Thông báo rút kinh nghiệm số 49/TB-VC2-V3 ngày 02/10/2018 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đối với vụ án kinh doanh thương mại tranh chấp hợp đồng xây lắp công trình
THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 49/TB-VC2-V3 NGÀY 02/10/2018 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG ĐỐI VỚI VỤ ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG XÂY LẮP CÔNG TRÌNH
Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:
Ngày 27/02/2010, Công ty trách nhiệm Hữu hạn HELLO Quốc tế Việt Nam (Bên A - sau đây viết tắt là Công ty HELLO) ký với Công ty cổ phần Xây dựng giao thông tỉnh Thừa Thiên Huế (Bên B - sau đây gọi là Công ty giao thông Huế) Hợp đồng xây lắp số 01/HELLO/HĐXL/2010, theo đó: Công ty giao thông Huế nhận thi công Công trình Nhà hành chính - Sản xuất tại Cụm công nghiệp Làng nghề Hương Sơ, phường An Hòa, thành phố Huế cho Công ty HELLO, với giá trị hợp đồng là 9.250.291.000 đồng; thời gian thực hiện hợp đồng 09 tháng (từ ngày 01/03/2010 đến ngày 01/02/2011) kéo dài không quá 02 tháng.
Quá trình thực hiện hợp đồng hai bên đã tiến hành ký 4 đợt nghiệm thu giá trị xây lắp công trình với tổng giá trị 8.235.604.000 đồng {cụ thể: Đợt 1-Biên bản nghiệm thu thanh toán đợt 1 ngày 12/4/2010 giá trị nghiệm thu là 1.503.345.000 đồng; Đợt 2-Biên bản nghiệm thu thanh toán đợt II ngày 22/6/2010 giá trị nghiệm thu là 2.184.028.000 đồng; Đợt 3-Biên bản nghiệm thu thanh toán đợt III ngày 18/8/2010, giá trị nghiệm thu là 2.712.521.000 đồng; Đợt 4-Biên bản nghiệm thu thanh toán đợt IV ngày 10/12/2010, giá trị nghiệm thu là 1.835.710.000 đồng). Hai bên thừa nhận với 4 đợt nghiệm thu này Công ty HELLO dã thanh toán cho Công ty giao thông Huế 5.400.000.000 đồng, còn nợ 2.835.604.000 đồng; do đó, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm buộc Công ty HELLO thanh toán cho Công ty giao thông Huế số tiền còn nợ của 4 đợt nghiệm thu nêu trên là 2.835.604.000 đồng là có căn cứ, hai bên không khiếu nại.
- Xét về giá trị thi công, xây lắp Đợt V và giá trị thi công phát sinh ngoài hợp đồng mà hiện nay hai bên tranh chấp thấy: Công ty giao thông Huế trình bày Công ty đã hoàn thành thi công xây lắp Đợt 5 tại thời điểm tháng 01/2011, với giá trị đạt 405.976.000 đồng; ngoài ra, Công ty còn hoàn thành khối lượng thi công, xây lắp ngoài hợp đồng tại thời điểm tháng 3/2011 đạt giá trị 564.899.000 đồng nên yêu cầu Công ty HELLO nghiệm thu, thanh toán thêm phần này. Như vậy, Công ty giao thông Huế yêu cầu Công ty HELLO thanh toán tổng cộng 5.014.798.933 đồng (gồm giá trị thi công, xây lắp tổng cộng 3.806.479.000 đồng, trong đó giá trị còn nợ của 4 đợt đã nghiệm thu là 2.835.604.000 đồng, giá trị thi thi công xây lắp Đợt 5 và giá trị thi công xây lắp ngoài hợp đồng là 970.875.000 đồng; tiền lãi chậm thanh toán từ ngày 04/4/2013 đến ngày 13/10/2016 là 1.208.499.933 đồng). Trong khi đó, Công ty HELLO cho rằng tổng giá trị thi công, xây lắp Đợt 5 và phần thi công xây lắp ngoài hợp đồng do Công ty giao thông Huế thực hiện chỉ đạt 360.000.000 đồng; các hạng mục thi công xây lắp ngoài hợp đồng chưa có đơn giá thanh toán và các bên chưa ký Biên bản nghiệm thu; ngoài ra, nhiều hạng mục (như Phần xây dựng; điện chiếu sáng; phòng cháy, chữa cháy; hệ thống cung cấp nước và mương thoát nước) thi công dang dở nên Công ty HELLO phải bỏ ra 4.252.346.891 đồng thuê đơn vị khác thi công hoàn chỉnh (có cung cấp chứng từ thuê Doanh nghiệp tư nhân Kim Khánh, Doanh nghiệp tư nhân Mỹ Quang hoàn thành các hạng mục dang dở); do đó, Công ty HELLO không đồng ý thanh toán theo yêu cầu của Công ty giao thông Huế.
Tại Bảng báo cáo tình hình xây dựng nhà hành chính - sản xuất, thì Tư vấn giám sát là Công ty cổ phần Tư vấn & Xây dựng Khánh Phương kết luận 56 hạng mục do Công ty Giao thông Huế thi công chưa hoàn thành nên đề nghị Công ty HELLO yêu cầu Công ty Giao thông Huế có trách nhiệm tiếp tục thi công hoàn thành; Tại Công văn số 246/CV-CT ngày 19/8/2011, Công ty giao thông Huế cũng thừa nhận còn 47 hạng mục thi công có sai sót, chưa được xử lý nên đồng ý để Công ty HELLO khấu trừ 154.000.000 đồng vào giá trị còn phải thanh toán cho Công ty HELLO; Tại điểm a Điều 3 Hợp đồng quy định: “Nếu khối lượng công việc phát sinh tăng hoặc giảm không có đơn giá ghi trong hợp đồng thì phần khối lượng tăng hoặc giảm được tính theo đơn giá tại thời điểm thi công dựa trên đơn giá của Liên sở Tài chính - Xây dựng Thừa Thiên Huế". Như vậy, Công ty giao thông Huế thừa nhận thi công có sai sót, chưa hoàn thiện công trình và đồng ý khấu trừ 154.000.000 đồng vào phần giá trị số tiền Công ty HELLO còn phải thanh toán là phù hợp với kết luận của Tư vấn giám sát; còn đối với phần giá trị thi công xây lắp ngoài hợp đồng thì nếu chưa có đơn giá thanh toán thì lẽ ra, Tòa án cần căn cứ điểm a Điều 3 của Hợp đồng để giải quyết. Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ giá trị thi công đợt V và giá trị thi công phát sinh ngoài hợp đồng là bao nhiêu, chưa tham khảo ý kiến Liên sở Tài chính - Xây dựng tỉnh Thừa Thiên Huế về đơn giá; còn Tòa án cấp phúc thẩm nhận định Công ty HELLO không cung cấp được chứng cứ và từ bỏ yêu cầu giám định; từ đó Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm đều chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Công ty giao thông Huế buộc Công ty HELLO thanh toán 970.875.000 đồng là chưa đủ cơ sở, trái với đề xuất khẩu trừ 154.000.000 đồng vào số tiền nợ còn phải trả của Công ty giao thông Huế, không tôn trọng thỏa thuận tự nguyện của hai bên tại điểm a Điều 3 của Hợp đồng.
- Về vấn đề phạt hợp đồng:
Điểm 8.2 của Hợp đồng xây lắp quy định “Bên B vi phạm do không hoàn thành đúng theo tiến độ thi công được duyệt mà không có sự biến động như động đất, chiến tranh hoặc có nguy cơ xảy ra chiến tranh thì bên B sẽ chịu phạt theo các nội dung sau: + Đến ngày 10/02/2011 không bàn giao thì bên A sẽ phạt bên B 3% tổng giá trị hợp đồng; + Đến ngày 10/3/2011 không bàn giao thì bên A sẽ phạt bên B 5% tổng giá trị hợp đồng; + Sau ngày 10/3/2011 đơn vị thi công chưa bàn giao công trình đưa vào sử dụng thì bên A sẽ chấm dứt hợp đồng và không giải quyết thanh toán cho đơn vị thi công... Ngày 07/6/2010, Công ty HELLO gửi Công văn số 22 CV/Hello cho Công ty giao thông Huế nêu rõ đến nay chưa hoàn thiện phần móng trong khi theo tiến độ ghi trong hợp đồng thì phải hoàn thành tầng 1 và đổ bê tông dầm sàn tầng 2. Tại Biên bản làm việc về việc giải quyết tiến độ thi công ngày 09/6/2010, Công ty giao thông Huế thừa nhận thi công chậm tiến độ nên cam kết sẽ bứt phá để hoàn thành đúng tiến độ. Ngày 01/3/2011, Công ty HELLO gửi Thông báo số 03/TB/Hello cho Công ty giao Thông Huế phản ánh tiến độ thi công quá chậm trễ và thực tế hiện trường công trình không có người thi công. Ngày 06/4/2011, Công ty HELLO gửi Thông báo số 08/TB/Hello tuyên bố chấm dứt hợp đồng với Công ty giao thông Huế. Ngày 10/4/2011, Công ty giao thông Huế gửi Công ty HELLO Thông báo số 101/CV.KT thừa nhận Công ty giao thông Huế thi công chậm tiến độ, đề nghị chấm dứt hợp đồng và đề nghị Công ty HELLO nghiệm thu thanh toán các phần việc Công ty giao thông Huế đã thi công; nhưng đến ngày 27/8/2011, Công ty giao thông Huế mới bàn giao hồ sơ thi công cho Công ty HELLO. Ngày 12/8/2013, Công ty HELLO gửi Bảng tổng hợp khối lượng thanh toán đến Tòa án nhân dân thành phố Huế yêu cầu phạt hợp Công ty giao thông Huế 5% tổng giá trị hợp đồng như cam kết của hai bên tại khoản 8.2 Điều 8 của Hợp đồng xây lắp và Điều 301 Luật Thương mại năm 2005. Như vậy, Công ty giao thông Huế vi phạm tiến độ thi công, không hoàn thành công trình đúng thời hạn cam kết trong hợp đồng và Công ty HELLO đã có yêu cầu phản tố; nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không tiến hành thủ tục phản tố để giải quyết yêu cầu của Công ty HELLO, còn Tòa án cấp phúc thẩm bỏ qua vấn đề này đều là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Bị đơn.
Ngày 11/5/2015, Tòa án nhân dân thành phố Huế ban hành Quyết định số 155/2015/QĐTCGĐ trưng cầu Trung tâm kiểm định chất lượng xây dựng Đà Nẵng tiến hành giám định giá trị khối lượng xây lắp mà Công ty giao thông Huế đã thực hiện. Ngày 16/6/2015, Công ty HELLO đã nộp 10.000.000 đồng tạm ứng chi phí giám định và ngày 06/7/2015, Tòa án nhân dân thành phố Huế đã chuyển khoản số tiền này cho Trung tâm Kiểm định chất lượng xây dựng Đà Nẵng. Tuy nhiên, tại Văn bản số 130/TTKĐ-KHTH ngày 04/12/2015, Trung tâm Kiểm định chất lượng xây dựng Đà Nẵng từ chối thực hiện giám định vì hồ sơ do Công ty HELLO cung cấp thiếu Nhật ký thi công, thiếu Biên bản thỏa thuận giữa Chủ đầu tư và Đơn vị thi công về việc Chủ đầu tư tiếp tục thực hiện một số công việc mà Đơn vị thi công chưa hoàn thành; nhưng Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm không xử lý số tiền tạm ứng chi phí giám định này là ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Công ty HELLO.
Trên đây là vụ án “Tranh chấp về hợp đồng xây lắp công trình” đã qua Tòa án 2 cấp giải quyết có vi phạm bị Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng hủy toàn bộ bản án phúc thẩm và sơ thẩm để giải quyết lại theo đúng pháp luật theo yêu cầu của Bị đơn. Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trong khu vực nghiên cứu, rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát giải quyết các vụ án kinh doanh thương mại./.