Thông báo rút kinh nghiệm số 57/TB-VC2-HC ngày 31/8/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 57/TB-VC2-HC NGÀY 31/8/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH “KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Về nội dung:

Theo Hồ sơ địa chính thị trấn T năm 1998 và Báo cáo kết quả kiểm tra, xác minh số 09/BC-TNMT ngày 04/7/2019 của Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện H thì thửa đất số 829 (diện tích 300m²) và thửa đất số 883 (diện tích 270m²) đều là đất hoang, do UBND thị trấn T đứng tên sử dụng. Thửa đất số 878, tờ bản đồ số 01 là một phần trong diện tích 124.500m² đất được UBND huyện H giao cho Trường Dân tộc nội trú để trồng rừng theo Quyết định số 15/QĐ-UB ngày 26/02/1992. Do Trường Dân tộc nội trú giải thể, không còn nhu cầu sử dụng nên ngày 23/01/2007, UBND tỉnh B ban hành Quyết định số 63/QĐ-UBND thu hồi phần đất nêu trên và bàn giao cho UBND huyện H quản lý, sử dụng.

Ngày 02/4/2019, UBND tỉnh B ban hành Quyết định số 70/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch sử dụng đất tại huyện H. Theo đó, thửa đất số 878 thuộc quy hoạch là đất khu dân cư, nhưng do dự án phát triển khu dân cư hết hạn mà không thực hiện nên bị hủy bỏ. Hiện nay, thửa đất số 878 nằm trong các công trình dự án thực hiện năm 2021 để sử dụng vào mục đích công ích của thị trấn T chờ Hội đồng nhân dân và UBND tỉnh B phê duyệt.

Đối với các thửa đất số 829, 883, tờ bản đồ số 01, thị trấn T, sau khi quy hoạch, xây dựng tuyến đường từ Trạm điện H đi thôn A, xã Â, diện tích còn lại là 54m² nên không đủ điều kiện về định mức để được cấp GCNQSDĐ.

Mặc khác, ông V cho rằng gia đình ông khai hoang, sử dụng các thửa đất trên từ năm 1991, tuy nhiên không có chứng cứ chứng minh. Theo Công văn số 41/CAH-QLHC ngày 14/01/2021 của Công an huyện H và các tài liệu kèm theo thì ông V có hộ khẩu thường trú tại khu phố G, thị trấn T, huyện H, tỉnh B vào ngày 08/9/1995. Trước thời điểm ngày 08/9/1995, vợ chồng ông V có hộ khẩu thường trú tại thôn P, xã Â, huyện H, tỉnh B. Ngày 10/9/1995, ông V có đơn xin đất làm nhà. Tòa án cấp phúc thẩm chỉ căn cứ vào lời khai của ông V và các nhân chứng để xác định thời điểm ông V khai hoang, tạo lập, xây dựng nhà ở, quản lý, sử dụng đất từ năm 1991 là không đúng.

Ngoài ra, theo Hồ sơ địa chính do UBND huyện H cung cấp thì hộ ông Nguyễn Văn  (là cha của ông V) thường trú tại thôn P, xã  được giao 05 thửa đất với tổng diện tích là 6.504m² theo Quyết định số 274/QĐ-UB ngày 24/6/1993 của UBND huyện H. Tại phiên tòa sơ thẩm, ông V thừa nhận hộ gia đình ông  (trong đó có vợ chồng ông V và các con ông V) được Nhà nước cân đối giao quyền sử dụng đất 10 nhân khẩu tại đội 7, thôn P, xã Â, huyện H, tỉnh B. Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng không có căn cứ xác định gia đình ông V đã được cân đối giao đất trong hộ ông  tại xã Â, huyện H là không đúng.

Như vậy, các thửa đất số 829, 883 không đủ hạn mức theo quy định để cấp GCNQSDĐ; thửa đất số 878 do Trường Dân tộc nội trú đứng tên, UBND tỉnh B đã có quyết định thu hồi, giao cho UBND huyện H quản lý nên căn cứ Điều 20 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều, khoản của Luật Đất đai năm 2013 thì thửa đất số 878 là đất đã có quyết định thu hồi của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nên gia đình ông V không được cấp GCNQSDĐ.

Từ những phân tích trên, nhận thấy Tòa án cấp sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện của ông V là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật. Tòa án cấp phúc thẩm chỉ căn cứ vào lời khai của ông V và một số nhân chứng từ đó chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông V, hủy Quyết định số 2597/QĐ-UBND ngày 15/7/2019 của Chủ tịch UBND huyện H, tỉnh B về việc giải quyết khiếu nại của ông V và Công văn số 11/CV-UBND ngày 02/5/2019 của UBND thị trấn T là không có căn cứ. Vậy nên, Quyết định giám đốc thẩm số 20/2022/HC-GĐT ngày 29/8/2022 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao đã tuyên Hủy Bản án chính phúc thẩm số 25/2020/HC-PT ngày 23/11/2020 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng; giữ nguyên Bản án hành chính sơ thẩm số 27/2020/HC-ST ngày 31/7/2020 của TAND tỉnh B.

2. Về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính

Sau khi nghiên cứu kháng cáo của ông Nguyễn Tất V đối với Bản án hành chính sơ thẩm số 27/2020/HC-ST ngày 31/7/2020 của TAND tỉnh B và toàn bộ nội dung, hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên VKSND cấp cao tại Đà Nẵng đã phát biểu quan điểm đề nghị Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm bác kháng cáo của ông V, giữ nguyên quyết định Bản án hành chính sơ thẩm số 27/2020/HC-ST ngày 31/7/2020 của TAND tỉnh B. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử cấp phúc thẩm quyết định chấp nhận một phần kháng cáo của ông Nguyễn Tất V, sửa một phần Bản án hành chính sơ thẩm nói trên.

Sau khi quan điểm của Viện kiểm sát không được Tòa án chấp nhận, Kiểm sát viên tham gia phiên tòa đã kịp thời báo cáo Lãnh đạo VKSND cấp cao tại Đà Nẵng để ban hành Thông báo số 310/TB-VC2-HC ngày 22/01/2021 về việc Bản án hành chính phúc thẩm số 25/2020/HC-PT ngày 23/11/2020 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng cần xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm gửi Vụ 10 - VKSND tối cao, đề nghị VKSND tối cao kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, hủy Bản án hành chính phúc thẩm số 25/2020/HC-PT ngày 23/11/2020 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng, giữ nguyên quyết định Bản án hành chính sơ thẩm số 27/2020/HC-ST ngày 31/7/2020 của TAND tỉnh B.

Do hồ sơ vụ án đã được TAND thụ lý và giải quyết theo đơn đề nghị của UBND huyện H nên Thông báo số 310/TB-VC2-HC ngày 22/01/2021 của VKSND cấp cao tại Đà Nẵng chưa được VKSND tối cao giải quyết. Mặc dù vậy, quan điểm đề nghị của VKSND cấp cao tại Đà Nẵng tại Thông báo số 310 nói trên hoàn toàn phù hợp với quyết định của Quyết định giám đốc thẩm số 20/2022/HC-GĐT ngày 29/8/2022 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao.

Trên đây là những vi phạm của TAND cấp cao tại Đà Nẵng trong việc giải quyết vụ án hành chính nêu trên mà VKSND cấp cao tại Đà Nẵng đã kịp thời phát hiện vi phạm, thông báo đề nghị VKSND tối cao xem xét kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát, VKSND cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến VKSND các tỉnh, thành phố trong khu vực cùng tham khảo và rút kinh nghiệm khi kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính tương tự.