Xử lý chất thải nguy hại và tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại được quy định như thế nào?
Xử lý chất thải nguy hại và tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi là chủ một công ty sản xuất linh kiện điện tử, trong quá trình hoạt động có phát sinh một lượng chất thải nguy hại như dung môi thải, giẻ lau dính dầu và một số chất hóa học độc hại. Tôi dự định đầu tư hệ thống tự xử lý chất thải này ngay trong khuôn viên nhà máy để tiết kiệm chi phí. Vậy theo quy định của pháp luật hiện hành, tôi có được phép tự xử lý chất thải nguy hại hay không và công nghệ xử lý cần đáp ứng những tiêu chí gì?
MỤC LỤC
Trả lời:
1. Chất thải nguy hại là gì?
Căn cứ theo khoản 20 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định về chất thải nguy hại như sau:
“Điều 3. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
…
20. Chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây nhiễm độc hoặc có đặc tính nguy hại khác.
…”
Theo đó, chất thải nguy hại được hiểu là những loại chất thải có chứa các yếu tố độc hại hoặc nguy hiểm như phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy nổ, ăn mòn hay gây nhiễm độc. Là những chất thải có khả năng gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và môi trường tự nhiên, nên cần được quản lý, thu gom và xử lý theo quy định nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn.
2. Xử lý chất thải nguy hại và tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại được quy định như thế nào?
Căn cứ theo Điều 84 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định cụ thể về xử lý chất thải nguy hại và tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại như sau:
“Điều 84. Xử lý chất thải nguy hại
1. Chất thải nguy hại phải được xử lý bằng công nghệ phù hợp và đáp ứng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
2. Nhà nước khuyến khích và có chính sách ưu đãi cho tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư và cung cấp dịch vụ xử lý chất thải nguy hại; khuyến khích việc đầu tư cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại quy mô cấp vùng; khuyến khích đồng xử lý chất thải nguy hại.
3. Cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:
a) Phù hợp với Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia hoặc quy hoạch có nội dung về xử lý chất thải nguy hại, trừ trường hợp cơ sở đồng xử lý chất thải nguy hại;
b) Bảo đảm khoảng cách an toàn về môi trường theo quy định;
c) Công nghệ xử lý chất thải nguy hại phải được thẩm định, có ý kiến theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ; khuyến khích áp dụng công nghệ thân thiện môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất, công nghệ xử lý kết hợp với thu hồi năng lượng;
d) Có giấy phép môi trường;
đ) Có nhân sự phụ trách về bảo vệ môi trường được đào tạo chuyên ngành môi trường hoặc lĩnh vực chuyên môn phù hợp;
e) Có quy trình vận hành an toàn công nghệ, phương tiện, thiết bị chuyên dụng phù hợp;
g) Có kế hoạch quản lý môi trường gồm nội dung kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất thải; an toàn lao động, vệ sinh lao động; phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; đào tạo, tập huấn định kỳ hằng năm; chương trình giám sát môi trường; đánh giá hiệu quả xử lý chất thải nguy hại; phương án xử lý ô nhiễm, cải tạo môi trường sau khi kết thúc hoạt động;
h) Ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định tại Điều 137 của Luật này trong trường hợp có hoạt động chôn lấp chất thải.
4. Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành tiêu chí về công nghệ xử lý chất thải nguy hại; hướng dẫn thực hiện điểm g khoản 3 Điều này.
5. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thực hiện quy hoạch có nội dung về xử lý chất thải nguy hại; không hạn chế việc thu gom chất thải nguy hại phát sinh trên địa bàn đơn vị hành chính cấp tỉnh khác về xử lý tại cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại trên địa bàn.”
Ngoài ra, theo ngày 10/01/2022, Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Trong đó, theo Điều 70 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP cũng nêu rõ việc Xử lý chất thải nguy hại như sau:
“Điều 70. Xử lý chất thải nguy hại
1. Cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại phải có giấy phép môi trường trong đó có nội dung dịch vụ xử lý chất thải nguy hại theo quy định hoặc giấy phép môi trường thành phần là giấy phép xử lý chất thải nguy hại theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 42 Luật Bảo vệ môi trường, trừ trường hợp quy định tại khoản 19 Điều 168 Nghị định này.
2. Tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải nguy hại được tự xử lý chất thải nguy hại trong khuôn viên cơ sở phát sinh chất thải khi đáp ứng các yêu cầu sau đây:
a) Thực hiện bằng công nghệ, công trình bảo vệ môi trường, thiết bị sản xuất sẵn có trong khuôn viên cơ sở phát sinh chất thải và phải bảo đảm đạt yêu cầu về bảo vệ môi trường theo quy định;
b) Phải phù hợp với quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường hoặc giấy phép môi trường thành phần quy định tại khoản 1 Điều này;
c) Không đầu tư mới lò đốt và bãi chôn lấp để xử lý chất thải nguy hại, trừ trường hợp phù hợp với nội dung quản lý chất thải rắn trong các quy hoạch có liên quan.
3. Cơ sở y tế có phát sinh chất thải y tế nguy hại tự xử lý chất thải y tế nguy hại phát sinh trong khuôn viên cơ sở khi đáp ứng yêu cầu tại khoản 2 Điều này.
4. Cơ sở y tế có công trình xử lý chất thải y tế nguy hại đặt trong khuôn viên để thực hiện việc tự xử lý và xử lý chất thải y tế nguy hại cho các cơ sở y tế lân cận (mô hình cụm) theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thì không được coi là cơ sở thực hiện dịch vụ xử lý chất thải nguy hại. Việc vận chuyển chất thải y tế nguy hại từ các cơ sở y tế lân cận để xử lý theo mô hình cụm được thực hiện bởi các tổ chức, cá nhân theo quy định tại khoản 4 Điều 83 Luật Bảo vệ môi trường hoặc theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
5. Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn kỹ thuật về xử lý, sử dụng, tái sử dụng chất thải nguy hại. Trường hợp chưa ban hành được quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật thì áp dụng tiêu chuẩn của một trong các nước thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển.”
Chất thải nguy hại bắt buộc phải được xử lý bằng công nghệ đạt tiêu chuẩn, phù hợp với quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Đây là yếu tố then chốt nhằm ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe con người và hệ sinh thái.
Nhà nước khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải nguy hại, đặc biệt là các công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường, có khả năng tái chế, thu hồi năng lượng hoặc đồng xử lý.
Các cơ sở xử lý chất thải nguy hại phải đáp ứng hàng loạt điều kiện nghiêm ngặt: Có giấy phép môi trường, nhân sự chuyên môn, quy trình an toàn, kế hoạch quản lý môi trường, và ký quỹ bảo vệ môi trường trong trường hợp có hoạt động chôn lấp. Đây là cơ chế nhằm kiểm soát rủi ro và đảm bảo trách nhiệm pháp lý của đơn vị xử lý.
Về tiêu chí công nghệ xử lý, Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao nhiệm vụ ban hành tiêu chí và hướng dẫn cụ thể. Các công nghệ được khuyến khích là công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và thân thiện với môi trường.
Đối với các tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải nguy hại, pháp luật cho phép tự xử lý trong khuôn viên cơ sở nhưng chỉ khi đáp ứng đủ yêu cầu về công nghệ, môi trường và không được đầu tư mới lò đốt, bãi chôn lấp nếu không phù hợp quy hoạch.
Theo đó, xử lý chất thải nguy hại và tiêu chí về công nghệ xử lý được quy định rất rõ ràng, hướng tới mục tiêu an toàn, hiện đại, thân thiện môi trường, đồng thời khuyến khích xã hội hóa và phát triển bền vững trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Trân trọng./.