Thông báo rút kinh nghiệm số 19/TB-VC2-V3 ngày 04/3/2019 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đối với vụ án kinh doanh thương mại bị Tòa án cấp phúc thẩm hủy để xét xử lại liên quan đến tranh chấp giữa các thành viên công ty với nhau về việc chuyển nhượng cổ phần và yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng vô hiệu

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 19/TB-VC2-V3 NGÀY 04/3/2019 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG ĐỐI VỚI VỤ ÁN KINH DOANH THƯƠNG MẠI BỊ TÒA ÁN CẤP PHÚC THẨM HỦY ĐỂ XÉT XỬ LẠI LIÊN QUAN ĐẾN TRANH CHẤP GIỮA CÁC THÀNH VIÊN CÔNG TY VỚI NHAU VỀ VIỆC CHUYỂN NHƯỢNG CỔ PHẦN VÀ YÊU CẦU TUYÊN BỐ HỢP ĐỒNG CHUYỂN NHƯỢNG VÔ HIỆU

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

1. Về hình thức hợp đồng: Hợp đồng chuyển nhượng cổ phần số 01/2014/HDCN CP Lilama-SHB giữa ông Lê Tấn Hòa và Ngân hàng SHB không ghi ngày, tháng chỉ ghi năm 2014 và không thỏa thuận về thời hạn thanh toán là chưa đảm bảo chặt chẽ về mặt hình thức. Căn cứ khoản 2 Điều 404 Bộ luật dân sự năm 2005: “Hợp đồng không bị vô hiệu trong trường hợp có vi phạm về hình thức trừ trường hợp pháp luật có quy định khác". Nhưng bản án sơ thẩm xác định là Hợp đồng vô hiệu để xử không chấp nhận đơn khởi kiện của Ngân hàng SHB là chưa có căn cứ vững chắc. Bởi lẽ:

Tại Điều 2 của Hợp đồng số 01 có quy định về thời hạn, phương thức thanh toán nhưng không thể hiện cụ thể thời hạn thanh toán là ngày, tháng, năm nào. Sau khi ký kết Hợp đồng các bên đều không thực hiện nghĩa vụ của mình theo Hợp đồng. Nhưng tại Biên bản họp Đại hội cổ đông ngày 16/4/2015, ông Hòa tham gia và tiếp tục thỏa thuận việc mua 110.000 cổ phần của Ngân hàng SHB và xác định thời điểm chuyển nhượng là ngày 16/4/2015. Sau đó, Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB làm thủ tục báo cáo lên Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư xin phép đăng ký kinh doanh thay đổi lần thứ 4, nội dung thay đổi bao gồm tên Công ty và phần chuyển nhượng vốn góp của các cổ đông trong đó có Ngân hàng SHB. Tại Giấy phép kinh doanh được cấp ngày 07/5/2015 sửa đổi lần thứ 4, thể hiện ông Lê Tấn Hòa nắm giữ 972.000 cổ phần, chiếm tỷ lệ 97,27%; cổ phần của Ngân hàng SHB là 0 (không).

Tại Biên bản xác minh ngày 21/9/2017, Phòng Đăng ký kinh doanh - Sở Kế hoạch và Đầu tư xác định: Ngân hàng SHB không phải là cổ đông sáng lập của Công ty, nên việc chuyển nhượng cổ phần của Ngân hàng SHB cho các cá nhân, tổ chức không phải thông báo cho Phòng Đăng ký kinh doanh, mà chỉ thực hiện thông báo cho nội bộ Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB và ghi nhận trong số cổ đông của Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB. Theo quy định tại khoản 5 Điều 87 Luật Doanh nghiệp năm 2005 (nay là Điều 126 Luật Doanh nghiệp năm 2014) thì “Giấy tờ chuyển nhượng phải được bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng hoặc đại diện uỷ quyền của họ ký. Bên chuyển nhượng vẫn là người sở hữu cổ phần có liên quan cho đến khi tên của người nhận chuyển nhượng được đăng ký vào sổ đăng ký cổ đông”, nhưng Tòa án cấp sơ thẩm chưa thu thập tài liệu, chứng cứ “Sổ đăng ký cổ đông” của Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB để xem xét đánh giá hiệu lực của việc chuyển nhượng cổ phần giữa Ngân hàng SHB và ông Lê Tấn Hòa đã được đăng ký vào sổ đăng ký cổ đông hay chưa? Án sơ thẩm chỉ căn cứ vào lời khai nhận của ông Hòa và Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB là chưa đủ căn cứ.

2. Về thành phần dự họp: Tại Biên bản họp Đại hội đồng cổ đông ngày 16/4/2015, ông Lê Tấn Hòa - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Lilama-SHB chủ trì họp cho rằng ông Nguyễn Văn Lê đại diện phần vốn góp Ngân hàng SHB có tham dự cuộc họp. Ngân hàng SHB không thừa nhận ông Nguyễn Văn Lê có tham dự cuộc họp này. Tòa án cấp sơ thẩm chưa lấy lời khai, chưa xác minh ông Nguyễn Văn Lê và các thành viên góp vốn khác có mặt tại cuộc họp này để làm rõ ông Nguyễn Văn Lê có tham dự cuộc họp hay không? Nhưng Tòa án cấp sơ thẩm nhận định: Ngày 16/4/2015 Ngân hàng SHB vẫn còn tư cách cổ đông, có tham gia cuộc họp Đại hội đồng cổ đông với tư cách là cổ đông của Công ty, chiếm 11% tỷ lệ phần vốn góp và xác định đến thời điểm này SHB vẫn còn là cổ đông của Công ty Lilama-SHB là chưa đủ căn cứ.

3. Về Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: Tòa án cấp sơ thẩm tuyên: buộc ông Lê Tấn Hòa có trách nhiệm hoàn trả cho Ngân hàng SHB 110.000 cổ phần (tương ứng với tỷ lệ 11% vốn Điều lệ) và Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama SHB có trách nhiệm cùng với ông Lê Tấn Hòa thực hiện các thủ tục pháp lý để SHB nhận lại 110.000 cổ phần, tương ứng với tỷ lệ 11% vốn điều lệ của Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama - SHB là không rõ ràng, khó thi hành án vì, theo nội dung Công văn số 20/TB-ĐKKD ngày 23/5/2017 của Phòng đăng ký kinh doanh -Sở Kế hoạch và Đầu tư. Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Lilama - SHB đăng ký xin Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (thay đổi lần thứ 4) “Nội dung trong Giấy chứng nhận Đăng ký Doanh nghiệp đã cấp chưa chính xác với hồ sơ gốc nên yêu cầu Doanh nghiệp hoàn chỉnh và nộp hồ sơ hợp lệ trong thời hạn 30 ngày để xem xét cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp”. Tại phiên tòa phúc thẩm ông Lê Tấn Hòa và Công ty CP đầu tư xây dựng Lilama SHB (Công ty cổ phần Phú Mỹ Trung Việt) đều thừa nhận chưa có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh được cấp mới. Do vậy, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần thứ 4 ngày 07/5/2015 chưa được công nhận. Nên vốn điều lệ của Công ty cổ phần Phú Mỹ Trung Việt chưa được xác định, làm rõ nhưng Tòa án cấp sơ thẩm, tuyên án trả 110.000 cổ phần (tương ứng với 11% vốn Điều lệ) của Công ty, trong khi vốn điều lệ của Công ty chưa được xác định tại Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Bản án sơ thẩm tuyên như vậy khó cho việc thi hành án, nếu vốn điều lệ tăng lên hoặc giảm xuống sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự.

4. Về yêu cầu số tiền hoàn trả: Tại phiên tòa phúc thẩm người đại diện của bị đơn ông Lê Tấn Hòa, bà Đào Thanh Lịch lại khẳng định: ông Lê Tấn Hòa chỉ có nghĩa vụ trả cho SHB 11% cổ phần chứ không phải trả bằng tiền là 11 tỷ đồng, ông Hòa chỉ hoàn trả số cổ phần đang nắm giữ. Đại diện Ngân hàng SHB yêu cầu ông Hòa trả 11 tỷ đồng và số tiền nợ phạt do chậm trả là 2.502.500.000 đồng. Sự không thống nhất trong các yêu cầu của các dương sự chưa được bản án sơ thẩm dánh giá, xác định rõ và giải quyết các yêu cầu khởi kiện và phản tố của các đương sự một cách rõ ràng, triệt để. Cụ thể: không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, chấp nhận nội dung phản tổ của bị đơn là bao nhiêu so với vốn điều lệ được xác định hợp pháp, đúng pháp luật là bao nhiêu.

Ngoài ra, cấp sơ thẩm chưa xác định, làm rõ thời điểm phát sinh tranh chấp việc chuyển nhượng cổ phần giữa Ngân hàng SHB và ông Lê Tấn Hòa để làm căn cứ xác định việc chậm nghĩa vụ thanh toán như trong Hợp đồng chuyển nhượng đã ký là chưa đảm bảo đúng pháp luật. Việc ông Lê Tấn Hòa cho rằng việc hai bên ký kết hợp đồng chuyển nhượng cổ phần số 01/2014/HĐCN CP Lilama-SHB chỉ nhằm mục đích để Ngân hàng hợp thức hóa hồ sơ báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc rút vốn khỏi Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Lilama - SHB có thực hay không? có vi phạm việc đầu tư ngoài ngành không? các vi phạm nêu trên Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được cần hủy bản án sở thẩm để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm theo đúng pháp luật.

Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến các Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành phố trong khu vực rút kinh nghiệm chung trong quá trình giải quyết các vụ án kinh doanh thương mại./.