Đề xuất Án lệ về thẩm quyền giải quyết của Tòa án đối với yêu cầu hủy quyết định hành chính cá biệt trong vụ án dân sự

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT CỦA TÒA ÁN ĐỐI VỚI YÊU CẦU HỦY QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH CÁ BIỆT TRONG VỤ ÁN DÂN SỰ

Tình huống pháp lý:

Theo quy định tại khoản 4 Điều 34 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định về thẩm quyền của Tòa án đối với quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức:

“4. Thẩm quyền của cấp Tòa án giải quyết vụ việc dân sự trong trường hợp có xem xét việc hủy quyết định cá biệt quy định tại khoản 1 Điều này được xác định theo quy định tương ứng của Luật tố tụng hành chính về thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp huyện, Tòa án nhân dân cấp tỉnh.”

Theo quy định tại khoản 4 Điều 32 của Luật Tố tụng hành chính thì Tòa án cấp tỉnh giải quyết theo thủ tục sơ thẩm những khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trên cùng phạm vi địa giới hành chính với Tòa án.

Theo giải đáp tại Phần II Giải đáp nghiệp vụ số 02/2016/GĐ-TANDTC ngày 19/9/2016 của Tòa án nhân dân tối cao thì:

“Khi giải quyết vụ việc dân sự có liên quan đến quyết định cá biệt của cơ quan, tổ chức thì Tòa án phải xem xét, đánh giá về tính hợp pháp của quyết định cá biệt đó.

…

Trường hợp khi giải quyết vụ việc dân sự có liên quan đến quyết định cá biệt nhưng không cần thiết phải hủy quyết định cá biệt đó và việc không hủy quyết định đó vẫn đảm bảo giải quyết đúng đắn vụ việc dân sự thì Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự tiếp tục giải quyết.”

Mặt khác, trong điều kiện hiện nay, các Tòa án nhân dân cấp tỉnh đang bị áp lực lớn về công việc, quá nhiều vụ việc có yêu cầu hủy quyết định cá biệt được chuyển lên Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Do đó, để làm rõ hơn nội dung Giải đáp nghiệp vụ số 02/2016/GĐ-TANDTC ngày 19/9/2016; giảm tải cho các Tòa án nhân dân cấp tỉnh cũng như việc ổn định của việc giải quyết tranh chấp thì trong trường hợp có căn cứ xác định quyết định cá biệt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện được ban hành đúng trình tự, thủ tục và không cần thiết phải hủy quyết định đó vẫn đảm bảo giải quyết đúng đắn vụ việc dân sự thì Tòa án nhân dân cấp huyện đang thụ lý, xem xét vẫn tiếp tục giải quyết vụ án.

Tại Quyết định giám đốc thẩm số 185/2023/DS-GĐT ngày 11 tháng 8 năm 2023 về việc “Đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất; yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất; hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là ông Nhịn Tắc Hùng D, bà Võ Thị M và bị đơn là bà Nguyễn Thị P, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa ra lập luận xác định việc có căn cứ xác định quyết định cá biệt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện được ban hành đúng trình tự, thủ tục và không cần thiết phải hủy quyết định đó vẫn đảm bảo giải quyết đúng đắn vụ việc dân sự thì Tòa án nhân dân cấp huyện đang thụ lý, xem xét vẫn tiếp tục giải quyết vụ án.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[3]. …kháng nghị còn cho rằng bà P có đơn phản tố ngày 11/01/2021 yêu cầu hủy GCNQSDĐ do Ủy ban nhân dân huyện C đã cấp cho ông D - bà M, nên Tòa án nhân dân huyện Long Thành giải quyết vụ án là không đúng thẩm quyền. Tuy nhiên, trường hợp khi giải quyết vụ việc có liên quan đến quyết định cá biệt nhưng không cần thiết phải hủy quyết định cá biệt đó và việc không hủy quyết định đó vẫn đảm bảo giải quyết đúng đắn vụ việc dân sự thì Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự tiếp tục giải quyết. Đối với vụ án này, việc Ủy ban nhân dân huyện C cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CQ 908340 ngày 21/5/2019 cho ông D-bà M phần diện tích 1.170 m2 thuộc thửa số 77 là đúng theo trình tự thủ tục quy định của pháp luật, không phải là quyết định cá biệt trái pháp luật. Do vậy, Tòa án nhân dân huyện Long Thành căn cứ vào Điều 34 của Bộ luật tố tụng Dân sự năm 2015 tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm là đúng theo luật định.”