Thông báo rút kinh nghiệm số 82/TB-VKSTC ngày 27/4/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong vụ án kinh doanh thương mại “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 82/TB-VKSTC NGÀY 27/4/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO TRONG VỤ ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI “TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Vấn đề cần rút kinh nghiệm trong vụ án này là việc xác định phạm vi nghĩa vụ bảo đảm của tài sản thế chấp là nhà đất 288/7 Lê Văn Q của bên thứ ba.

Tại Quyết định giám đốc thẩm số 16/2021/DS-GĐT ngày 13/9/2021 của Ủy ban Thẩm phán TAND cấp cao nhận định:

Tại khoản 2 Điều 1 của HĐTC số 77 giữa bên nhận bảo đảm là Ngân hàng E (bên A), bên bảo đảm là ông D, bà B (bên B), bên được bảo lãnh là Công ty QM (bên C) có nội dung: Nghĩa vụ được bảo đảm của bên C và (hoặc) bên B đối với các khoản nợ gốc, số dư bảo lãnh (chưa bao gồm lãi, tiền phạt và các chi phí liên quan khác) tại mọi thời điểm là 16.296.000.000 đồng.

Và tại đoạn 2 của khoản 2 này thể hiện: “tài sản trên được dùng để đảm bảo cho 2 nghĩa vụ thanh toán tại Ngân hàng E với tổng số tiền là 16.296.000.000 đồng”.

Để từ đó cho rằng, trách nhiệm bảo lãnh theo HĐTC số 77 của ông D, bà B chỉ giới hạn trách nhiệm bảo lãnh của ông D, bà B bằng 16.296.000.000 đồng và cho rằng Bản án phúc thẩm đã không giới hạn trách nhiệm bảo lãnh khi tuyên ông D, bà B chịu trách nhiệm số tiền 31.888.935.399 đồng, nên đã sửa một phần bản án phúc thẩm, là không đúng. Bởi vì, xét toàn bộ HDTC số 77 xác định nghĩa vụ bên B và bên C:

Khoản 1 Điều 1 HĐTC số 77 thể hiện: Nghĩa vụ được bảo đảm là các nghĩa vụ của bên C và (hoặc) bên B (nếu có) tại bên A bao gồm nhưng không giới hạn nợ gốc, nợ lãi, lãi quả hạn... theo hợp đồng này và các hợp đồng tín dụng, hợp đồng cấp bảo lãnh... sau:

- Một phần Hợp đồng tín dụng số 1403-LAV-201200351 ngày 14/6/2012.

-Hợp đồng tín dụng số 1403–LAV–200900736 ngày 14/12/2009 và các biên bản sửa đổi bổ sung.

Nội dung này xác định trách nhiệm của bên C và (hoặc) bên B đối với bên A bao gồm nhưng không giới hạn nợ gốc, nợ lãi, lãi quá hạn... đối với 02

HĐTD nêu trên.

Tiếp đó, tại Điều 3 HĐTC số 77 thể hiện về giá trị tài sản bảo đảm được tạm tính là 16.296.000.000d. “Việc thỏa thuận giá trị trên chỉ để làm cơ sở xác định mức cấp tín dụng, trong trường hợp phải xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ thì toàn bộ số tiền thu được sẽ dùng để thanh toán toàn bộ nghĩa vụ trả nợ còn lại của bên C, bên B tại bên A”.

Như vậy, tổng nghĩa vụ bảo đảm, bao gồm gốc và nợ lãi phát sinh đến ngày 27/11/2019 theo một phần HĐTD số 1403-LAV-201200351 và HĐTD số 1403-LAV-200900736 nêu trên là 31.888.935.399 đồng và được bảo đảm thực hiện bằng tài sản thế chấp là nhà đất tại 288/7 Lê Văn Q.

Bản án phúc thẩm số 746/2020/KDTM-PT ngày 05/8/2020, TAND thành phố H tuyên nghĩa vụ bảo đảm theo HĐTC số 77 cho số nợ vay bao gồm nợ vay và nợ lãi phát sinh (lãi trong hạn, lãi quá hạn) của 02 HĐTD với số tiền là 31.888.935.399 đồng là phù hợp với thỏa thuận của các bên, theo quy định của pháp luật, nên có căn cứ, cần giữ nguyên Bản án phúc thẩm này.

Trong công tác kiểm sát việc giải quyết vụ việc KDTM, VKSND cấp sơ thẩm đã kịp thời phát hiện vi phạm về phạm vi trách nhiệm bảo đảm nên đã ban hành kháng nghị phúc thẩm được Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận, nhưng lại bị TAND cấp cao sửa bản án phúc thẩm. Vụ án phải tiếp tục giai đoạn tố tụng nữa lên đến TAND tối cao, do vi phạm của TAND cấp cao cần được rút kinh nghiệm.

Trên đây là một số vấn đề cần rút kinh nghiệm trong hoạt động kiểm sát việc giải quyết vụ án KDTM, VKSND tối cao thấy cần thông báo đến VKSND các cấp để rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng kháng nghị và chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án KDTM về “Tranh chấp hợp đồng tín dụng”./.