Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Luật sư cho tôi hỏi: Tôi hiện đang công tác tại một doanh nghiệp tái bảo hiểm và sắp tới được công ty xem xét bổ nhiệm giữ chức vụ Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ. Tuy nhiên, tôi chưa nắm rõ pháp luật hiện hành quy định như thế nào về điều kiện, tiêu chuẩn đối với chức danh này trong doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, đặc biệt là các yêu cầu về trình độ chuyên môn, chứng chỉ nghiệp vụ, kinh nghiệm công tác, tính độc lập trong hoạt động kiểm toán nội bộ cũng như các trường hợp bị hạn chế hoặc không được đảm nhiệm chức vụ. Mong luật sư giải đáp giúp tôi, xin cảm ơn!
MỤC LỤC
1. Doanh nghiệp bảo hiểm là gì?
Trả lời:
1. Doanh nghiệp bảo hiểm là gì?
Trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp các sản phẩm bảo hiểm và thực hiện cam kết bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Để bảo đảm hoạt động này được thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia, pháp luật đã nêu rõ khái niệm doanh nghiệp bảo hiểm tại khoản 17 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:
“Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
...
17. Doanh nghiệp bảo hiểm là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này và luật khác có liên quan để kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe.”
Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm có thể được hiểu là doanh nghiệp được thành lập, tổ chức và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 và luật khác có liên quan để kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh tái bảo hiểm, nhượng tái bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm bao gồm doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe.
Như vậy, đây là chủ thể có tư cách pháp lý, hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực bảo hiểm và chịu sự quản lý chặt chẽ của pháp luật. Có thể thấy, đây là một chủ thể pháp lý quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc vận hành thị trường bảo hiểm. Việc quy định rõ khái niệm và phân loại doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm.
2. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam được quy định như thế nào?
Trong doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam, bộ phận kiểm toán nội bộ giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của hệ thống quản trị, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ. Vì vậy, pháp luật đặt ra điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ nhằm bảo đảm người giữ chức vụ này có đủ trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và năng lực thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm. Căn cứ tại Điều 27 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01/7/2023 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm (sau đây gọi tắt là “Nghị định số 46/2023/NĐ-CP”) được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 31, Điều 11 Nghị định số 97/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ghi nhận như sau:
“Điều 27. Điều kiện, tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ
1. (bị bãi bỏ).
2. Có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong hoặc ngoài nước cấp.
3. Có tối thiểu 03 năm trực tiếp làm việc trong một hoặc các lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán.
4. Quy định tại khoản 2 Điều này có hiệu lực sau 01 năm kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực.”
Về trình độ chuyên môn, Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ phải có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp không có bằng từ đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm thì phải có bằng từ đại học trở lên về một trong các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh, luật, kế toán, kiểm toán trong đó có môn học về bảo hiểm hoặc có bằng đại học trở lên về chuyên ngành khác và có chứng chỉ bảo hiểm do các cơ sở đào tạo về bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp trong hoặc ngoài nước cấp. Điều kiện này cho thấy pháp luật đặc biệt chú trọng đến nền tảng kiến thức chuyên môn của Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ, bởi đây là vị trí có vai trò đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, kiểm soát rủi ro và bảo đảm tính an toàn trong hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm. Việc yêu cầu người giữ chức vụ này phải có hiểu biết về bảo hiểm, tài chính, kế toán và kiểm toán giúp nâng cao chất lượng công tác kiểm toán nội bộ, đồng thời hạn chế những sai sót hoặc rủi ro có thể phát sinh trong quá trình quản lý và điều hành doanh nghiệp. Với điều kiện, tiêu chuẩn này, sẽ có hiệu lực sau 01 năm kể từ ngày Nghị định số 46/2023/NĐ-CP có hiệu lực.
Bên cạnh đó, về kinh nghiệm thực tiễn, Trưởng bộ phậm kiểm toán nội bộ phải có tối thiểu 03 năm trực tiếp làm việc trong một hoặc các lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, ngân hàng, kế toán, kiểm toán. Đây là những lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ với hoạt động kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp bảo hiểm. Tiêu chuẩn này nhằm bảo đảm người thực hiện chức năng kiểm toán nội bộ có đủ kỹ năng nghề nghiệp, khả năng phân tích, đánh giá và phát hiện các rủi ro tài chính, rủi ro quản trị cũng như các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Như vậy, các điều kiện và tiêu chuẩn đối với Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ được pháp luật ghi nhận khá toàn diện và chặt chẽ. Những nội dung này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán nội bộ mà còn bảo đảm tính minh bạch, an toàn tài chính và hiệu quả quản trị trong doanh nghiệp bảo hiểm. Qua đó, góp phần phòng ngừa rủi ro, bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và duy trì sự ổn định, phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm Việt Nam.
Trân trọng./.