Đề xuất Án lệ về việc bồi thường hỗ trợ tái định cư
ĐỀ XUẤT ÁN LỆ VỀ VIỆC BỒI THƯỜNG HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ
Tình huống pháp lý:
Thu hồi đất là vấn đề pháp lý quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của những chủ thể có đất bị thu hồi, họ không chỉ bị mất quyền sử dụng đất mà còn phải di dời chỗ ở, thay đổi địa điểm kinh doanh, thay đổi thói quen sinh hoạt hoặc có thể là thay đổi cả công việc thường làm... Tuy nhiên, thực tế có rất nhiều trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm trễ trong việc bồi thường.
Nội dung đề xuất án lệ:
“[5] Theo quy định tại khoản 6 Điều 210 Luật Đất đai 2013 thì: “Đối với những hạng mục đã chi trả xong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì không áp dụng theo quy định của Luật này. Trường hợp những dự án, hạng mục đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc đang chi trả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo phương án đã được duyệt trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì thực hiện theo phương án đã phê duyệt, không áp dụng theo quy định của luật này”. Như vậy, Dự án đã được phê duyệt Phương án bồi thường từ năm 2007 nên việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện theo phương án đã phê duyệt. Tuy nhiên, đến năm 2015 UBND Quận 2 mới ban hành quyết định bồi thường, hỗ trợ cho ông Ch là thuộc trường hợp bồi thường chậm; Ủy ban nhân dân Quận 2 thừa nhận việc bồi thường chậm là do lỗi của Ủy ban nhân dân Quận 2.
[6] Theo quy định tại khoản 2 Điều 9 Nghị định số 197/2004/NĐ- CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; khoản 4 Điều 39 Nghị định số 69/2009/NĐ- CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thì: bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường gây ra mà giá đất tại thời điểm bồi thường do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công bố cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm trả tiền bồi thường; nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi. Do đó, cần thiết phải hủy Bản án phúc thẩm để giải quyết lại vụ án. Khi giải quyết lại vụ án, Tòa án cần xem xét, đánh giá về giá đất tại thời điểm bồi thường và giá đất tại phương án bồi thường của Dự án xem giá đất tại thời điểm nào cao hơn để xem xét đối với Quyết định 5300/QĐ-UBND đúng quy định của pháp luật.
[7] Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm đều xác định Phương án số 21/PA-HĐBT có thời hạn áp dụng là 12 tháng theo quy định tại Điều 51 Quyết định số 106/2005/QĐ-UB ngày 16/6/2005 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; thời điểm Ủy ban nhân dân Quận 2 ban hành Quyết định 5300/QĐ- UBND bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho hộ gia đình ông Ch thì Phương án số 21/PA-HĐBT đã hết thời hạn áp dụng mà không áp dụng các quy định nêu trên để xem xét, giải quyết yêu cầu của ông Ch là không đúng.”