Thông báo rút kinh nghiệm số 894/TB-VKSTC ngày 26/11/2020 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 894/TB-VKSTC NGÀY 26/11/2020 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO VỀ VỤ ÁN “LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1.1. Lãnh đạo, Kiểm sát viên đánh giá chứng cứ không đầy đủ, còn để lọt tội phạm và người phạm tội trong quá trình THQCT và KSĐT vụ án.

- Tài liệu trong hồ sơ vụ án thể hiện Phan Ngọc Thụy có hành vi scan hình ảnh logo của BFMC lên văn bản để đưa cho Phạm Thị Phi Phượng thực hiện hành vi giả mạo chữ ký ông Ban Bong Ho, làm giả Phụ lục Hợp đồng thầu phụ số 03/DQ.2006 ngày 25/12/2012.

Ngoài ra, để chiếm đoạt được số tiền 717.425,77 USD, Phạm Thị Phi Phượng đã hứa hẹn chi cho Phan Ngọc Thụy 18% trên số tiền chuyển đến tài khoản của Công ty TNHH Bến thủy nội địa Haduc và được Phan Ngọc Thụy đồng ý. Thực hiện đề nghị của Phượng, Phan Ngọc Thụy đã thực hiện các hành vi: cung cấp số liệu công nợ, hướng dẫn thủ tục thanh toán, soạn thảo văn bản, scan hình ảnh logo của BFMC lên văn bản, làm phụ lục hợp đồng thầu phụ và thực hiện nhiều hành vi khác như đã nêu trên để thanh toán được số tiền 717.425,77 USD chuyển vào tài khoản của Công ty TNHH Bến thủy nội địa Haduc theo đúng yêu cầu của Phạm Thị Phi Phượng; sau khi nhận được số tiền 717.425,77 USD Phạm Thị Phi Phượng đã chỉ đạo người nhà chuyển cho Thụy 3,2 tỷ đồng như đã hứa hẹn trước, Phan Ngọc Thụy đã thừa nhận và khai chi số tiền trên cho nhiều đối tượng có trách nhiệm trong việc thanh toán.

Những hành vi này của Phạm Thị Phi Phượng và Phan Ngọc Thụy có đầy đủ dấu hiệu của tội “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”, “Đưa hối lộ” và “Nhận hối lộ” cần phải được điều tra làm rõ và xử lý theo quy định pháp luật, có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm.

- Khi Phạm Thị Phi Phượng đến trụ sở của Cenco 1 trực tiếp đặt vấn đề thanh toán công nợ, Nguyễn Mạnh Tiến đã không kiểm tra thực chất tư cách đại diện cho nhà thầu BFMC của Phượng. Quá trình thẩm định các văn bản liên quan, như văn bản số BFMC/0268 ngày 01/12/2012 có nội dung đề nghị chuyển tiền vào tài khoản của Công ty TNHH Bến thủy nội địa Haduc, Phụ lục của Hợp đồng số 03/DQ.2006 ngày 25/12/2012 giữa Ciencol với BFMC, Nguyễn Mạnh Tiến không kiểm tra tính xác thực của các văn bản này nhưng vẫn ký nháy để trình Lãnh đạo Ciencol ký ban hành. Những văn bản do Nguyễn Mạnh Tiến thẩm định, ký nháy (Phụ lục Hợp đồng số 03/DQ2006 ngày 25/12/2012, văn bản số 1143/TCT-KHTT ngày 06/12/2012 và văn bản số 1195/TCT-KHTT ngày 17/12/2012) và được ông Cấn Hồng Lai (Tổng giám đốc), ông Phạm Quảng Dương (Phó Tổng giám đốc) ký, đóng dấu là căn cứ để Ban QLDA Dung Quất chuyển số tiền 717.425,77 USD đến tài khoản của Công ty TNHH Bến thủy nội địa Haduc để bị cáo Phạm Thị Phi Phượng chiếm đoạt, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho Cienco1. Hành vi nêu trên của Nguyễn Mạnh Tiến có dấu hiệu của tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” nhưng không được điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật, có dấu hiệu bỏ lọt người phạm tội.

1.2. Kiểm sát viên thực hành quyền công tố tại phiên tòa sơ thẩm còn bị động trong xử lý tình huống tranh tụng tại phiên tòa; Tòa án sơ thẩm tuyên mức án đối với bị cáo còn nhẹ nhưng Viện kiểm sát không kháng nghị hoặc báo cáo kháng nghị kịp thời.

- Trong quá trình thẩm vấn tại phiên tòa, Hội đồng xét xử sơ thẩm đã không đánh giá đầy đủ, chính xác nội dung các Quyết định số 0402/QĐ- TCT-TCCB-LĐ ngày 19/9/2011 và Quyết định số 0517/QĐ-TCT-TCCB- LĐ ngày 29/9/2011 về việc trưng tập ông Phan Ngọc Thụy; mặc dù, tại phiên tòa đại diện Ciencol không trả lời được lý do phải ban hành hai Quyết định trên đối với Phan Ngọc Thụy khi tham gia giải quyết công việc liên quan đến gói thầu 5B và xin khất trả lời sau, nhưng Kiểm sát viên giữ quyền công tố không kịp thời đề nghị Hội đồng xét xử cho dừng phiên tòa để triệu tập những người liên quan của Cienco 1 nhằm làm rõ nội dung này. Chính vì vậy, trong phần nhận định của bản án, Hội đồng xét xử sơ thẩm cho rằng tại thời điểm các bị cáo thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, chưa xác định rõ yếu tố chủ thể của tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” đối với Phan Ngọc Thụy, từ đó tuyên bị cáo Phan Ngọc Thụy không phạm tội này.

- Trong vụ án này, số tiền mà bị cáo Phạm Thị Phi Phượng đã chiếm đoạt của Ciencol có giá trị đặc biệt lớn (tương đương 14.962.951.231 đồng). Trong quá trình điều tra cũng như tại phiên tòa, bị cáo Phạm Thị Phi Phượng khai báo không thành khẩn, không thể hiện sự ăn năn hối cải cũng như chưa khắc phục hậu quả mà bị cáo đã gây ra. Theo quy định tại điểm a, khoản 4, Điều 139, Bộ luật hình sự năm 1999 thì người phạm tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên phải chịu mức hình phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Việc Hội đồng xét xử cấp sơ thẩm áp dụng khoản 2, Điều 46 Bộ luật hình sự đổi với bị cáo Phạm Thị Phi Phượng, nhưng trong Bản án hình sự sơ thẩm lại không ghi cụ thể nội dung của tình tiết giảm nhẹ được áp dụng để tuyên phạt bị cáo Phạm Thị Phi Phượng mức án 15 năm tù là nhẹ, chưa tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội của bị cáo. Tuy nhiên, Viện kiểm sát nhân dân cấp sơ thẩm và Viện kiểm sát nhân dân cấp phúc thẩm không kháng nghị phúc thẩm hoặc không báo cáo kháng nghị giám đốc thẩm về mức hình phạt đối với bị cáo Phạm Thị Phi Phượng.

Trên cơ sở báo cáo đề nghị của Viện kiểm sát cấp dưới, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Kháng nghị giám đốc thẩm số 08/VKSTC- V7 ngày 22/8/2019 kháng nghị toàn bộ Bản án hình sự phúc thẩm số 232/HSPT ngày 08/10/2018 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; Đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm theo hướng hủy Bản án hình sự phúc thẩm số 232/HSPT ngày 08/10/2018 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng và Bản án hình sự sơ thẩm số 04/HSST ngày 18/01/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi để điều tra lại và xử lý vụ án theo đúng quy định của pháp luật, khắc phục những vi phạm nghiêm trọng nêu trên của Tòa án 2 cấp dẫn đến có sai lầm nghiêm trọng trong giải quyết vụ án.

Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự thông báo để Viện kiểm sát nhân dân các cấp nghiên cứu, rút kinh nghiệm./.