Đề xuất Án lệ về hành vi gây rối trật tự công cộng

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ HÀNH VI GÂY RỐI TRẬT TỰ CÔNG CỘNG

Tình huống pháp lý:

Trong một số vụ án hình sự, hành vi giết người, cố ý gây thương tích diễn ra trong bối cảnh tụ tập đông người, gây náo loạn nơi công cộng. Vấn đề đặt ra là: Hành vi gây rối trật tự công cộng bị xử lý thành tội danh riêng biệt hay bị “thu hút” vào tội nặng hơn? Hiện nay, các Tòa án còn có cách giải quyết khác nhau đối với tình huống pháp lý nêu trên như sau:

Quan điểm thứ nhất cho rằng: Nếu hành vi gây rối trật tự công cộng có đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 318 Bộ luật Hình sự thì phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự độc lập, ngay cả khi hành vi giết người, cố ý gây thương tích xảy ra trong cùng vụ việc. Điều này xuất phát từ nguyên tắc trách nhiệm hình sự phải tương ứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của từng hành vi cụ thể.

Quan điểm thứ hai cho rằng: Tội “Gây rối trật tự công cộng” bị thu hút vào tội “Giết người”, “Cố ý gây thương tích” nên không truy cứu trách nhiệm hình sự riêng với hành vi gây rối trật tự công cộng.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[7] Về tội Gây rối trật tự công cộng của Trần Tấn P:

[8] Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm: “Tuyên bố bị cáo Trần Tấn P không phạm tội “Gây rối trật tự công cộng” là không có căn cứ, bởi lẽ: hành vi của Trần Tấn P và các bị cáo khác như phân tích nêu trên đã đủ yếu tố cấu thành tội “Gây rối trật tự công cộng”. Tòa án cấp phúc thẩm nhận định hành vi gây rối trật tự công cộng của P “đã thu hút” vào tội “Giết người” và tội “Cố ý gây thương tích” là không đúng. Khách thể của tội “Gây rối trật tự công cộng” là xâm phạm nội quy, quy tắc, điều lệ... về trật tự ở những nơi công cộng. Tội phạm xâm phạm trực tiếp đến trật tự chung, vi phạm nếp sống văn minh, quy tắc của cuộc sống ảnh hưởng đến hoạt động bình thường ở những nơi công cộng. Trong khi đó, khách thể của tội “Giết người” và tội “Cố ý gây thương tích” là quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về sức khỏe của con người.

[9] Hành vi gây rối trật tự công cộng của các bị cáo diễn ra ở cả 02 hiện trường, Trần Tấn P cùng các bị cáo la lối, rượt đuổi, gây mất an ninh trật tự tại nơi công cộng là giao lộ, có nhiều cư dân sinh sống. Sau đó, các bị cáo tiếp tục đến la lối, chửi, rượt đuổi nhau tại Bệnh viện đa khoa Sa Đéc ngay tại khoa cấp cứu đang có nhiều bệnh nhân, người nhà bệnh nhân vào cấp cứu, thăm bệnh, có y, bác sĩ đang trực. Hành vi gây rối trật tự công cộng diễn ra trước, cùng lúc và sau các hành vi giết người và cố ý gây thương tích. Trong vụ án này, các tội danh được cấu thành từ các hành vi độc lập, nên không thuộc trường hợp “một hành vi xâm hại nhiều khách thể” mà là “hành vi nào xâm hại khách thể đó”.

[10] Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án hình sự sơ thẩm, tuyên bố bị cáo Trần Tấn P không phạm tội “Gây rối trật tự công cộng” và xử phạt Trần Tấn P 20 năm tù về tội “Giết người” là có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.”