Đề xuất Án lệ về việc đưa người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vào tham gia tố tụng trong vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC ĐƯA NGƯỜI CÓ QUYỀN LỢI, NGHĨA VỤ LIÊN QUAN VÀO THAM GIA TỐ TỤNG TRONG VỤ ÁN TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG TÍN DỤNG

Tình huống pháp lý:

Trong giải quyết tranh chấp về hợp đồng tín dụng tại Tòa án, có trường hợp Ngân hàng (tạm gọi là Ngân hàng A) và khách hàng có thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng về việc thế chấp tài sản để bảo đảm cho khoản vay, nhưng sau đó không ký kết hợp đồng thế chấp tài sản. Khách hàng sau đó đem tài sản đi thế chấp cho người khác/Ngân hàng khác để bảo đảm cho khoản vay khác. Đến hạn trả nợ, khách hàng không trả được nợ nên Ngân hàng A khởi kiện tại Tòa án và yêu cầu xử lý tài sản mà các bên đã có thỏa thuận thế chấp ghi trong hợp đồng tín dụng. Trường hợp này, có Tòa án cho rằng các bên có thỏa thuận về tài sản bảo đảm trong hợp đồng tín dụng nhưng không giao kết hợp đồng thế chấp tài sản nên không có cơ sở giải quyết yêu cầu về xử lý tài sản bảo đảm của Ngân hàng A và không đưa bên thứ ba đã nhận thế chấp tài sản vào tham gia tố tụng. Có Tòa án cho rằng trường hợp này các bên đã có thỏa thuận về việc thế chấp tài sản trong hợp đồng tín dụng nên cần phải xem xét vấn đề thế chấp có hợp pháp hay không; việc xem xét này có ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên thứ ba đã nhận thế chấp tài sản sau đó nên cần phải đưa bên thứ ba vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Nội dung đề xuất án lệ:

[4] Theo Điều 7 của Hợp đồng tín dụng số 84/2009/HĐTDDA-DN ngày 31/3/2009 thì Công ty cổ phần B và Ngân hàng A thỏa thuận tài sản bảo đảm là Nhà máy cồn-gas CO2, Nhà máy phân vi sinh gồm toàn bộ máy móc thiết bị và toàn bộ công trình trên đất tại ấp P, thị trấn Q, huyện Q, tỉnh Hậu Giang nhưng sau đó hai bên chưa ký hợp đồng bảo đảm. Hợp đồng tín dụng sửa đổi, bổ sung số 84A/HĐTDBS-DN-2010 ngày 01/4/2010, Hợp đồng tín dụng sửa đổi, bổ sung số 84B/HĐTDBS-DN-2010 ngày 08/6/2010 (đối với mục 7.1 - tài sản bảo đảm nợ vay); Hợp đồng tín dụng số 121/2010/HĐTDHM-DN ngày 18/10/2010, cho thấy Công ty cổ phần B và Ngân hàng A còn không thỏa thuận dùng tài sản là Nhà máy cồn-gas CO2, Nhà máy phân vi sinh gồm toàn bộ máy móc thiết bị và toàn bộ công trình trên đất tại ấp P, thị trấn Q, huyện Q, tỉnh Hậu Giang để bảo đảm cho các khoản vay.

[5] Quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm, Ngân hàng A xác định không ký kết hợp đồng bảo đảm về việc dùng tài sản này để bảo đảm cho khoản vay nào tại Ngân hàng A.

[6] Theo tài liệu được gửi kèm đơn đề nghị giám đốc thẩm và tài liệu được Tòa án nhân dân tối cao thu thập trong giai đoạn xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm cho thấy Công ty trách nhiệm hữu hạn B đang thế chấp tài sản này để bảo đảm cho khoản vay của Công ty cổ phần B tại Ngân hàng M theo Hợp đồng thế chấp số 0349/09/HĐ ngày 03/11/2009.

[7] Do đó, việc Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm không đưa Ngân hàng M vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và không thu thập đầy đủ chứng cứ để làm rõ việc thế chấp có hợp pháp không mà đã quyết định xử lý hoặc không xử lý đối với tài sản này là chưa đủ cơ sở.”