Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc tại doanh nghiệp nhà nước được quy định như thế nào?
Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc tại doanh nghiệp nhà nước được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện đang làm việc tại một doanh nghiệp nhà nước và muốn tìm hiểu rõ hơn về vai trò, quyền hạn các chức danh quản lý, điều hành trong công ty. Vậy pháp luật quy định như thế nào về Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc tại doanh nghiệp nhà nước? Rất mong luật sư giải đáp. Xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Doanh nghiệp Việt Nam được giải thích như thế nào?
Trả lời:
1. Doanh nghiệp Việt Nam được giải thích như thế nào?
Trong hoạt động đầu tư và kinh doanh, việc xác định một doanh nghiệp có được xem là doanh nghiệp Việt Nam hay không có ý nghĩa trong việc áp dụng các quy định pháp luật có liên quan. Nội dung về doanh nghiệp Việt Nam được ghi nhận cụ thể tại khoản 12 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2020 như sau:
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
…
12. Doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam và có trụ sở chính tại Việt Nam.
…"
Theo đó, một doanh nghiệp được xem là doanh nghiệp Việt Nam khi đáp ứng hai điều kiện sau:
- Được thành lập hoặc đăng ký thành lập theo pháp luật Việt Nam: Có thể hiểu rằng doanh nghiệp sẽ trải qua trình tự, thủ tục đăng ký doanh nghiệp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh và được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp;
- Có trụ sở chính tại Việt Nam: Doanh nghiệp bắt buộc phải đặt trụ sở chính trên lãnh thổ Việt Nam.
Như vậy, việc xác định doanh nghiệp Việt Nam được căn cứ vào cơ sở pháp lý về thành lập và địa điểm đặt trụ sở chính, không phụ thuộc đơn thuần vào quốc tịch của chủ sở hữu hoặc nguồn vốn đầu tư. Việc làm rõ hai điều kiện này giúp xác định đúng phạm vi áp dụng của các quy định pháp luật liên quan, đồng thời phân biệt doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam với doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật nước ngoài.
2. Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc tại doanh nghiệp nhà nước được quy định như thế nào?
Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó tổng giám đốc giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh và triển khai các quyết định quản lý của doanh nghiệp. Nội dung về các chức danh này được ghi nhận cụ thể tại Điều 100 Luật Doanh nghiệp năm 2020 như sau:
"Điều 100. Giám đốc, Tổng giám đốc và Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc
1. Giám đốc hoặc Tổng giám đốc do Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty bổ nhiệm hoặc thuê theo phương án nhân sự đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu chấp thuận.
2. Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có nhiệm vụ điều hành các hoạt động hằng ngày của công ty và có quyền, nghĩa vụ sau đây:
a) Tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch, phương án kinh doanh, kế hoạch đầu tư của công ty;
b) Tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty và của cơ quan đại diện chủ sở hữu công ty;
c) Quyết định các công việc hằng ngày của công ty;
d) Ban hành quy chế quản lý nội bộ của công ty đã được Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty chấp thuận;
đ) Bổ nhiệm, thuê, miễn nhiệm, cách chức, chấm dứt hợp đồng lao động đối với người quản lý công ty, trừ chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
e) Ký kết hợp đồng, giao dịch nhân danh công ty, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
g) Lập và trình Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty báo cáo định kỳ hằng quý, hằng năm về kết quả thực hiện mục tiêu kế hoạch kinh doanh; báo cáo tài chính;
h) Kiến nghị phân bổ và sử dụng lợi nhuận sau thuế và các nghĩa vụ tài chính khác của công ty;
i) Tuyển dụng lao động;
k) Kiến nghị phương án tổ chức lại công ty;
l) Quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.
3. Công ty có một hoặc một số Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc. Số lượng, thẩm quyền bổ nhiệm Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc quy định tại Điều lệ công ty. Quyền và nghĩa vụ của Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc quy định tại Điều lệ công ty, hợp đồng lao động."
Theo đó, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc do Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty bổ nhiệm hoặc thuê theo phương án nhân sự đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu chấp thuận. Có thể thấy, doanh nghiệp nhà nước có thể linh hoạt lựa chọn giữa việc bổ nhiệm nhân sự nội bộ hoặc thuê người điều hành chuyên nghiệp từ bên ngoài. Tuy nhiên, phương án nhân sự phải bắt buộc được sự chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu trước khi Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty ra quyết định bổ nhiệm hoặc ký hợp đồng thuê. Điều này bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ của Nhà nước đối với người trực tiếp nắm quyền điều hành nguồn vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước.
Về quyền và nghĩa vụ, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc có nhiệm vụ điều hành các hoạt động hằng ngày của công ty và có quyền, nghĩa vụ sau:
- Tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch, phương án kinh doanh, kế hoạch đầu tư của công ty;
- Tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty và của cơ quan đại diện chủ sở hữu công ty;
- Quyết định các công việc hằng ngày của công ty;
- Ban hành quy chế quản lý nội bộ của công ty đã được Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty chấp thuận;
- Bổ nhiệm, thuê, miễn nhiệm, cách chức, chấm dứt hợp đồng lao động đối với người quản lý công ty, trừ chức danh thuộc thẩm quyền của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
- Ký kết hợp đồng, giao dịch nhân danh công ty, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty;
- Lập và trình Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty báo cáo định kỳ hằng quý, hằng năm về kết quả thực hiện mục tiêu kế hoạch kinh doanh; báo cáo tài chính;
- Kiến nghị phân bổ và sử dụng lợi nhuận sau thuế và các nghĩa vụ tài chính khác của công ty;
- Tuyển dụng lao động;
- Kiến nghị phương án tổ chức lại công ty;
- Quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.
Thông qua các quyền và nghĩa vụ trên, có thể thấy, Giám đốc, Tổng giám đốc là người đứng đầu bộ máy điều hành của doanh nghiệp, chuyên trách việc xử lý các công việc kinh doanh phát sinh hằng ngày. Mặc dù nắm quyền điều hành cao nhất, Giám đốc, Tổng giám đốc vẫn phải trình Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty thông qua các vấn đề ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp như quy chế quản lý nội bộ, báo cáo định kỳ về kết quả thực hiện mục tiêu kế hoạch kinh doanh, báo cáo tài chính,… Điều này góp phần hạn chế tình trạng tập trung quyền lực điều hành, bảo đảm sự phối hợp giữa các cấp quản lý và tăng cường khả năng giám sát đối với hoạt động của doanh nghiệp nhà nước.
Về chức danh Phó giám đốc, Phó Tổng giám đốc, công ty có một hoặc một số Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc. Số lượng, thẩm quyền bổ nhiệm Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc thực hiện theo Điều lệ công ty. Quyền và nghĩa vụ của Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc ghi nhận tại Điều lệ công ty, hợp đồng lao động. Việc không cố định số lượng Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc mà giao cho Điều lệ công ty tự quyết định căn cứ theo quy mô, khu vực hoạt động và tính chất ngành của từng doanh nghiệp sẽ tạo sự linh hoạt cho bộ máy giúp việc điều hành. Ngoài ra, việc ràng buộc quyền hạn và trách nhiệm của cấp phó theo Điều lệ và hợp đồng lao động sẽ giúp cụ thể hóa trách nhiệm đối với từng mảng lĩnh vực mà Phó giám đốc hoặc Phó Tổng giám đốc được phân công phụ trách.
Như vậy, pháp luật xác lập cơ chế bổ nhiệm, phân định quyền hạn và trách nhiệm của Giám đốc, Tổng giám đốc và các cấp phó tại doanh nghiệp nhà nước. Điều này vừa bảo đảm tính chủ động trong điều hành hoạt động kinh doanh, vừa duy trì sự kiểm soát của cơ quan đại diện chủ sở hữu và cơ chế giám sát của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty. Qua đó, doanh nghiệp có cơ sở để tổ chức bộ máy điều hành phù hợp với nhu cầu thực tế, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm việc sử dụng vốn nhà nước gắn với trách nhiệm của người quản lý.
Trân trọng./.