Thông báo rút kinh nghiệm số 60/TB-VKS-DS ngày 12/9/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng về kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 60/TB-VKS-DS NGÀY 12/9/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG VỀ KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN DÂN SỰ “TRANH CHẤP YÊU CẦU THÁO DỠ CÔNG TRÌNH TRÊN ĐẤT; YÊU CẦU HỦY HAI GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ TRANH CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ vụ án, có cơ sở để xác định: Thửa đất tranh chấp có nguồn gốc do bà Phạm Thị Khang (vợ ông Trần Đại Đồng) đã nhận chuyển nhượng từ vợ chồng ông Đinh Dếch vào ngày 02/01/1989, diện tích 1.000 m² tại làng Klá, xã Pờ Tó, huyện A, tỉnh L (nay là thôn 3, xã Pờ Tó, huyện I, tỉnh L). Sau khi nhận chuyển nhượng, bà Khang cho ông Dếch ở nhờ nên bà Khang chưa quản lý, sử dụng thửa đất và cũng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đến ngày 10/6/1997, ông Đinh Dếch lại sang nhượng diện tích đất trên cho ông Nguyễn Văn Ngành. Sau đó, ông Ngành đã tặng cho con trai là ông Nguyễn Văn Công. Còn ông Trần Đức Hiệp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ ông Nguyễn Viết Quyền. Ông Công và ông Hiệp đã làm nhà ở và sinh sống ổn định trên các thửa đất này từ năm 2003 và được Ủy ban nhân dân huyện I, tỉnh L cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Công vào ngày 08/12/2003 đối với thửa đất số 92, diện tích 448m² đất ở và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho cho ông H ngày 12/5/2008 đối với thửa đất 92a, diện tích 400m² đất ở. Đến năm 2018, vợ chồng ông Hiệp, bà Luyên lại sang nhượng thửa đất 92a, diện tích 400m² đất ở cho ông Đặng Văn Quang và bà Trần Thị Phương.

Năm 2003, bà Phạm Thị Khang chết nên chồng và những người con của bà Khang đã khởi kiện yêu cầu vợ chồng ông Công và vợ chồng ông Hiệp trả lại các thửa đất và yêu cầu hủy các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên.

Tuy nhiên, tại Biên bản giải quyết tranh chấp đất đai ngày 29/7/2003 được lập tại Ủy ban nhân dân xã Pờ Tó, do có khiếu nại của ông Trần Đại Đồng có nội dung: Ông Đồng và ông Ngành thống nhất mỗi người 1/2 thửa đất số 92, tờ bản đồ 53 (thửa đất tranh chấp), tương đương mỗi người được 11,85 mét ngang; còn ông Quyền được chia 10 mét đất theo mặt đường của thửa đất 95. Biên bản cuộc họp này có đầy đủ chữ ký của những người tham gia là ông Đồng, ông Ngành và ông Quyền và ông Dếch. Nhưng ông Đồng cho rằng, Ông không tham gia cuộc họp ngày 29/7/2003 là không có cơ sở vì những người trực tiếp giải quyết tranh chấp đất đai tại thời điểm đó gồm: Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Pờ Tó, cán bộ địa chính xã, cán bộ tư pháp xã... đều xác định ông Đồng có tham gia cuộc họp này.

Sau khi thỏa thuận phân chia đất, do ông Đồng và ông Ngành có mâu thuẫn với nhau nên ông Đồng và ông Quyền đã tự đổi đất cho nhau, tức là diện tích đất của ông Đồng được chia ở thửa đất 92 đổi với diện tích đất của ông Quyền được chia ở thửa 95. Nội dung này đã được Ủy ban nhân dân xã Pờ Tó đưa vào sơ đồ vị trí lô đất tranh chấp (thửa 92), thể hiện thửa đất 92 được chia cho ông Quyền 400m² và ông Ngành 474m². Do đó, có đủ cơ sở để xác định ông Quyền đã sử dụng thửa đất 92 từ năm 2003, sau đó, ông Quyền chuyển nhượng thửa đất này cho ông Hiệp, bà Luyên; còn ông Đồng sử dụng thửa đất 95 của ông Quyền.

Tòa án cấp sơ thẩm đã bác đơn khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Tòa án cấp phúc thẩm không xem xét, đánh giá toàn diện các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, từ đó chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc các bị đơn phải trả lại giá trị các thửa đất cho nguyên đơn, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của các bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến thửa đất tranh chấp. Do đó, Quyết định giám đốc thẩm của Tòa án cấp cao tại Đà Nẵng đã chấp nhận quyết định kháng nghị giám đốc thẩm của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; hủy toàn bộ bản án phúc thẩm và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Trên đây là vi phạm của Tòa án nhân dân tỉnh L trong việc giải quyết vụ án “Tranh chấp yêu cầu tháo dỡ công trình trên đất; yêu cầu hủy hai Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tranh chấp quyền sử dụng đất", Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến Viện kiểm sát nhân dân các tỉnh, thành trong khu vực tham khảo và rút kinh nghiệm khi kiểm sát giải quyết vụ án tương tự, để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát.