Nguồn án lệ về việc tranh chấp quyền sử dụng đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Quyết định giám đốc thẩm số 144/2023/DS-GĐT)
NGUỒN ÁN LỆ VỀ VIỆC TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT (QUYẾT ĐỊNH GIÁM ĐỐC THẨM SỐ 144/2023/DS-GĐT)
Quyết định giám đốc thẩm số 144/2023/DS-GĐT ngày 07/8/2023 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh T và Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân thành phố H, tỉnh T về vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Nội dung hủy án:
“Xét thấy quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng về thẩm quyền giải quyết vụ án cũng như trong việc thu thập chứng cứ chưa đầy đủ; nhiều chứng cứ chưa được chứng minh làm rõ dẫn đến việc ra quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án cụ thể như sau:
[1] Về thẩm quyền giải quyết của Tòa án:
...
Trong vụ án, các nguyên đơn tranh chấp với bị đơn quyền sử dụng đất và có yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do cụ Võ Văn S1 và bà Võ Thị S đứng tên. Căn cứ vào quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính như đã viện dẫn trên thì vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Tòa án nhân dân thành phố H giải quyết là không đúng thẩm quyền, vi phạm nghiêm trọng về thẩm quyền giải quyết vụ án.
[2] Về nội dung tranh chấp:
...
[2.2] Về việc quản lý, đăng ký, kê khai quyền sử dụng đất tranh chấp:
...
Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm chưa thu thập chứng cứ làm rõ: từ 1975 đến thời điểm 1983 (thời điểm bên gia đình bị đơn trình bày nhận đất theo chủ trương của Nhà nước) có ai là người quản lý đất tranh chấp hay chỉ là đất trống; từ thời điểm 1983 đến trước thời điểm năm 2000 (cụ S1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) thì ai là người kê khai, đăng ký, thực hiện nghĩa vụ thuế đất đối với Nhà nước; chưa yêu cầu bên bị đơn nêu rõ lý do gì cụ S1 được Nhà nước cấp đất từ năm 1983, qua nhiều thời kỳ Luật Đất đai 1987, 1993 nhưng không đăng ký, đến năm 2000 mới được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; chưa thu thập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ S1 vào năm 2000 để làm rõ cơ sở pháp lý về việc cấp quyền sử dụng đất cho cụ S1 là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.
[2.3] Về chủ trương của Nhà nước cấp đất cho các gia đình chính sách năm 1983:
...
Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm chưa yêu cầu Uỷ ban nhân dân thành phố H cung cấp về việc “Nhà nước có chủ trương cấp đất thổ cư cho nhân dân” có văn bản, giấy tờ hay không? Cấp thẩm quyền nào của Nhà nước có chủ trương cấp đất thổ cư cho nhân dân? Chưa làm rõ thời điểm năm 1983, Uỷ ban nhân dân xã cấp đất cho các gia đình thuộc diện chính sách có lưu lại các văn bản, giấy tờ liên quan hay không (bản vẽ hay sơ đồ cấp đất cho từng hộ; biên bản họp của Uỷ ban nhân dân xã…) là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ.
[3] Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bên nguyên đơn trong khi nhiều chứng cứ chưa được chứng minh làm rõ là chưa có căn cứ vững chắc; chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, hủy cả hai Bản án sơ thẩm và Bản án phúc thẩm và giao hồ sơ cho Tòa án nhân dân tỉnh T giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm theo thẩm quyền.”