Đề xuất Án lệ về xác định người thứ ba ngay tình trong vụ án hình sự
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ XÁC ĐỊNH NGƯỜI THỨ BA NGAY TÌNH TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ
Tình huống pháp lý:
Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự hiện nay đang có những quan điểm khác nhau trong việc xử lý quan hệ dân sự trong trường hợp tài sản bị chiếm đoạt là quyền sử dụng đất, sau khi người phạm tội chiếm đoạt được đã chuyển nhượng cho người thứ ba. Điều này đặt ra hai vấn đề mà khi giải quyết cần phải cân nhắc đó là khắc phục hậu quả của tội phạm hay bảo vệ quan hệ dân sự.
Nội dung đề xuất án lệ:
“[2] Về phần trách nhiệm dân sự:
Nguyễn Thị Bích V đã có hành vi lừa dối ông Nguyễn Khắc T ủy quyền cho V thế chấp thửa đất số 52 (của ông T) để vay vốn ngân hàng, nhưng thực chất V làm hợp đồng chuyển nhượng cho vợ chồng V. Như vậy, V đã có hành vi gian dối từ khi làm hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên từ ông T sang cho V; khi ông T đòi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì V thuê người làm giả Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đưa cho ông T. Sau đó, V bán thửa đất trên cho ông Nguyễn Hồng L với giá 2.000.000.000 đồng, là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của ông T. Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác định ông T là bị hại, ông L là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là đúng, nhưng lại không thu hồi thửa đất trên là vật chứng của vụ án để trả cho ông T mà buộc V bồi thường cho ông T 2.000.000.000 đồng (số tiền V bán thửa đất này cho ông L) là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 48 Bộ luật Hình sự, Điều 131 Bộ luật Dân sự. Sau khi xét xử sơ thẩm, ông T kháng cáo đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại phần quyết định này. Tòa án cấp phúc thẩm không phát hiện ra sai lầm của Tòa án cấp sơ thẩm và nhận định việc ông L nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất này là ngay tình, công khai, hợp đồng đã hoàn thành… nên không thể buộc bị cáo trả lại bằng hiện vật. Từ đó, Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của ông T, giữ nguyên Bản án sơ thẩm về phần quyết định này là sai lầm nghiêm trọng.
[3] Vì vậy, cần hủy Bản án hình sự phúc thẩm và Bản án hình sự sơ thẩm về phần trách nhiệm dân sự liên quan đến thửa đất số 52 tờ bản đồ 108 có diện tích 219,9m2 tại số 124 đường P, phường K, thành phố B, tỉnh Đắk Lắk, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BB793930, gồm quyết định buộc Nguyễn Thị Bích V phải bồi thường cho ông Nguyễn Khắc T 2.000.000.000 đồng (trong khoản tiền 2.921.000.000 đồng) và phần quyết định án phí dân sự sơ thẩm đối với Nguyễn Thị Bích V để xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật. Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao là có căn cứ.”