Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ bao gồm những nội dung gì?

Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ bao gồm những nội dung gì?

Luật sư cho tôi hỏi: Tôi đang tìm hiểu mua bảo hiểm nhân thọ nhưng bản minh họa nhân viên gửi cho tôi có quá nhiều bảng biểu và con số phức tạp. Tôi muốn biết theo quy định pháp luật, một bộ tài liệu minh họa chuẩn bắt buộc phải bao gồm những nội dung cốt lõi nào để người dân không bị nhầm lẫn giữa quyền lợi cam kết và lãi suất dự kiến? Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn.

MỤC LỤC

1. Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe là gì?

2. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ bao gồm những nội dung gì?

Trả lời:

1. Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe là gì?

Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, việc xác định đúng loại hình bảo hiểm có ý nghĩa quan trọng nhằm giúp người tham gia bảo hiểm hiểu rõ phạm vi bảo vệ cũng như quyền lợi mà mình có thể được hưởng. Pháp luật về kinh doanh bảo hiểm đã đưa ra những khái niệm cụ thể để phân biệt các loại hình bảo hiểm khác nhau. Trong đó, bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe là hai loại hình bảo hiểm phổ biến, gắn liền trực tiếp với các rủi ro liên quan đến con người. Căn cứ theo khoản 13, 15 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 giải thích như sau:

“Điều 4. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

13. Bảo hiểm nhân thọ là loại hình bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết.

....

15. Bảo hiểm sức khỏe là loại hình bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm bị thương tật, tai nạn, ốm đau, bệnh tật hoặc chăm sóc sức khỏe.”

Theo đó, bảo hiểm nhân thọ có thể được hiểu là loại hình bảo hiểm dành cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết. Trong khi đó, bảo hiểm sức khỏe có thể được hiểu là loại hình bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm bị thương tật, tai nạn, ốm đau, bệnh tật hoặc chăm sóc sức khỏe.

Từ khái niệm nêu trên có thể thấy rằng, pháp luật đã xác định rõ nội hàm của bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các sản phẩm bảo hiểm trên thị trường. Việc hiểu rõ các khái niệm này giúp người dân có thể phân biệt đúng loại hình bảo hiểm, đồng thời lựa chọn sản phẩm bảo hiểm phù hợp với nhu cầu bảo vệ tài chính và chăm sóc sức khỏe của bản thân cũng như gia đình.

2. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ bao gồm những nội dung gì?

Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ không chỉ là một bảng tính toán con số đơn thuần mà còn là công cụ pháp lý quan trọng giúp người tham gia bảo hiểm hình dung rõ nét về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trước khi đặt bút ký kết. Theo Điều 29 Thông tư số 67/2023/TT-BTC ngày 02/11/2023 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm, Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Thông tư số 67/2023/TT-BTC”), loại tài liệu này được chuẩn hóa vô cùng nghiêm ngặt để đảm bảo tính minh bạch và trung thực tối đa cho thị trường bảo hiểm nhân thọ, chi tiết như sau:

“Điều 29. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ

1. Tài liệu minh họa bán hàng của các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ do doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng phải đảm bảo:

a) Có sự chấp thuận của chuyên gia tính toán về các giả định dùng để tính toán quyền lợi minh họa trước khi cung cấp cho bên mua bảo hiểm. Các giả định này phải được chuyên gia tính toán xem xét lại theo định kỳ tối thiểu hàng năm để phản ánh đúng với diễn biến tình hình lãi suất, hoạt động đầu tư của doanh nghiệp và diễn biến kinh tế vĩ mô;

b) Đối với những sản phẩm có giá trị hoàn lại, tài liệu minh họa bán hàng phải nêu rõ điều kiện để được nhận giá trị hoàn lại theo quy tắc, điều khoản sản phẩm bảo hiểm và những quyền lợi, kèm theo số tiền cụ thể mà bên mua bảo hiểm được hưởng khi nhận giá trị hoàn lại, nêu rõ những quyền lợi này là có đảm bảo hay không có đảm bảo;

c) Phông chữ sử dụng ở tài liệu minh họa bán hàng là Times New Roman, cỡ chữ tối thiểu là 12 hoặc phông chữ khác với cỡ chữ tương đương;

d) Có mục thông tin lưu ý bên mua bảo hiểm về việc tuân thủ các quy định tại hợp đồng bảo hiểm để bảo đảm quyền và lợi ích khi tham gia bảo hiểm, đặc biệt là nghĩa vụ về đóng phí và kê khai thông tin. Đối với các hợp đồng bảo hiểm có thời hạn lớn hơn 01 năm, tài liệu minh họa bán hàng cần thông tin rõ ràng cho bên mua bảo hiểm biết việc giao kết hợp đồng bảo hiểm là một cam kết dài hạn, việc bên mua bảo hiểm hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm có thể dẫn đến việc không nhận lại được giá trị tương đương với khoản phí bảo hiểm đã đóng;

đ) Trình bày rõ ràng, dễ hiểu và tránh làm cho bên mua bảo hiểm kỳ vọng không thực tế vào số tiền được nhận.

2. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư thực hiện theo mẫu số 22-NT (đối với sản phẩm bảo hiểm liên kết chung), mẫu số 23-NT (đối với sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị) Phụ lục VIII ban hành kèm theo Thông tư này. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm hưu trí thực hiện theo mẫu số 24-NT Phụ lục VIII ban hành kèm theo Thông tư này.

3. Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp sản phẩm bảo hiểm thông qua tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm, tài liệu minh họa bán hàng phải có thêm những thông tin tối thiểu sau đây:

a) Tên, địa chỉ của tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm;

b) Hoạt động đại lý được ủy quyền theo hợp đồng đại lý bảo hiểm;

c) Đối với tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm thực hiện toàn bộ các hoạt động đại lý bảo hiểm theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm: tài liệu minh họa bán hàng phải thể hiện tên, số chứng chỉ đại lý bảo hiểm của nhân viên trong tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm;

d) Đối với các tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm thực hiện một hoặc một số các hoạt động đại lý bảo hiểm theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm có ký thêm hợp đồng đại lý cá nhân nhằm thực hiện hoạt động đại lý cho cùng một hợp đồng bảo hiểm: Tài liệu minh họa bán hàng phải thể hiện tên, số chứng chỉ đại lý bảo hiểm của nhân viên trong tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm và chứng chỉ đại lý bảo hiểm của các đại lý cá nhân của doanh nghiệp bảo hiểm.

4. Tài liệu minh họa bán hàng phải có xác nhận của bên mua bảo hiểm về việc đã được tư vấn đầy đủ và hiểu rõ các nội dung tại tài liệu minh họa bán hàng.”

Dẫn chiếu đến khoản 5 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:

“Điều 4. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

...

5. Hoạt động đại lý bảo hiểm là một hoặc một số hoạt động theo ủy quyền của doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô, bao gồm: tư vấn sản phẩm bảo hiểm; giới thiệu sản phẩm bảo hiểm; chào bán sản phẩm bảo hiểm; thu xếp việc giao kết hợp đồng bảo hiểm; thu phí bảo hiểm; thu thập hồ sơ để phục vụ việc giải quyết bồi thường, trả tiền bảo hiểm.”

Theo đó, tài liệu minh họa bán hàng của các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ do doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng phải đảm bảo:

- Có sự chấp thuận của chuyên gia tính toán về các giả định dùng để tính toán quyền lợi minh họa trước khi cung cấp cho bên mua bảo hiểm. Các giả định này phải được chuyên gia tính toán xem xét lại theo định kỳ tối thiểu hàng năm để phản ánh đúng với diễn biến tình hình lãi suất, hoạt động đầu tư của doanh nghiệp và diễn biến kinh tế vĩ mô;

- Đối với những sản phẩm có giá trị hoàn lại, tài liệu minh họa bán hàng phải nêu rõ điều kiện để được nhận giá trị hoàn lại theo quy tắc, điều khoản sản phẩm bảo hiểm và những quyền lợi, kèm theo số tiền cụ thể mà bên mua bảo hiểm được hưởng khi nhận giá trị hoàn lại, nêu rõ những quyền lợi này là có đảm bảo hay không có đảm bảo;

- Phông chữ sử dụng ở tài liệu minh họa bán hàng là Times New Roman, cỡ chữ tối thiểu là 12 hoặc phông chữ khác với cỡ chữ tương đương;

- Có mục thông tin lưu ý bên mua bảo hiểm về việc tuân thủ các quy định tại hợp đồng bảo hiểm để bảo đảm quyền và lợi ích khi tham gia bảo hiểm, đặc biệt là nghĩa vụ về đóng phí và kê khai thông tin. Đối với các hợp đồng bảo hiểm có thời hạn lớn hơn 01 năm, tài liệu minh họa bán hàng cần thông tin rõ ràng cho bên mua bảo hiểm biết việc giao kết hợp đồng bảo hiểm là một cam kết dài hạn, việc bên mua bảo hiểm hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm có thể dẫn đến việc không nhận lại được giá trị tương đương với khoản phí bảo hiểm đã đóng;

- Trình bày rõ ràng, dễ hiểu và tránh làm cho bên mua bảo hiểm kỳ vọng không thực tế vào số tiền được nhận.

Những yêu cầu nhằm đảm bảo cho bên mua bảo hiểm dễ dàng tiếp cận và đọc hiểu thông tin. Bên cạnh đó, tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư thực hiện theo mẫu số 22-NT (đối với sản phẩm bảo hiểm liên kết chung), mẫu số 23-NT (đối với sản phẩm bảo hiểm liên kết đơn vị) Phụ lục VIII ban hành kèm theo Thông tư số 67/2023/TT-BTC. Tài liệu minh họa bán hàng của sản phẩm bảo hiểm hưu trí thực hiện theo mẫu số 24-NT Phụ lục VIII ban hành kèm theo Thông tư số 67/2023/TT-BTC.

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp sản phẩm bảo hiểm thông qua tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm, tài liệu minh họa bán hàng phải có thêm những thông tin tối thiểu sau đây:

- Tên, địa chỉ của tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm;

- Hoạt động đại lý được ủy quyền theo hợp đồng đại lý bảo hiểm;

- Đối với tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm thực hiện toàn bộ các hoạt động đại lý bảo hiểm theo khoản 5 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022: tài liệu minh họa bán hàng phải thể hiện tên, số chứng chỉ đại lý bảo hiểm của nhân viên trong tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm;

- Đối với các tổ chức hoạt động đại lý bảo hiểm thực hiện một hoặc một số các hoạt động đại lý bảo hiểm theo khoản 5 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 và doanh nghiệp bảo hiểm có ký thêm hợp đồng đại lý cá nhân nhằm thực hiện hoạt động đại lý cho cùng một hợp đồng bảo hiểm: Tài liệu minh họa bán hàng phải thể hiện tên, số chứng chỉ đại lý bảo hiểm của nhân viên trong tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm và chứng chỉ đại lý bảo hiểm của các đại lý cá nhân của doanh nghiệp bảo hiểm.

Lưu ý rằng tài liệu minh họa bán hàng phải có xác nhận của bên mua bảo hiểm về việc đã được tư vấn đầy đủ và hiểu rõ các nội dung tại tài liệu minh họa bán hàng. Những nội dung chi tiết này mang ý nghĩa to lớn trong việc hạn chế tình trạng tư vấn sai lệch, giúp khách hàng tránh được những kỳ vọng không thực tế và hiểu rõ bản chất cốt lõi của bảo hiểm là bảo vệ trước rủi ro kết hợp tích lũy có kỷ luật.

Như vậy, nhìn chung điều khoản trên đã đóng vai trò như một "màng lọc" thông tin, buộc các doanh nghiệp bảo hiểm phải trung thực và chi tiết hóa mọi cam kết đối với khách hàng ngay từ bước tiếp cận đầu tiên. Việc bắt buộc người mua ký xác nhận đã hiểu rõ tài liệu minh họa không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là bằng chứng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho cả hai phía khi có tranh chấp xảy ra. Nhìn rộng hơn, sự minh bạch trong tài liệu minh họa chính là chìa khóa để xây dựng một thị trường bảo hiểm nhân thọ chuyên nghiệp, văn minh và bền vững. Đây là bước tiến quan trọng trong việc củng cố niềm tin của công chúng, giúp mỗi hợp đồng bảo hiểm thực sự trở thành một điểm tựa tài chính an toàn cho người dân Việt Nam.

Trân trọng./.