Phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được quy định thực hiện như thế nào?
Phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được quy định thực hiện như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, tôi được biết bên cạnh phương thức kiểm tra, giám sát gián tiếp, doanh nghiệp quốc phòng, an ninh có thể được kiểm tra, giám sát trực tiếp thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát. Vậy phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được quy định thực hiện như thế nào? Rất mong Luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!
MỤC LỤC
Trả lời:
1. Pháp luật quy định như thế nào về nội dung kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh?
Công tác kiểm tra, giám sát doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh bao gồm các nội dung được liệt kê tại khoản 1 Điều 13 Thông tư số 06/2024/TT-BQP ngày 24/01/2024 của Bộ Quốc phòng về hướng dẫn thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin, kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng (sau đây gọi tắt là "Thông tư số 06/2024/TT-BQP"), cụ thể như sau:
"Điều 13. Nội dung kiểm tra, giám sát
1. Đối với doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, công tác kiểm tra, giám sát bao gồm các nội dung chủ yếu sau:
a) Tình hình, kết quả thực hiện chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển 05 năm, kế hoạch sản xuất kinh doanh hằng năm và ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
b) Tình hình, kết quả thực hiện đề án, phương án cơ cấu lại doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
c) Việc chấp hành chế độ báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp;
d) Công tác tổ chức quản lý, quản trị nội bộ của doanh nghiệp;
đ) Cơ chế phối hợp, nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp theo Quy chế hoạt động của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
e) Tình hình, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng hằng năm đối với người quản lý, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp; quản lý lao động, tiền lương, thù lao, tiền thưởng và các chế độ, chính sách liên quan đến người lao động, người quản lý doanh nghiệp và Kiểm soát viên;
g) Tình hình, kết quả hoạt động đầu tư liên doanh với đối tác nước ngoài tại Việt Nam và đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp; chấp hành quy định của pháp luật, Bộ Quốc phòng về hợp tác quốc tế khi liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân nước ngoài;
h) Tình hình quản lý, sử dụng đất do Nhà nước giao, cho thuê vào mục đích kinh doanh và việc sử dụng đất quốc phòng theo phương án, hợp đồng sử dụng đất được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
i) Giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp; quản lý, sử dụng nguồn lực được giao không tính vào phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật có liên quan;
k) Tình hình, kết quả thực hiện dự án đầu tư, mua sắm, thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, chuyển nhượng dự án của doanh nghiệp;
l) Tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ quốc phòng, an ninh theo kế hoạch hằng năm được Bộ Quốc phòng trực tiếp hoặc thông qua cơ quan chức năng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng phê duyệt, giao nhiệm vụ, đặt hàng;
m) Nội dung khác theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng và quy định của pháp luật có liên quan.
…"
Theo đó, đối với doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, công tác kiểm tra, giám sát bao gồm các nội dung chủ yếu sau:
- Tình hình, kết quả thực hiện chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh và kế hoạch đầu tư phát triển 05 năm, kế hoạch sản xuất kinh doanh hằng năm và ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nội dung này bảo đảm doanh nghiệp vận hành đúng định hướng chiến lược được Nhà nước, Bộ Quốc phòng đề ra, tránh mở rộng sang các ngành nghề không phù hợp, đi lệch khỏi mục tiêu nhiệm vụ được giao;
- Tình hình, kết quả thực hiện đề án, phương án cơ cấu lại doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc kiểm tra, giám sát nội dung này sẽ giúp công tác tái cơ cấu doanh nghiệp được thực hiện đúng trình tự, thủ tục và có thể góp phần hạn chế nguy cơ thất thoát nguồn vốn nhà nước trong quá trình tổ chức lại;
- Việc chấp hành chế độ báo cáo, công bố thông tin của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có nghĩa vụ thực hiện báo cáo, công bố thông tin phục vụ công tác quản lý và theo dõi. Vì vậy, việc kiểm tra, giám sát doanh nghiệp thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin sẽ bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, tạo điều kiện cho công tác quản lý doanh nghiệp quốc phòng, an ninh;
- Công tác tổ chức quản lý, quản trị nội bộ của doanh nghiệp. Đây là nội dung tác động trực tiếp đến hoạt động thường xuyên, cũng như quá trình thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của doanh nghiệp. Việc kiểm tra, giám sát công tác tổ chức quản lý, quản trị nội bộ của doanh nghiệp sẽ bảo đảm doanh nghiệp được vận hành hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh được giao;
- Cơ chế phối hợp, nghĩa vụ và trách nhiệm của doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp theo Quy chế hoạt động của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này sẽ giúp phát huy một cách hiệu quả vai trò của Ban kiểm soát, Kiểm soát viên, qua đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu nắm bắt và xử lý kịp thời những sai phạm có thể phát sinh;
- Tình hình, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng hằng năm đối với người quản lý, Kiểm soát viên tại doanh nghiệp; quản lý lao động, tiền lương, thù lao, tiền thưởng và các chế độ, chính sách liên quan đến người lao động, người quản lý doanh nghiệp và Kiểm soát viên. Việc kiểm tra, giám sát nội dung này nhằm bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong quá trình đánh giá nhân sự, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh;
- Tình hình, kết quả hoạt động đầu tư liên doanh với đối tác nước ngoài tại Việt Nam và đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp, chấp hành quy định của pháp luật, Bộ Quốc phòng về hợp tác quốc tế khi liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân nước ngoài. Nội dung kiểm tra, giám sát này góp phần kiểm soát chặt chẽ rủi ro về tài chính và pháp lý khi doanh nghiệp tham gia vào giao dịch quốc tế, có thể ngăn chặn các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và bí mật quân sự;
- Tình hình quản lý, sử dụng đất do Nhà nước giao, cho thuê vào mục đích kinh doanh và việc sử dụng đất quốc phòng theo phương án, hợp đồng sử dụng đất được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc kiểm tra, giám sát nội dung này nhằm bảo đảm nguồn lực đất đai của Nhà nước được sử dụng đúng mục đích, góp phần ngăn chặn tình trạng lợi dụng ưu đãi về đất đai của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh để mua bán, trục lợi từ quyền sử dụng đất;
- Giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, quản lý, sử dụng nguồn lực được giao không tính vào phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công và pháp luật có liên quan. Nội dung kiểm tra, giám sát này nhằm bảo đảm an toàn tài chính doanh nghiệp, đồng thời, các trang thiết bị, vật tư, máy móc, dây chuyền sản xuất do Nhà nước giao được quản lý, bảo trì và sử dụng đúng mục đích thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh;
- Tình hình, kết quả thực hiện dự án đầu tư, mua sắm, thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, chuyển nhượng dự án của doanh nghiệp. Việc kiểm tra, giám sát nội dung này sẽ góp phần phòng ngừa việc lợi dụng các dự án đầu tư, mua sắm, thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, chuyển nhượng dự án của doanh nghiệp vì lợi ích cá nhân hoặc lợi ích nhóm, gây thất thoát tài sản nhà nước;
- Tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ quốc phòng, an ninh theo kế hoạch hằng năm được Bộ Quốc phòng trực tiếp hoặc thông qua cơ quan chức năng, đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng phê duyệt, giao nhiệm vụ, đặt hàng. Đây là nội dung phản ánh hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Việc kiểm tra, giám sát tình hình, kết quả thực hiện nhiệm vụ của doanh nghiệp giúp đánh giá mức độ hoàn thành các nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, bảo đảm hoạt động sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu phục vụ quốc phòng, an ninh;
- Nội dung khác theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng và quy định của pháp luật có liên quan. Bộ Quốc phòng có thể ghi nhận thêm những nội dung cần kiểm tra, giám sát phù hợp với tình hình thực tiễn của doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thuộc Bộ Quốc phòng nhưng vẫn bảo đảm không trái với pháp luật.
Như vậy, pháp luật đã quy định tương đối rõ ràng và cụ thể các nội dung cần kiểm tra, giám sát tại doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh. Công tác kiểm tra, giám sát được triển khai trên nhiều phương diện, bao quát từ việc thực hiện chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản trị nhân sự đến việc thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh được giao. Cách tiếp cận này không chỉ giúp cơ quan đại diện chủ sở hữu kiểm soát toàn diện hoạt động của doanh nghiệp, bảo đảm vốn và tài sản nhà nước được quản lý, sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả mà còn góp phần duy trì sự tuân thủ pháp luật, bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng chức năng và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.
2. Phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được quy định thực hiện như thế nào?
Phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh sẽ tạo điều kiện để chủ thể kiểm tra, giám sát có thể tiếp cận hồ sơ, tài liệu gốc và hoạt động thực tế tại doanh nghiệp. Nội dung về phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được ghi nhận tại Điều 18 Thông tư số 06/2024/TT-BQP, cụ thể như sau:
1. Quy trình kiểm tra, giám sát
a) Lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát;
b) Tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát;
c) Lập báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát;
d) Phê duyệt, thông báo kết quả kiểm tra, giám sát.
2. Nội dung chủ yếu của kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất bao gồm:
a) Căn cứ ban hành kế hoạch;
b) Mục đích, yêu cầu;
c) Đối tượng, nội dung, phạm vi, thời hạn kiểm tra, giám sát;
d) Thành phần, nhiệm vụ của Đoàn kiểm tra, giám sát;
đ) Phương pháp tiến hành kiểm tra, giám sát;
e) Tổ chức thực hiện.
3. Thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất
a) Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh theo đề xuất, báo cáo của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng.
Trường hợp trong Kế hoạch công tác năm của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng đã được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt có nội dung, đối tượng, phạm vi, thời gian tiến hành cuộc kiểm tra, giám sát hoặc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có văn bản chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng chủ trì kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thì Thủ trưởng cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp theo kế hoạch công tác năm đã được phê duyệt hoặc văn bản chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng;
b) Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo đề xuất, báo cáo của cơ quan chức năng trực thuộc;
c) Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với đơn vị nội bộ doanh nghiệp, công ty con là doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và đối tượng khác thuộc phạm vi, thẩm quyền theo đề xuất, báo cáo của phòng, ban chuyên môn, nghiệp vụ của doanh nghiệp;
4. Tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát được cấp có thẩm quyền phê duyệt
a) Thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát:
Thành phần Đoàn kiểm tra, giám sát gồm: Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát; Phó Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát (nếu cần thiết); thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát.
Thủ trưởng cơ quan, đơn vị được giao chủ trì cuộc kiểm tra, giám sát có trách nhiệm đề xuất người có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của cuộc kiểm tra, giám sát làm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn và thành phần, số lượng thành viên khác tham gia Đoàn kiểm tra, giám sát để cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát quy định tại khoản 3 Điều này xem xét, quyết định;
b) Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát có trách nhiệm chỉ đạo xây dựng, phê duyệt chương trình làm việc, đề cương chi tiết yêu cầu đối tượng kiểm tra, giám sát báo cáo, gửi cho đối tượng kiểm tra, giám sát ít nhất là 07 (bảy) ngày, trước ngày kiểm tra, giám sát, trừ cuộc kiểm tra, giám sát đột xuất theo quy định tại điểm c khoản này; tổ chức họp Đoàn kiểm tra, giám sát để phổ biến kế hoạch kiểm tra, giám sát, phân công nhiệm vụ cho thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát; tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát đã được phê duyệt; kịp thời báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền quy định tại khoản 3 Điều này đối với trường hợp phát sinh cần điều chỉnh kế hoạch kiểm tra, giám sát;
c) Trường hợp kiểm tra, giám sát đột xuất, Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát có trách nhiệm thông báo thành phần Đoàn kiểm tra, giám sát, nội dung, thời gian kiểm tra, giám sát cho đối tượng kiểm tra, giám sát chậm nhất là 03 (ba) ngày làm việc, trước ngày kiểm tra, giám sát.
5. Lập báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát
a) Sau khi kết thúc hoạt động kiểm tra, giám sát tại đơn vị theo kế hoạch, căn cứ Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ của thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát và hồ sơ, tài liệu có liên quan; Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát chủ trì xây dựng dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát;
b) Nội dung chủ yếu của Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát, bao gồm: Căn cứ tiến hành kiểm tra, giám sát; thời gian, địa điểm kiểm tra, giám sát; thành phần Đoàn kiểm tra, giám sát; nội dung và kết quả kiểm tra, giám sát (xác định rõ ưu điểm, tồn tại, hạn chế, sai phạm (nếu có) theo từng nội dung kiểm tra, giám sát); kiến nghị của doanh nghiệp được kiểm tra, giám sát; các biện pháp xử lý theo thẩm quyền đã áp dụng (nếu có); đề xuất, kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý, khắc phục những tồn tại, hạn chế, sai phạm (nếu có);
c) Dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát được gửi lấy ý kiến của cơ quan, đơn vị liên quan đến nội dung dự thảo kết luận kiểm tra, giám sát trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Trường hợp dự thảo Báo cáo có nội dung kiến nghị chuyển cơ quan có thẩm quyền thực hiện thanh tra, điều tra, kết luận và xử lý hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật; Đoàn kiểm tra, giám sát có văn bản kèm theo hồ sơ, tài liệu có liên quan đến hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật gửi cơ quan thanh tra, điều tra, pháp chế cùng cấp để lấy ý kiến trước khi báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
6. Phê duyệt, thông báo kết quả kiểm tra, giám sát
a) Dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát sau khi hoàn thiện phải được Thủ trưởng cơ quan, đơn vị chủ trì cuộc kiểm tra, giám sát xem xét, thông qua trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát quy định tại khoản 3 Điều này (không bao gồm người phê duyệt kế hoạch theo ủy quyền) xem xét, cho ý kiến chỉ đạo bằng văn bản;
b) Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát sau khi cấp có thẩm quyền cho ý kiến chỉ đạo được phép ban hành, phải gửi cho đối tượng được kiểm tra, giám sát và cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan để thực hiện, theo dõi, giám sát."
Theo đó, quy trình kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh gồm bốn bước sau:
- Lập, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát;
- Tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát;
- Lập báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát;
- Phê duyệt, thông báo kết quả kiểm tra, giám sát.
Việc xác định rõ các bước trong quy trình kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp giúp hệ thống hóa hoạt động kiểm tra, giám sát. Đồng thời, điều này còn giúp doanh nghiệp quốc phòng, an ninh và chủ thể kiểm tra, giám sát chủ động phối hợp thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình ở từng giai đoạn.
Bên cạnh đó, nội dung chủ yếu của kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất bao gồm:
- Căn cứ ban hành kế hoạch;
- Mục đích, yêu cầu;
- Đối tượng, nội dung, phạm vi, thời hạn kiểm tra, giám sát;
- Thành phần, nhiệm vụ của Đoàn kiểm tra, giám sát;
- Phương pháp tiến hành kiểm tra, giám sát;
- Tổ chức thực hiện.
Việc xác định rõ các nội dung trên trong kế hoạch sẽ góp phần bảo đảm công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện đúng trọng tâm, không bị dàn trải, gây mất thời gian và nguồn lực của Đoàn kiểm tra, giám sát cũng như doanh nghiệp quốc phòng, an ninh. Qua đó, Đoàn kiểm tra, giám sát có thể chủ động trong việc bố trí nhân sự, thời gian và phương pháp thực hiện phù hợp.
Đặc biệt, quy trình bốn bước kiểm tra, giám sát trực tiếp được pháp luật cụ thể hóa như sau:
Thứ nhất, thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất thuộc về các chủ thể sau:
- Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh theo đề xuất, báo cáo của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, trong trường hợp trong Kế hoạch công tác năm của cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng đã được Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt có nội dung, đối tượng, phạm vi, thời gian tiến hành cuộc kiểm tra, giám sát hoặc Bộ trưởng Bộ Quốc phòng có văn bản chỉ đạo, giao nhiệm vụ cho cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng chủ trì kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thì Thủ trưởng cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp theo kế hoạch công tác năm đã được phê duyệt hoặc văn bản chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Cách xác định thẩm quyền này đã xác định rõ quyền quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đối với hoạt động kiểm tra, giám sát tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh, đồng thời, cho phép cơ quan chức năng chủ động tổ chức thực hiện những nhiệm vụ đã được xác định cụ thể. Qua đó, hạn chế việc phải trình phê duyệt lại những nội dung đã được Bộ trưởng xem xét, chấp thuận, giúp tiết kiệm thời gian cho hoạt động kiểm tra, giám sát;
- Thủ trưởng đơn vị đầu mối trực thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh được giao quản lý theo đề xuất, báo cáo của cơ quan chức năng trực thuộc. Điều này gắn liền hoạt động kiểm tra, giám sát với hoạt động quản lý của đơn vị đầu mối thuộc Bộ Quốc phòng được giao quản lý doanh nghiệp, giúp đơn vị này có thể chủ động xem xét và tổ chức kiểm tra khi cần thiết;
- Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với đơn vị nội bộ doanh nghiệp, công ty con là doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và đối tượng khác thuộc phạm vi, thẩm quyền theo đề xuất, báo cáo của phòng, ban chuyên môn, nghiệp vụ của doanh nghiệp. Điều này cho phép Người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tổ chức hoạt động kiểm tra, giám sát đối với các bộ phận và đơn vị thuộc phạm vi quản lý. Nhờ vậy, khả năng kiểm soát hoạt động nội bộ được tăng cường, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh tại các bộ phận hoặc công ty con, đồng thời bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát được thực hiện phù hợp với phạm vi thẩm quyền của từng chủ thể.
Thứ hai, tổ chức triển khai, thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát được cấp có thẩm quyền phê duyệt được tiến hành như sau:
- Thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát với thành phần gồm: Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát; Phó Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát (nếu cần thiết); Thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát. Thủ trưởng cơ quan, đơn vị được giao chủ trì cuộc kiểm tra, giám sát có trách nhiệm đề xuất người có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của cuộc kiểm tra, giám sát làm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn và thành phần, số lượng thành viên khác tham gia Đoàn kiểm tra, giám sát để cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát được nêu trên xem xét, quyết định. Điều này sẽ bảo đảm Đoàn kiểm tra có đủ năng lực chuyên môn để thực hiện công tác kiểm tra, giám sát, đặc biệt khi nội dung kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh bao quát từ quản trị doanh nghiệp, tài chính, đầu tư, nhân sự và việc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Hơn nữa, việc xác định rõ Trưởng đoàn, Phó trưởng đoàn và các thành viên sẽ tạo cơ sở phân công nhiệm vụ, xác định trách nhiệm, giúp công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện đúng trình tự và có hệ thống.
- Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát có trách nhiệm chỉ đạo xây dựng, phê duyệt chương trình làm việc, đề cương chi tiết yêu cầu đối tượng kiểm tra, giám sát báo cáo, gửi cho đối tượng kiểm tra, giám sát ít nhất là 07 ngày, trước ngày kiểm tra, giám sát, trừ cuộc kiểm tra, giám sát đột xuất. Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát tổ chức họp Đoàn kiểm tra, giám sát để phổ biến kế hoạch kiểm tra, giám sát, phân công nhiệm vụ cho thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát, đồng thời, tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát đã được phê duyệt, cũng như kịp thời báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ hằng năm hoặc đột xuất đối với trường hợp phát sinh cần điều chỉnh kế hoạch kiểm tra, giám sát.
Việc gửi trước chương trình làm việc và đề cương chi tiết giúp doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị hồ sơ, tài liệu và bố trí nhân sự phối hợp với Đoàn kiểm tra, giám sát. Ngoài ra, việc họp phổ biến kế hoạch và phân công nhiệm vụ trong Đoàn kiểm tra, giám sát giúp từng thành viên nắm rõ phạm vi công việc, bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng trong quá trình kiểm tra, giám sát;
- Đối với trường hợp kiểm tra, giám sát đột xuất, Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát có trách nhiệm thông báo thành phần Đoàn kiểm tra, giám sát, nội dung, thời gian kiểm tra, giám sát cho đối tượng kiểm tra, giám sát chậm nhất là 03 ngày làm việc, trước ngày kiểm tra, giám sát. Khoảng thời gian 03 ngày làm việc này vừa đủ để doanh nghiệp có thể chuẩn bị một số hồ sơ, tài liệu cần thiết và kịp thời bố trí nhân sự phối hợp với Đoàn kiểm tra, giám sát, vừa bảo đảm tính chất của việc kiểm tra, giám sát đột xuất. Bởi lẽ, 03 ngày làm việc là tương đối ngắn để doanh nghiệp có thể điều chỉnh, sắp xếp lại hồ sơ hoặc thực trạng hoạt động trước khi Đoàn kiểm tra tiến hành làm việc.
Thứ ba, lập báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát được thực hiện như sau:
- Sau khi kết thúc hoạt động kiểm tra, giám sát tại đơn vị theo kế hoạch, căn cứ Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ của thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát và hồ sơ, tài liệu có liên quan, Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát chủ trì xây dựng dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát. Tại bước này, các báo cáo riêng lẻ của thành viên Đoàn kiểm tra, giám sát sẽ được tập hợp thành một báo cáo thống nhất, cung cấp góc nhìn toàn diện về tình hình kiểm tra, giám sát đối với doanh nghiệp;
- Nội dung chủ yếu của Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát, bao gồm: Căn cứ tiến hành kiểm tra, giám sát; Thời gian, địa điểm kiểm tra, giám sát; Thành phần Đoàn kiểm tra, giám sát; Nội dung và kết quả kiểm tra, giám sát (xác định rõ ưu điểm, tồn tại, hạn chế, sai phạm (nếu có) theo từng nội dung kiểm tra, giám sát); Kiến nghị của doanh nghiệp được kiểm tra, giám sát; Các biện pháp xử lý theo thẩm quyền đã áp dụng (nếu có); Đề xuất, kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý, khắc phục những tồn tại, hạn chế, sai phạm (nếu có). Có thể thấy, việc xác định rõ các thành phần trong báo cáo giúp kết quả kiểm tra được thể hiện có hệ thống, đầy đủ căn cứ và phản ánh cả những mặt tích cực lẫn những vấn đề cần khắc phục của doanh nghiệp. Đồng thời, báo cáo cho phép doanh nghiệp được nêu kiến nghị đối với những nội dung được kiểm tra, giám sát, qua đó, nâng cao chất lượng của những đợt kiểm tra, giám sát trực tiếp;
- Dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát được gửi lấy ý kiến của cơ quan, đơn vị liên quan đến nội dung dự thảo kết luận kiểm tra, giám sát trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này giúp căn cứ và nội dung kiểm tra, giám sát được xem xét lại trước khi trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, nhất là đối với những vấn đề thuộc chuyên môn hoặc chức năng của các cơ quan, đơn vị liên quan. Đối với những vấn đề tồn tại, hạn chế hoặc sai phạm, việc tham khảo ý kiến của cơ quan, đơn vị liên quan còn giúp xem xét thận trọng vấn đề và hướng xử lý, bảo đảm các nội dung được thể hiện trong Báo cáo khách quan và có căn cứ rõ ràng.
Thứ tư, phê duyệt, thông báo kết quả kiểm tra, giám sát được tiến hành như sau:
- Dự thảo Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát sau khi hoàn thiện phải được Thủ trưởng cơ quan, đơn vị chủ trì cuộc kiểm tra, giám sát xem xét, thông qua trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát (không bao gồm người phê duyệt kế hoạch theo ủy quyền) xem xét, cho ý kiến chỉ đạo bằng văn bản. Điều này sẽ bảo đảm Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch kiểm tra, giám sát phải được xem xét nội dung một cách kỹ lưỡng, từ đó bảo đảm tính chính xác, khách quan và chặt chẽ của Báo cáo;
- Báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát của Đoàn kiểm tra, giám sát sau khi cấp có thẩm quyền cho ý kiến chỉ đạo được phép ban hành, phải gửi cho đối tượng được kiểm tra, giám sát và cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan để thực hiện, theo dõi, giám sát. Hoạt động công khai báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát cho đối tượng được kiểm tra, giám sát giúp doanh nghiệp có thể nhận diện được các vấn đề còn bất cập, sai phạm trong quá trình hoạt động. Từ đó, doanh nghiệp chủ động thực hiện các biện pháp khắc phục sai phạm và rút kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
Như vậy, phương thức kiểm tra, giám sát trực tiếp tại doanh nghiệp quốc phòng, an ninh thông qua thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát được pháp luật quy định tương đối rõ ràng, cụ thể từ quy trình, nội dung kiểm tra, giám sát đến việc cụ thể hóa từng giai đoạn của quy trình. Điều này tạo cơ sở để cơ quan có thẩm quyền tổ chức hoạt động kiểm tra, giám sát một cách thống nhất, có trọng tâm, bảo đảm tính minh bạch và hạn chế những sai sót trong quá trình thực hiện. Đồng thời, việc cụ thể hóa từng bước tiến hành cũng giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt yêu cầu, phối hợp với Đoàn kiểm tra, giám sát và chủ động khắc phục các vấn đề còn bất cập, sai phạm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động về sau.
Trân trọng./.