Tiếp nhận, quản lý và sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
Tiếp nhận, quản lý và sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là người dân ở một địa phương miền Trung, gần đây nghe nói Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa có các chương trình vay vốn, tài trợ, viện trợ, đóng góp và ủy thác cho các tổ chức, cá nhân nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tôi chưa rõ việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn vốn này được quy định như thế nào, để đảm bảo đúng mục đích, công khai và minh bạch. Vậy xin hỏi, các quy định cụ thể về việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác hiện nay được thực hiện ra sao? Mong luật sư tư vấn giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
1. Tiếp nhận và quản lý vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
2. Việc sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
Trả lời:
1. Tiếp nhận và quản lý vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
Trong quá trình hoạt động, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ sử dụng nguồn vốn ngân sách mà còn huy động nhiều nguồn lực khác từ trong và ngoài nước. Việc tiếp nhận và quản lý các khoản vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp hay ủy thác là khâu quan trọng bảo đảm tính minh bạch, đúng mục đích và hiệu quả của Quỹ. Căn cứ tại Điều 35 Nghị định số 39/2019/NĐ-CP ngày 10/5/2019 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 39/2019/NĐ-CP”) đã xác định rõ ràng về nội dung này, nhằm tạo hành lang pháp lý chặt chẽ cho quá trình huy động và sử dụng nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chi tiết như sau:
“Điều 35. Tiếp nhận và quản lý vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác
1. Quỹ tiếp nhận, quản lý và sử dụng vốn vay, viện trợ theo quy định của pháp luật.
2. Quỹ trực tiếp nhận tài trợ, đóng góp bằng tiền hoặc hiện vật của các tổ chức, cá nhân.
a) Việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp được thực hiện bằng văn bản giữa Quỹ và nhà tài trợ, bên đóng góp, phù hợp với quy định tại Nghị định này và các quy định pháp luật khác có liên quan;
b) Hiện vật tài trợ, đóng góp cho Quỹ phải được quy đổi ra tiền. Đối với hiện vật là tài sản có giá trị lớn hoặc chưa có tại Việt Nam, Quỹ phải thuê tổ chức thẩm định giá thành lập hợp pháp định giá tài sản. Thời điểm định giá không quá 06 tháng tính đến thời điểm ký hợp đồng tài trợ, đóng góp;
c) Bên tài trợ, đóng góp phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của khoản tài trợ, đóng góp.
3. Quỹ trực tiếp nhận vốn ủy thác của các tổ chức, cá nhân.
a) Quỹ chỉ nhận ủy thác để thực hiện các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Quỹ quy định tại Nghị định này;
b) Việc nhận ủy thác được thực hiện bằng văn bản, phù hợp với quy định tại Nghị định này và các quy định pháp luật có liên quan;
c) Quỹ đảm bảo cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ để thực hiện nội dung nhận ủy thác;
d) Quỹ được hưởng phí ủy thác và phải sử dụng vốn ủy thác đúng với mục đích, nội dung ủy thác đã thỏa thuận;
đ) Bên ủy thác phải giao vốn ủy thác phù hợp với tiến độ đã thỏa thuận, chịu mọi rủi ro và hưởng các lợi ích từ hoạt động ủy thác.”
Theo đó, Quỹ có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý và sử dụng vốn vay, viện trợ theo quy định của pháp luật. Điều này thể hiện tính tuân thủ pháp lý và minh bạch trong việc sử dụng nguồn vốn từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, đảm bảo rằng mọi hoạt động của Quỹ đều được giám sát, sử dụng đúng mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, Quỹ trực tiếp nhận tài trợ, đóng góp bằng tiền hoặc hiện vật của các tổ chức, cá nhân, chi tiết:
- Việc tiếp nhận tài trợ, đóng góp được thực hiện bằng văn bản giữa Quỹ và nhà tài trợ, bên đóng góp, phù hợp luật định;
- Hiện vật tài trợ, đóng góp cho Quỹ phải được quy đổi ra tiền. Đối với hiện vật là tài sản có giá trị lớn hoặc chưa có tại Việt Nam, Quỹ phải thuê tổ chức thẩm định giá thành lập hợp pháp định giá tài sản. Thời điểm định giá không quá 06 tháng tính đến thời điểm ký hợp đồng tài trợ, đóng góp;
- Bên tài trợ, đóng góp phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của khoản tài trợ, đóng góp.
Quy định này giúp đảm bảo tính minh bạch, công bằng và định lượng chính xác giá trị các khoản tài trợ, đóng góp. Nó góp phần bảo vệ quyền lợi của cả bên tài trợ và Quỹ, đồng thời giúp Nhà nước kiểm soát chặt chẽ nguồn vốn phi ngân sách.
Bên cạnh đó, Quỹ trực tiếp nhận vốn ủy thác của các tổ chức, cá nhân:
- Quỹ chỉ nhận ủy thác để thực hiện các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Quỹ theo Nghị định số 39/2019/NĐ-CP;
- Việc nhận ủy thác được thực hiện bằng văn bản, phù hợp luật định;
- Quỹ đảm bảo cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ để thực hiện nội dung nhận ủy thác;
- Quỹ được hưởng phí ủy thác và phải sử dụng vốn ủy thác đúng với mục đích, nội dung ủy thác đã thỏa thuận;
- Bên ủy thác phải giao vốn ủy thác phù hợp với tiến độ đã thỏa thuận, chịu mọi rủi ro và hưởng các lợi ích từ hoạt động ủy thác.
Đây là cơ chế linh hoạt giúp huy động thêm nguồn lực xã hội vào các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời vẫn giữ được trách nhiệm rõ ràng giữa các bên. Cơ chế này tăng cường tính tự chủ, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước nhưng vẫn đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng vốn.
Từ những quy định nêu trên, có thể thấy việc tiếp nhận và quản lý vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được thiết kế chặt chẽ, minh bạch và có tính kiểm soát cao. Những nguyên tắc này không chỉ bảo đảm tính hợp pháp và hiệu quả trong quản lý tài chính công, mà còn góp phần tạo dựng niềm tin cho các đối tác, nhà tài trợ trong và ngoài nước khi tham gia cùng Nhà nước hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững.
2. Việc sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác được quy định như thế nào?
Trong hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc huy động được các nguồn vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp hay ủy thác chỉ là bước đầu, quan trọng hơn là sử dụng các nguồn lực đó một cách hiệu quả, minh bạch và đúng mục tiêu. Nhằm bảo đảm nguyên tắc này, Điều 36 Nghị định số 39/2019/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định rõ về việc sử dụng các nguồn vốn nói trên, qua đó khẳng định vai trò của Quỹ như một công cụ tài chính của Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững. Cụ thể:
“Điều 36. Sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác
1. Căn cứ quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế và thỏa thuận đã ký với tổ chức, cá nhân, Quỹ sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác và lợi nhuận phát sinh từ các nguồn vốn này (nếu có) để thực hiện các hoạt động sau:
a) Bổ sung vốn hoạt động cho Quỹ;
b) Cho vay, tài trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của bên ủy thác, nhà tài trợ. Trường hợp bên ủy thác, nhà tài trợ không có quy định thì Quỹ thực hiện theo quy định tại Mục 1, Mục 2 và Mục 3 Chương III Nghị định này;
c) Thực hiện các hoạt động hỗ trợ tăng cường năng lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa quy định tại Mục 4 Chương III Nghị định này.
2. Quỹ được phối hợp với các tổ chức, cá nhân để thực hiện các hoạt động quy định tại Điều này.”
Căn cứ pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế và thỏa thuận đã ký với tổ chức, cá nhân, Quỹ sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác và lợi nhuận phát sinh từ các nguồn vốn này để thực hiện các hoạt động sau:
- Bổ sung vốn hoạt động cho Quỹ;
- Cho vay, tài trợ vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo ghi nhận của bên ủy thác, nhà tài trợ. Trường hợp bên ủy thác, nhà tài trợ không có ghi nhận thì Quỹ thực hiện theo Mục 1, Mục 2 và Mục 3 Chương III Nghị định số 39/2019/NĐ-CP;
- Thực hiện các hoạt động hỗ trợ tăng cường năng lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Mục 4 Chương III Nghị định số 39/2019/NĐ-CP.
Việc xác định rõ ba mục tiêu này thể hiện định hướng sử dụng vốn có trọng tâm, trọng điểm, vừa phục vụ vận hành của Quỹ, vừa trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp, đối tượng trung tâm của chính sách. Điều này góp phần thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế.
Ngoài ra, Quỹ được phối hợp với các tổ chức, cá nhân để thực hiện các hoạt động nêu trên, cơ chế này mở ra khả năng hợp tác đa dạng, huy động trí lực và nguồn lực từ nhiều bên, giúp hoạt động của Quỹ linh hoạt, hiệu quả và có sức lan tỏa lớn hơn. Đây là điểm nhấn quan trọng, thể hiện tinh thần xã hội hóa và hợp tác công, tư trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhờ đó, Quỹ không chỉ dựa vào ngân sách Nhà nước mà còn tận dụng được nguồn lực từ cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.
Tóm lại, Điều 36 Nghị định số 39/2019/NĐ-CP đã thiết lập một khuôn khổ chặt chẽ, minh bạch và linh hoạt cho việc sử dụng vốn vay, tài trợ, viện trợ, đóng góp, ủy thác của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cách thức sử dụng này không chỉ bảo đảm hiệu quả tài chính mà còn thể hiện mục tiêu lớn hơn là thúc đẩy hệ sinh thái doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam phát triển toàn diện, hội nhập và bền vững.
Trân trọng./.