T1) có giá là 1.207.512.000 đồng, nếu bán toàn bộ tài sản ông C được hưởng thì sẽ không đủ thi hành án cho bà L, bà T1 và các khoản phát sinh trong việc tổ chức cưỡng chế thi hành án. Kiến nghị này của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã An Nhơn là phù hợp với khiếu nại của ông C, bà T cho rằng nếu trừ đi giá trị kỷ phần ông C phải trả lại cho bà L và bà T1 thì giá trị kỷ phần thừa kế của ông C chỉ còn 124.512.000 đồng (chưa bao gồm các khoản phát sinh trong việc tổ chức thi hành án) là không đảm bảo giá trị 01 kỷ phần 526.350.000 đồng.
[6]. Từ những phân tích trên, thấy rằng Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết vụ án chia thừa kế không đảm quyền và lợi ích hợp pháp của ông Phạm Văn C, bà Huỳnh Thị T. Kháng nghị số 21/2024/KN-DS ngày 28/6/2024 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng là có căn cứ, đúng pháp luật.
[7]. Do đó, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận kháng nghị hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 126/2022/DS-PT ngày 29/6/2022 của Toà án nhân dân tỉnh Bình Định và Bản án dân sự sơ thẩm số 65/2022/DS-ST ngày 12/4/2022 của Tòa án nhân dân thị xã An Nhơn; chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.”