Đề xuất Án lệ về việc định khung hình phạt trong tội “Cưỡng đoạt tài sản”

ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC ĐỊNH KHUNG HÌNH PHẠT TRONG TỘI “CƯỠNG ĐOẠT TÀI SẢN”

Tình huống pháp lý:

Bị cáo có hành vi bắt giữ, uy hiếp tinh thần bị hại nhằm mục đích gây áp lực buộc bị hại hoặc người thân của bị hại phải trả tiền nợ. Bị hại hoặc người thân của bị hại mới trả trước cho bị cáo được một phần nợ.

Nội dung đề xuất án lệ:

“[4]. Về tình tiết định khung tăng nặng tại điểm a khoản 3 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 1999 (nay là điểm a khoản 3 Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015).

[5]. Trong vụ án này, các bị cáo đã có hành vi bắt giữ anh Lê Phước G, uy hiếp tinh thần nhằm gây áp lực để buộc anh G phải trả cho Huỳnh Văn T số tiền mà anh G còn nợ T. Về ý thức chủ quan, mục đích của các bị cáo là nhằm chiếm đoạt được số tiền 390.000.000 đồng. Việc T bắt anh Lê Đức L1 đưa trước 50.000.000 đồng và viết giấy nhận nợ 340.000.000 đồng, anh L1 mới đưa được 30.000.000 đồng không làm thay đổi mục đích chiếm đoạt ban đầu của các bị cáo là 390.000.000 đồng. Vì vậy, hành vi cưỡng đoạt tài sản của các bị cáo phải xác định theo số tiền mà các bị cáo mong muốn chiếm đoạt là 390.000.000 đồng để xác định khung, khoản đối với hành vi phạm tội của các bị cáo; số tiền chiếm đoạt được (30.000.000 đồng) là cơ sở để xác định trách nhiệm dân sự. Do đó, các bị cáo phải chịu trách nhiệm hình sự với số tiền 390.000.000 đồng và phải bị xét xử về tội Cưỡng đoạt tài sản với tình tiết tăng nặng định khung hình phạt “chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng” được quy định tại điểm a khoản 3 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 1999.

[6]. Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm nhận định “mục đích của các bị cáo là nhằm chiếm đoạt số tiền 390.000.000 đồng nhưng thực tế các bị cáo chỉ mới chiếm đoạt được số tiền 30.000.000 đồng”, để xét xử các bị cáo theo khoản 1 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 1999 là áp dụng không đúng quy định của pháp luật, bởi lẽ: tội Cưỡng đoạt tài sản là tội phạm có cấu thành hình thức. Do đó, thời điểm tội phạm hoàn thành là khi các bị cáo bắt giữ anh Lê Phước G và gây áp lực để buộc anh G phải trả số tiền 390.000.000 đồng. Tội phạm hoàn thành không phụ thuộc vào việc các bị cáo đã chiếm đoạt được số tiền 390.000.000 đồng hay chưa. Tình tiết “chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng” là tình tiết định khung tăng nặng của khoản 3 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 1999 nên phải xem xét theo mục đích chiếm đoạt của các bị cáo. Vì vậy, Viện kiểm sát nhân dân tối cao kháng nghị giám đốc thẩm cho rằng cần xét xử các bị cáo với tình tiết định khung tăng nặng “chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng” quy định tại điểm a khoản 3 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 1999 là có căn cứ, đúng pháp luật.”