Trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng được quy định thực hiện như thế nào?
Trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng được quy định thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi đang quan tâm, tìm hiểu về doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng và được biết doanh nghiệp quốc phòng, an ninh phải thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền. Liên quan đến vấn đề này, tôi muốn được làm rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng được quy định thực hiện như thế nào? Rất mong Luật sư giải đáp. Xin cảm ơn!
MỤC LỤC
Trả lời:
1. Doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có trách nhiệm như thế nào trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát?
Pháp luật đặt ra trách nhiệm của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát tại Điều 19 Thông tư số 06/2024/TT-BQP ngày 24/01/2024 của Bộ Quốc phòng về hướng dẫn thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng (sau đây gọi tắt là "Thông tư số 06/2024/TT-BQP"), cụ thể như sau:
"Điều 19. Doanh nghiệp quốc phòng, an ninh
1. Doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ xây dựng, ban hành Quy chế báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát của doanh nghiệp (bao gồm cả chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với công ty con là doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh) để thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này.
2. Doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ xây dựng, ban hành Quy chế báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp và Quy chế quản lý, quản trị nội bộ, bảo đảm tuân thủ chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này.
Người đại diện phần vốn nhà nước phối hợp với Hội đồng quản trị (Hội đồng thành viên), Ban kiểm soát của doanh nghiệp cụ thể hóa, quy định việc lập và gửi các loại báo cáo định kỳ hoặc đột xuất đến Người đại diện phần vốn nhà nước trong Điều lệ doanh nghiệp, Quy chế quản lý, quản trị của doanh nghiệp để thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật, hướng dẫn tại Thông tư này và Quy chế hoạt động của người đại diện được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
3. Lập trang thông tin điện tử hoặc rà soát, nâng cấp trang thông tin điện tử hiện có của doanh nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 30 Nghị định số 47/2021/NĐ-CP để thực hiện chế độ công bố thông tin theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này.
4. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát của doanh nghiệp.
5. Doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp, Người quản lý doanh nghiệp và Người đại diện phần vốn nhà nước chịu trách nhiệm trước pháp luật và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc không thực hiện, thực hiện không đầy đủ, kịp thời chế độ báo cáo, công bố thông tin hoặc nội dung báo cáo, công bố thông tin không chính xác, trung thực và đầy đủ theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này."
Dẫn chiếu đến khoản 2 Điều 30 Nghị định số 47/2021/NĐ-CP ngày 01/04/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Doanh nghiệp (sau đây gọi tắt là "Nghị định số 47/2021/NĐ-CP") quy định như sau:
"Điều 30. Trách nhiệm của doanh nghiệp.
…
2. Lập trang thông tin điện tử trong vòng 03 tháng kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực. Trang thông tin điện tử của doanh nghiệp phải hiển thị thời gian đăng tải thông tin và các thông tin cơ bản về doanh nghiệp; các báo cáo, thông tin công bố định kỳ, bất thường theo quy định tại Nghị định này.
…"
Theo đó, doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ xây dựng, ban hành Quy chế báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát của doanh nghiệp (bao gồm cả chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với công ty con là doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh) để thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP. Việc ban hành Quy chế tại doanh nghiệp sẽ giúp cụ thể hóa các quy định pháp luật thành những nguyên tắc, quy trình, cách thức rõ ràng và bám sát hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp. Thông qua đó, doanh nghiệp có cơ sở xác định rõ nội dung, trình tự, phương thức thực hiện, cũng như trách nhiệm của người quản lý và các bộ phận liên quan trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát.
Đối với doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, doanh nghiệp này bên cạnh chủ sở hữu nắm phần lớn quyền chi phối là Nhà nước thì còn có những thành viên hoặc cổ đông khác sở hữu vốn tại doanh nghiệp. Do đó, nội dung Quy chế của doanh nghiệp này cũng có điểm khác biệt so với doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Cụ thể, doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ xây dựng, ban hành Quy chế báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp và Quy chế quản lý, quản trị nội bộ, bảo đảm tuân thủ chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP. Việc ban hành Quy chế quản lý, quản trị nội bộ có thể góp phần cụ thể hóa việc cung cấp thông tin cho Người đại diện phần vốn nhà nước để kịp thời báo cáo cho Bộ Quốc phòng trước khi tham gia biểu quyết tại Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông.
Người đại diện phần vốn nhà nước phối hợp với Hội đồng quản trị (Hội đồng thành viên), Ban kiểm soát của doanh nghiệp cụ thể hóa, quy định việc lập và gửi các loại báo cáo định kỳ hoặc đột xuất đến Người đại diện phần vốn nhà nước trong Điều lệ doanh nghiệp, Quy chế quản lý, quản trị của doanh nghiệp để thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát theo quy định của pháp luật, hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP và Quy chế hoạt động của người đại diện được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đối với doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, Nhà nước là một thành viên hoặc cổ đông chiếm ưu thế hơn so với những thành viên hoặc cổ đông khác, không nắm quyền quyết định trong mọi hoạt động của doanh nghiệp. Vì vậy, việc quy định hoạt động lập và gửi báo cáo định kỳ hoặc đột xuất đến Người đại diện phần vốn nhà nước trong Điều lệ doanh nghiệp, Quy chế quản lý, quản trị của doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện để Người đại diện phần vốn nhà nước có cơ sở tiếp cận thông tin và có thể có quyền yêu cầu Hội đồng quản trị (Hội đồng thành viên) cung cấp thông tin, dữ liệu cần thiết, phục vụ cho mục tiêu bảo vệ phần vốn nhà nước và bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng mục tiêu, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
Ngoài ra, doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có trách nhiệm lập trang thông tin điện tử hoặc rà soát, nâng cấp trang thông tin điện tử hiện có của doanh nghiệp được quy định khoản 2 Điều 30 Nghị định số 47/2021/NĐ-CP để thực hiện chế độ công bố thông tin theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP. Đồng thời, doanh nghiệp có trách nhiệm ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát của doanh nghiệp. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc thực hiện chế độ công bố thông tin không chỉ thực hiện theo hình thức truyền thống (công bố bằng thư, niêm yết thông tin tại trụ sở doanh nghiệp, gửi trực tiếp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan,…) mà nên ưu tiên triển khai trên không gian mạng, bảo đảm thông tin được công bố rộng rãi đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan và các chủ thể quan tâm đến doanh nghiệp. Do đó, việc lập trang thông tin điện tử hoặc rà soát, nâng cấp trang thông tin điện tử hiện có của doanh nghiệp là yêu cầu cần thiết, bảo đảm cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ chế độ công bố thông tin được thực hiện hiệu quả. Mặt khác, việc ứng dụng công nghệ trong thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành doanh nghiệp. Khi ứng dụng công nghệ thông tin, hồ sơ, tài liệu của doanh nghiệp được lưu trữ dưới dạng dữ liệu số, tạo điều kiện cho việc lưu trữ, sắp xếp và tra cứu hồ sơ, tài liệu, qua đó, nâng cao hiệu quả trao đổi và cung cấp thông tin giữa các cơ quan, đơn vị.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp, Người quản lý doanh nghiệp và Người đại diện phần vốn nhà nước chịu trách nhiệm trước pháp luật và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về việc không thực hiện, thực hiện không đầy đủ, kịp thời chế độ báo cáo, công bố thông tin hoặc nội dung báo cáo, công bố thông tin không chính xác, trung thực và đầy đủ theo luật định và hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP. Việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin là nghĩa vụ mà doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ. Vì vậy, doanh nghiệp, Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp, Người quản lý doanh nghiệp và Người đại diện phần vốn nhà nước cần chủ động tổ chức thực hiện, kiểm soát chặt chẽ quy trình lập, rà soát và gửi báo cáo, bảo đảm thông tin được công bố, báo cáo đầy đủ, chính xác, kịp thời. Cơ chế xác định trách nhiệm này không chỉ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp, Người quản lý doanh nghiệp và Người đại diện phần vốn nhà nước mà còn hạn chế tình trạng che giấu, cung cấp sai lệch hoặc chậm trễ thông tin, qua đó bảo đảm các cơ quan có thẩm quyền có cơ sở để theo dõi, đánh giá và thực hiện công tác quản lý, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh.
Như vậy, doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có trách nhiệm tương đối lớn trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát. Việc xây dựng, ban hành các quy chế nội bộ, cụ thể hóa trách nhiệm cung cấp thông tin của các chủ thể liên quan, kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số sẽ tạo cơ sở để hoạt động báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát được thực hiện thống nhất, kịp thời và hiệu quả. Đồng thời, việc xác định trách nhiệm của doanh nghiệp và những người giữ vị trí quản lý, đại diện phần vốn nhà nước góp phần bảo đảm tính tuân thủ, chính xác và minh bạch trong quá trình cung cấp thông tin. Qua đó, các cơ quan có thẩm quyền có điều kiện nắm bắt đầy đủ tình hình hoạt động của doanh nghiệp, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh và thực hiện công tác quản lý, giám sát, bảo đảm doanh nghiệp hoạt động đúng mục tiêu, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đồng thời bảo vệ phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
2. Trách nhiệm của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng được quy định thực hiện như thế nào?
Ban kiểm soát là đơn vị hoạt động độc lập với bộ phận quản lý, điều hành doanh nghiệp, thực hiện chức năng kiểm soát nội bộ tại doanh nghiệp. Do đó, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên có những trách nhiệm nhất định trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng. Nội dung này được pháp luật ghi nhận tại Điều 20 Thông tư số 06/2024/TT-BQP, cụ thể như sau:
1. Xây dựng kế hoạch công tác hằng năm, trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trực thuộc Bộ Quốc phòng), hoặc trình Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp phê duyệt, ban hành trong Quý I; tổ chức thực hiện theo kế hoạch công tác năm được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Đối với những trường hợp phải kiểm tra, giám sát đột xuất để phát hiện sớm những sai sót của doanh nghiệp, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên chủ động thực hiện, đồng thời báo cáo Bộ Quốc phòng (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trực thuộc Bộ Quốc phòng), hoặc đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh do đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng quản lý).
2. Thực hiện chế độ báo cáo về kết quả thực hiện quyền, nghĩa vụ kiểm tra, giám sát tại doanh nghiệp, gửi báo cáo đến Cục Kinh tế, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp và Người quản lý doanh nghiệp theo quy định tại Phụ lục III kèm theo Thông tư này và Quy chế hoạt động của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
3. Chịu trách nhiệm trước pháp luật, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp về việc không thực hiện, thực hiện không đầy đủ, kịp thời chế độ báo cáo hoặc nội dung báo cáo không chính xác, trung thực và đầy đủ theo quy định của pháp luật và hướng dẫn tại Thông tư này."
Theo đó, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ có trách nhiệm xây dựng kế hoạch công tác hằng năm, trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trực thuộc Bộ Quốc phòng), hoặc trình Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp phê duyệt, ban hành trong Quý I, đồng thời, tổ chức thực hiện theo kế hoạch công tác năm được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Kế hoạch công tác hằng năm sẽ giúp Ban kiểm soát, Kiểm soát viên xác định rõ nội dung, phạm vi và thời gian thực hiện nhiệm vụ, bảo đảm hoạt động kiểm soát được tổ chức chặt chẽ có lộ trình. Mặt khác, việc xác định rõ cấp có thẩm quyền phê duyệt giúp bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát được triển khai theo một kế hoạch thống nhất, phù hợp với cơ cấu quản lý doanh nghiệp và sự phân công quản lý của Bộ Quốc phòng.
Đối với những trường hợp phải kiểm tra, giám sát đột xuất để phát hiện sớm những sai sót của doanh nghiệp, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên chủ động thực hiện, đồng thời báo cáo Bộ Quốc phòng (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trực thuộc Bộ Quốc phòng), hoặc đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp (đối với Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh do đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng quản lý). Có thể thấy, pháp luật trao quyền chủ động phản ứng nhanh khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm cho Ban kiểm soát, Kiểm soát viên, tạo điều kiện để công tác kiểm tra, giám sát tại doanh nghiệp được tiến hành linh hoạt, kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh. Tuy nhiên, việc chủ động kiểm tra, giám sát phải đi đôi với trách nhiệm báo cáo cho Bộ Quốc phòng hoặc đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp, bảo đảm những chủ thể này nắm bắt kịp thời tình hình thực tế tại doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện chế độ báo cáo về kết quả thực hiện quyền, nghĩa vụ kiểm tra, giám sát tại doanh nghiệp, gửi báo cáo đến Cục Kinh tế, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp và Người quản lý doanh nghiệp theo Phụ lục III kèm theo Thông tư số 06/2024/TT-BQP và Quy chế hoạt động của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Báo cáo được gửi đồng thời cho cả Cục Kinh tế, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp và tạo điều kiện để các chủ thể này có cơ sở để theo dõi, tổng hợp tình hình thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Trong khi đó, Người quản lý doanh nghiệp khi tiếp nhận báo cáo kết quả thực hiện quyền, nghĩa vụ kiểm tra, giám sát có thể xem xét, khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong quá trình quản lý, điều hành.
Ngoài ra, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ chịu trách nhiệm trước pháp luật, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp về việc không thực hiện, thực hiện không đầy đủ, kịp thời chế độ báo cáo hoặc nội dung báo cáo không chính xác, trung thực và đầy đủ theo luật định và hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP. Việc buộc Ban kiểm soát, Kiểm soát viên phải chịu trách nhiệm trước những hành vi vi phạm sẽ nâng cao ý thức tuân thủ khi thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Qua đó, trách nhiệm này sẽ hạn chế tình trạng báo cáo kết quả thực hiện quyền, nghĩa vụ kiểm tra, giám sát chỉ mang tính hình thức, không thực chất, gây ảnh hưởng đến quá trình xem xét, đánh giá của Bộ Quốc phòng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp đối với doanh nghiệp.
Nhìn chung, pháp luật thiết lập hệ thống trách nhiệm của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo các giai đoạn bao gồm: Xây dựng kế hoạch hằng năm; Triển khai kế hoạch thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát; Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, pháp luật cũng xác định rõ trách nhiệm của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên khi xảy ra sai phạm nhằm nâng cao ý thức tuân thủ của cơ quan này. Qua đó, Bộ Quốc phòng và đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp có cơ sở để theo dõi, đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện những hạn chế, sai phạm trong hoạt động của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh.
3. Pháp luật quy định ra sao về trách nhiệm của đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát?
Bên cạnh trách nhiệm của doanh nghiệp và Ban kiểm soát, Kiểm soát viên, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh với vai trò là chủ thể trực tiếp quản lý doanh nghiệp cũng chịu trách nhiệm đối với việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát. Trách nhiệm của đơn vị này được ghi nhận tại Điều 21 Thông tư số 06/2024/TT-BQP, cụ thể như sau:
"Điều 21. Đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh
1. Thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm phân công nhiệm vụ cụ thể cho cơ quan, đơn vị chuyên môn thuộc quyền chủ trì tham mưu giúp người chỉ huy cơ quan, đơn vị thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo quy định của pháp luật, hướng dẫn tại Thông tư này và quy định khác có liên quan của Bộ Quốc phòng. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp.
2. Thực hiện chế độ tổng hợp báo cáo định kỳ về tình hình, kết quả hoạt động của các doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo quy định tại Phụ lục III kèm theo Thông tư này và chế độ báo cáo đột xuất, báo cáo khác theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng.
3. Thực hiện quyền, trách nhiệm kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo loại hình doanh nghiệp nhà nước quy định tại Thông tư số 157/2019/TT-BQP ngày 15 tháng 10 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hướng dẫn thực hiện quyền, trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng quyết định thành lập hoặc được giao quản lý; Quy chế giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động đối với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc Bộ Quốc phòng ban hành kèm theo Thông tư số 48/2017/TT-BQP ngày 15 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; hướng dẫn tại Thông tư này và quy định khác có liên quan của Bộ Quốc phòng."
Theo đó, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát có những trách nhiệm sau:
Thứ nhất, thủ trưởng đơn vị có trách nhiệm phân công nhiệm vụ cụ thể cho cơ quan, đơn vị chuyên môn thuộc quyền chủ trì tham mưu giúp người chỉ huy cơ quan, đơn vị thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo luật định, hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP và quy định khác có liên quan của Bộ Quốc phòng. Trách nhiệm phân công của thủ trưởng đơn vị giúp xác định rõ chức năng tham mưu, phạm vi công việc và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận được phân công, hạn chế việc thực hiện nhiệm vụ bị chồng chéo hoặc bỏ sót trong quá trình quản lý doanh nghiệp được giao. Bên cạnh đó, trong thời đại phát triển công nghệ thông tin, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp là yêu cầu bắt buộc. Ứng dụng công nghệ số trong các hoạt động trên sẽ bảo đảm thông tin được tiếp cận nhanh chóng đến các cơ quan quản lý có thẩm quyền, đồng thời, việc lưu trữ, sắp xếp, tra cứu hồ sơ, tài liệu trên không gian số sẽ thuận tiện hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển chung của hệ thống quản lý nhà nước.
Thứ hai, đơn vị có trách nhiệm thực hiện chế độ tổng hợp báo cáo định kỳ về tình hình, kết quả hoạt động của các doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo quy định tại Phụ lục III kèm theo Thông tư số 06/2024/TT-BQP và chế độ báo cáo đột xuất, báo cáo khác theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng. Đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng không chỉ tiếp nhận báo cáo của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh mà còn phải có trách nhiệm tổng hợp, đưa ra phân tích, đánh giá tổng thể về hiệu quả hoạt động và mức độ hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của doanh nghiệp trước khi gửi đến Bộ Quốc phòng. Đây là cơ sở để Bộ Quốc phòng có được thông tin tập trung, có hệ thống về tình hình và kết quả hoạt động của các doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Ngoài ra, việc duy trì chế độ báo cáo định kỳ giúp Bộ Quốc phòng nắm bắt thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Trong khi đó, báo cáo đột xuất và báo cáo theo yêu cầu cho phép Bộ Quốc phòng tiếp cận thông tin kịp thời khi phát sinh những vấn đề cần xem xét hoặc cần có phương án xử lý. Qua đó, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh đóng vai trò là cầu nối thông tin giữa doanh nghiệp với Bộ Quốc phòng, góp phần bảo đảm công tác quản lý, điều hành và giám sát được thực hiện liên tục, kịp thời.
Thứ ba, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có trách nhiệm thực hiện quyền, trách nhiệm kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo loại hình doanh nghiệp nhà nước tại Thông tư số 157/2019/TT-BQP ngày 15 tháng 10 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hướng dẫn thực hiện quyền, trách nhiệm của đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng quyết định thành lập hoặc được giao quản lý; Quy chế giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động đối với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc Bộ Quốc phòng ban hành kèm theo Thông tư số 48/2017/TT-BQP ngày 15 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Hướng dẫn tại Thông tư số 06/2024/TT-BQP và quy định khác có liên quan của Bộ Quốc phòng. Có thể thấy, nội dung kiểm tra, giám sát được thực hiện căn cứ vào loại hình doanh nghiệp và cơ cấu sở hữu vốn nhà nước. Điều này đòi hỏi đơn vị đầu mối phải xác định đúng phạm vi quyền và trách nhiệm của mình đối với từng doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát phù hợp với cơ chế quản lý và mức độ sở hữu vốn nhà nước. Thông qua việc thực hiện các quyền và trách nhiệm này, đơn vị đầu mối có cơ sở theo dõi tình hình quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước, đánh giá hiệu quả hoạt động cũng như việc chấp hành các mục tiêu, nhiệm vụ được giao.
Như vậy, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có vai trò quan trọng trong công tác thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan, đơn vị chuyên môn, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và duy trì chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất góp phần bảo đảm hoạt động quản lý được thực hiện thống nhất, có hệ thống và kịp thời. Đồng thời, thông qua việc thực hiện quyền và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có cơ sở theo dõi tình hình quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước, đánh giá hiệu quả hoạt động cũng như mức độ hoàn thành nhiệm vụ của doanh nghiệp.
4. Cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng có những trách nhiệm gì trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng?
Với vai trò tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thực hiện quyền, trách nhiệm đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng được giao thực hiện một số trách nhiệm trong việc thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Trách nhiệm này của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng được ghi nhận cụ thể tại Điều 22 Thông tư số 06/2024/TT-BQP, cụ thể như sau:
"Điều 22. Cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng
1. Cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư này theo chức năng, nhiệm vụ được giao có trách nhiệm
a) Theo dõi, đôn đốc, giám sát doanh nghiệp quốc phòng, an ninh và đơn vị, cá nhân có liên quan thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin; thẩm tra, cập nhật kịp thời tình hình, số liệu báo cáo của doanh nghiệp và cơ quan, đơn vị liên quan; định kỳ tổng hợp báo cáo Bộ Quốc phòng, cơ quan quản lý nhà nước theo quy định tại Phụ lục III kèm theo Thông tư này; thực hiện chế độ báo cáo đột xuất, báo cáo khác theo yêu cầu của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Hằng năm, tổng hợp tình hình thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, chế độ báo cáo của Ban kiểm soát và Người đại diện phần vốn nhà nước để phục vụ công tác đánh giá, xếp loại doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp, Người đại diện phần vốn nhà nước và Kiểm soát viên; đề xuất với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, hoặc kiến nghị Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng xem xét, xử lý tập thể, cá nhân vi phạm chế độ báo cáo, công bố thông tin (nếu có) theo quy định của pháp luật và Bộ Quốc phòng;
b) Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp;
c) Xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt hoặc phê duyệt theo ủy quyền kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng; tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát được phê duyệt, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.
2. Cục Bảo vệ an ninh Quân đội
a) Chủ trì, phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan hướng dẫn doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện quy định về bảo vệ bí mật nhà nước trong việc công bố thông tin doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và quy định về công tác bảo vệ bí mật nhà nước trong Bộ Quốc phòng;
b) Tiếp nhận Báo cáo công bố thông tin định kỳ của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng, kiểm tra, rà soát, tổng hợp nội dung công bố thông tin thuộc danh mục bảo vệ bí mật nhà nước, kịp thời đề xuất, báo cáo Bộ Quốc phòng biện pháp xử lý (nếu có)."
Dẫn chiếu đến khoản 1 Điều 3 Thông tư số 06/2024/TT-BQP quy định như sau:
Trong Thông tư này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
1. Cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng là cơ quan tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thực hiện quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp do Bộ Quốc phòng quyết định thành lập hoặc được giao quản lý và thực hiện quyền, trách nhiệm đối với phần vốn nhà nước đầu tư tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên."
Theo đó, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng theo chức năng, nhiệm vụ được giao có những trách nhiệm sau:
Thứ nhất, theo dõi, đôn đốc, giám sát doanh nghiệp quốc phòng, an ninh và đơn vị, cá nhân có liên quan thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin; Thẩm tra, cập nhật kịp thời tình hình, số liệu báo cáo của doanh nghiệp và cơ quan, đơn vị liên quan; Định kỳ tổng hợp báo cáo Bộ Quốc phòng, cơ quan quản lý nhà nước theo Phụ lục III kèm theo Thông tư số 06/2024/TT-BQP; Thực hiện chế độ báo cáo đột xuất, báo cáo khác theo yêu cầu của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Việc theo dõi, đôn đốc và trực tiếp thẩm tra số liệu giúp loại bỏ các báo cáo mang tính hình thức, bảo đảm tính trung thực và chính xác của thông tin trước khi tổng hợp báo cáo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Đồng thời, chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo đột xuất, theo yêu cầu của các chủ thể có thẩm quyền giúp các cơ quan chức năng nhìn nhận toàn diện về tình hình hoạt động của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, kịp thời tham mưu cho Bộ Quốc phòng các biện pháp quản lý, điều hành và phương hướng xử lý các tình huống phát sinh.
Hằng năm, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng tổng hợp tình hình thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, chế độ báo cáo của Ban kiểm soát và Người đại diện phần vốn nhà nước để phục vụ công tác đánh giá, xếp loại doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp, Người đại diện phần vốn nhà nước và Kiểm soát viên; Đề xuất với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, hoặc kiến nghị Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng xem xét, xử lý tập thể, cá nhân vi phạm chế độ báo cáo, công bố thông tin (nếu có) theo quy định của pháp luật và Bộ Quốc phòng. Việc sử dụng kết quả chấp hành chế độ báo cáo làm tiêu chí xếp loại hằng năm giúp nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và kỷ cương của bộ phận quản lý, điều hành doanh nghiệp, Người đại diện phần vốn nhà nước và Kiểm soát viên. Đồng thời, trách nhiệm kiến nghị xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng giúp hạn chế tình trạng báo cáo, công bố thông tin chậm trễ, mang tính hình thức và che giấu thông tin.
Thứ hai, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong thực hiện chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp. Việc cơ quan chức năng ứng dụng công nghệ số sẽ giúp đồng bộ với hoạt động báo cáo, kiểm tra, giám sát của doanh nghiệp, Ban kiểm soát, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp và đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Hơn nữa, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, hoạt động là định hướng phát triển chung của toàn hệ thống, hướng đến hiện đại hóa phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả xử lý thông tin và giảm thiểu thủ tục phức tạp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Thứ ba, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt hoặc phê duyệt theo ủy quyền kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng, cũng như tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát được phê duyệt, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện theo quy định. Điều này bảo đảm tính chủ động trong việc hoạch định công tác kiểm tra, giám sát, từ đó tạo cơ sở để phân bổ nguồn lực, xác định rõ nội dung, phạm vi và thời gian thực hiện. Đồng thời, việc trình Bộ trưởng phê duyệt hoặc phê duyệt theo ủy quyền còn góp phần bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chức năng đối với kế hoạch đã đề ra.
Đối với Cục Bảo vệ an ninh Quân đội, cơ quan này có trách nhiệm sau:
- Chủ trì, phối hợp với cơ quan, đơn vị có liên quan hướng dẫn doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện quy định về bảo vệ bí mật nhà nước trong việc công bố thông tin doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và quy định về công tác bảo vệ bí mật nhà nước trong Bộ Quốc phòng. Cục Bảo vệ an ninh Quân đội thực hiện trách nhiệm này sẽ góp phần cân bằng giữa yêu cầu thực hiện nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, tạo cơ sở để doanh nghiệp nhận diện giới hạn thông tin được phép công khai và thông tin bắt buộc phải bảo mật;
- Tiếp nhận Báo cáo công bố thông tin định kỳ của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng, kiểm tra, rà soát, tổng hợp nội dung công bố thông tin thuộc danh mục bảo vệ bí mật nhà nước, kịp thời đề xuất, báo cáo Bộ Quốc phòng biện pháp xử lý (nếu có). Cơ chế kiểm tra, rà soát thông tin giúp Cục Bảo vệ an ninh Quân đội ngăn chặn từ giai đoạn sớm các nguy cơ thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước, bí mật quân sự bị rò rỉ qua các báo cáo tài chính, báo cáo sản xuất kinh doanh hay thông qua các dự án hợp tác quốc tế của doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng an ninh, do Nhà nước nắm giữ 50% vốn điều lệ.
Như vậy, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng giữ vai trò quan trọng trong việc theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin và tổ chức kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Việc gắn kết quả chấp hành chế độ báo cáo với công tác đánh giá, xếp loại, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quá trình thực hiện nhiệm vụ góp phần nâng cao tính tuân thủ, tính minh bạch và hiệu quả quản lý doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội thực hiện chức năng chuyên trách trong hướng dẫn, kiểm tra việc bảo vệ bí mật nhà nước khi doanh nghiệp công bố thông tin, qua đó hạn chế nguy cơ rò rỉ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước. Những trách nhiệm này góp phần bảo đảm hoạt động báo cáo, công bố thông tin và kiểm tra, giám sát vừa đáp ứng yêu cầu quản lý doanh nghiệp, vừa phù hợp với yêu cầu bảo vệ quốc phòng, an ninh.
Trân trọng./.