Quyền đại diện được xác lập như thế nào? Quyền đại diện cho người được bảo hiểm và phương thức bồi thường của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm được quy định như thế nào?
Quyền đại diện được xác lập như thế nào? Quyền đại diện cho người được bảo hiểm và phương thức bồi thường của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi đang tìm hiểu về hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm và thấy trong nội dung hợp đồng có đề cập đến quyền đại diện của doanh nghiệp bảo hiểm, việc đại diện cho người được bảo hiểm khi giải quyết yêu cầu bồi thường với bên thứ ba, cũng như phương thức chi trả bảo hiểm. Tuy nhiên, các quy định này khá phức tạp nên tôi chưa hiểu rõ quyền đại diện được xác lập trong trường hợp nào, phạm vi ra sao và việc bồi thường sẽ được thực hiện như thế nào. Tôi lo ngại nếu không nắm rõ thì có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của mình khi xảy ra tranh chấp. Vậy guyền đại diện được xác lập như thế nào? Quyền đại diện cho người được bảo hiểm và phương thức bồi thường của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm được quy định như thế nào? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
1. Quyền đại diện được xác lập như thế nào?
Trả lời:
1. Quyền đại diện được xác lập như thế nào?
Trong đời sống, không phải lúc nào cá nhân hay tổ chức cũng có thể tự mình xác lập, thực hiện mọi giao dịch và bảo vệ quyền lợi của mình. Vì nhiều lý do khác nhau, pháp luật cho phép một người nhân danh người khác để tham gia quan hệ pháp luật thông qua chế định đại diện. Đại diện giúp các giao dịch dân sự được tiến hành thuận lợi, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể. Vì vậy, pháp luật đã nêu rõ căn cứ xác lập quyền đại diện tại Điều 135 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:
“Điều 135. Căn cứ xác lập quyền đại diện
Quyền đại diện được xác lập theo ủy quyền giữa người được đại diện và người đại diện (sau đây gọi là đại diện theo ủy quyền); theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo điều lệ của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật (sau đây gọi chung là đại diện theo pháp luật).”
Theo đó, quyền đại diện được xác lập theo ủy quyền giữa người được đại diện và người đại diện hay còn được gọi là đại diện theo ủy quyền. Đây là trường hợp phổ biến trong thực tế, khi một cá nhân hoặc tổ chức chủ động giao cho người khác thay mình thực hiện công việc nhất định. Ví dụ như ủy quyền ký hợp đồng, quản lý tài sản, nộp hồ sơ hoặc tham gia tố tụng. Hình thức này dựa trên sự thỏa thuận và ý chí tự nguyện của các bên nên được gọi là đại diện theo ủy quyền.
Bên cạnh đó, quyền đại diện còn có thể được xác lập theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo điều lệ của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật hay còn gọi chung là đại diện theo pháp luật. Trường hợp này thường xảy ra khi pháp luật cần bảo vệ quyền lợi của cá nhân, tổ chức hoặc bảo đảm việc quản lý nhà nước. Ví dụ, Tòa án chỉ định người giám hộ cho người mất năng lực hành vi dân sự hoặc cơ quan có thẩm quyền cử người quản lý tài sản theo quy định pháp luật.
Như vậy, quyền đại diện có thể được xác lập từ nhiều căn cứ khác nhau như sự ủy quyền, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, điều lệ của pháp nhân hoặc quy định của pháp luật. Những điều khoản này giúp các chủ thể linh hoạt tham gia quan hệ dân sự thông qua người đại diện khi cần thiết. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để xác định phạm vi quyền hạn và trách nhiệm của người đại diện. Việc quy định rõ căn cứ xác lập quyền đại diện góp phần bảo đảm an toàn pháp lý trong giao dịch dân sự. Có thể nói, đây là nội dung quan trọng trong chế định đại diện của pháp luật dân sự Việt Nam.
2. Quyền đại diện cho người được bảo hiểm và phương thức bồi thường của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm được quy định như thế nào?
Để bảo vệ quyền lợi của người được bảo hiểm và bảo đảm việc chi trả đúng đối tượng, pháp luật đã quy định quyền đại diện cho người được bảo hiểm cũng như phương thức bồi thường trong trường hợp này. Đây là những nội dung quan trọng giúp quan hệ bảo hiểm trách nhiệm được thực hiện hiệu quả trên thực tế. Các vấn đề này được nêu tại Điều 60 và Điều 61 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 60. Quyền đại diện cho người được bảo hiểm
Doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có quyền thay mặt người được bảo hiểm để thương lượng với người thứ ba về mức độ bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác trong hợp đồng bảo hiểm.
Điều 61. Phương thức bồi thường
Theo yêu cầu của người được bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thể bồi thường trực tiếp cho người được bảo hiểm hoặc cho người thứ ba bị thiệt hại.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có quyền thay mặt người được bảo hiểm để thương lượng với người thứ ba về mức độ bồi thường thiệt hại. Điều này giúp quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường được tiến hành chuyên nghiệp hơn, bởi họ có kinh nghiệm, hiểu rõ phạm vi trách nhiệm bảo hiểm và kỹ năng đàm phán. Qua đó, người được bảo hiểm giảm bớt áp lực khi phải trực tiếp làm việc với bên bị thiệt hại.
Cần lưu ý rằng, quyền đại diện này không mang tính tuyệt đối vì các bên có thể thỏa thuận khác trong hợp đồng bảo hiểm. Điều đó thể hiện nguyên tắc tự do cam kết, cho phép người được bảo hiểm tự mình thương lượng hoặc giới hạn quyền đại diện của doanh nghiệp bảo hiểm nếu thấy cần thiết.
Bên cạnh đó, về phương thức bồi thường, theo yêu cầu của người được bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài có thể bồi thường trực tiếp cho người được bảo hiểm hoặc cho người thứ ba bị thiệt hại.
Như vậy, pháp luật cho phép doanh nghiệp bảo hiểm được thay mặt người được bảo hiểm thương lượng với người thứ ba về mức bồi thường, đồng thời có thể chi trả trực tiếp cho người được bảo hiểm hoặc người thứ ba theo yêu cầu. Những điều này giúp quá trình giải quyết trách nhiệm dân sự diễn ra linh hoạt, nhanh chóng và đúng pháp luật. Đồng thời, quyền lợi của các bên liên quan cũng được bảo đảm tốt hơn. Đây là cơ sở quan trọng để hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm phát huy đúng vai trò bảo vệ trước rủi ro dân sự, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động bảo hiểm trong thực tiễn.
Trân trọng./.