Điều kiện chung cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định như thế nào?
Điều kiện chung cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện đang cùng một số người bạn dự định góp vốn thành lập công ty hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm tại Việt Nam. Tuy nhiên, do đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện nên chúng tôi chưa rõ pháp luật quy định những yêu cầu nào để được cơ quan nhà nước cấp giấy phép thành lập và hoạt động. Chúng tôi muốn tìm hiểu trước về điều kiện pháp lý để chuẩn bị hồ sơ và năng lực tài chính phù hợp. Vậy điều kiện chung cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định như thế nào? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.
MỤC LỤC
1. Doanh nghiệp bảo hiểm là gì?
2. Doanh nghiệp tái bảo hiểm là gì?
Trả lời:
1. Doanh nghiệp bảo hiểm là gì?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp các sản phẩm bảo hiểm và thực hiện cam kết bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Để bảo đảm hoạt động này được thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia, pháp luật đã nêu rõ khái niệm doanh nghiệp bảo hiểm tại khoản 17 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
...
17. Doanh nghiệp bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và luật khác có liên quan để kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm có thể được hiểu là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 và luật khác có liên quan để kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe.
Như vậy, đây là chủ thể có tư cách pháp lý, hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực bảo hiểm và chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật. Có thể thấy, đây là một chủ thể pháp lý quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc vận hành thị trường bảo hiểm. Việc quy định rõ khái niệm và phân loại doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm.
2. Doanh nghiệp tái bảo hiểm là gì?
Trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, để phân tán rủi ro và bảo đảm khả năng thanh toán khi phát sinh tổn thất lớn, pháp luật cho phép các doanh nghiệp bảo hiểm chuyển giao một phần trách nhiệm của mình cho chủ thể khác thông qua hoạt động tái bảo hiểm. Đây là cơ chế quan trọng giúp thị trường bảo hiểm vận hành an toàn, ổn định và bền vững. Vì vậy, pháp luật đã quy định cụ thể về khái niệm doanh nghiệp tái bảo hiểm nhằm xác định rõ địa vị pháp lý và phạm vi hoạt động của chủ thể này. Nội dung đó được ghi nhận tại khoản 18 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
...
18. Doanh nghiệp tái bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và luật khác có liên quan để kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm.”
Theo đó, doanh nghiệp tái bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 và luật khác có liên quan để kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Đây là chủ thể chuyên nhận chuyển giao rủi ro từ doanh nghiệp bảo hiểm nhằm chia sẻ trách nhiệm tài chính khi xảy ra tổn thất. Đồng thời, doanh nghiệp tái bảo hiểm cũng có thể tiếp tục chuyển một phần rủi ro đã nhận cho đơn vị khác để bảo đảm an toàn tài chính. Điều này thể hiện vai trò quan trọng của doanh nghiệp tái bảo hiểm trong việc ổn định thị trường bảo hiểm và nâng cao khả năng thanh toán của toàn hệ thống.
Như vậy, có thể hình dung rằng doanh nghiệp tái bảo hiểm là doanh nghiệp hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực nhận và chuyển giao rủi ro bảo hiểm. Chủ thể này giữ vai trò quan trọng trong việc phân tán rủi ro cho các doanh nghiệp bảo hiểm. Nhờ đó, khả năng chi trả và an toàn tài chính của thị trường bảo hiểm được nâng cao. Đồng thời, hoạt động tái bảo hiểm còn góp phần bảo đảm sự phát triển ổn định và bền vững của ngành bảo hiểm.
3. Điều kiện chung cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được quy định như thế nào?
Giấy phép thành lập và hoạt động là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm được phép kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam. Căn cứ tại Điều 64 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 2 Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 đã xác định rõ các điều kiện chung nhằm bảo đảm năng lực tài chính, quản trị và sự an toàn của thị trường bảo hiểm như sau:
“Điều 64. Điều kiện chung cấp giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm
1. Điều kiện về cổ đông, thành viên góp vốn thành lập:
a) (được bãi bỏ);
b) Tổ chức có tư cách pháp nhân, đang hoạt động hợp pháp; trường hợp tham gia góp từ 10% vốn điều lệ trở lên thì phải kinh doanh có lãi trong 03 năm tài chính liên tục gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép và đáp ứng các điều kiện về tài chính theo quy định của Chính phủ;
c) Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm đã được cấp giấy phép thành lập và hoạt động tại Việt Nam góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm mới phải kinh doanh có lãi trong 03 năm tài chính liên tục gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép và đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn theo quy định của Luật này.
2. Điều kiện về vốn:
a) Vốn điều lệ được góp bằng Đồng Việt Nam và không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ;
b) Cổ đông, thành viên góp vốn thành lập không được sử dụng vốn vay, nguồn vốn ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân khác để tham gia góp vốn.
3. Điều kiện về nhân sự: có Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật, Chuyên gia tính toán dự kiến đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn về năng lực quản lý, kinh nghiệm và chuyên môn nghiệp vụ quy định tại Điều 81 của Luật này.
4. (được bãi bỏ).”
Thứ nhất, về cổ đông, thành viên góp vốn thành lập phải đáp ứng các điều kiện sau:
- Phải là tổ chức có tư cách pháp nhân, đang hoạt động hợp pháp; trường hợp tham gia góp từ 10% vốn điều lệ trở lên thì phải kinh doanh có lãi trong 03 năm tài chính liên tục gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép và đáp ứng các điều kiện về tài chính theo quy định của Chính phủ. Điều này nhằm bảo đảm các nhà đầu tư tham gia thành lập doanh nghiệp bảo hiểm có năng lực tài chính vững mạnh, tránh tình trạng góp vốn hình thức hoặc thiếu khả năng chi trả.
- Là doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm đã được cấp giấy phép thành lập và hoạt động tại Việt Nam góp vốn thành lập doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm mới phải kinh doanh có lãi trong 03 năm tài chính liên tục gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy phép và đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022. Nội dung này giúp bảo đảm chỉ những doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả, ổn định mới được mở rộng đầu tư, góp phần duy trì sự an toàn của thị trường bảo hiểm.
Thứ hai, điều kiện về vốn:
- Vốn điều lệ được góp bằng Đồng Việt Nam và không thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ;
- Cổ đông, thành viên góp vốn thành lập không được sử dụng vốn vay, nguồn vốn ủy thác đầu tư của tổ chức, cá nhân khác để tham gia góp vốn.
Những điều kiện này nhằm bảo đảm doanh nghiệp có nguồn vốn thực tế đủ mạnh để triển khai hoạt động kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm đối với khách hàng. Không những vậy mà còn ngăn ngừa rủi ro tài chính, trách việc doanh nghiệp thành lập bằng nguồn vốn không ổn định hoặc vốn “ảo”.
Thứ ba, điều kiện về nhân sự. Doanh nghiệp phải có Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật, Chuyên gia tính toán dự kiến đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn về năng lực quản lý, kinh nghiệm và chuyên môn nghiệp vụ tại Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022. Đây là yếu tố rất quan trọng vì hoạt động bảo hiểm đòi hỏi trình độ quản trị cao, khả năng tính toán rủi ro chính xác và điều hành chuyên nghiệp.
Có thể thấy, điều khoản trên đã đặt ra các điều kiện khá chặt chẽ đối với doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp tái bảo hiểm khi xin cấp giấy phép thành lập và hoạt động. Các điều kiện này tập trung vào ba yếu tố cốt lõi là chủ thể góp vốn, năng lực tài chính và chất lượng nhân sự quản lý. Điều đó góp phần bảo đảm tính minh bạch, an toàn và ổn định cho thị trường bảo hiểm Việt Nam. Đồng thời, điều khoản này cũng giúp bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm trước những rủi ro phát sinh trong hoạt động kinh doanh. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xây dựng môi trường bảo hiểm lành mạnh và phát triển bền vững.
Trân trọng./.