Thông báo rút kinh nghiệm số 268/TB-VKSTC ngày 12/12/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao rút kinh nghiệm kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính về “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai”

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 268/TB-VKSTC NGÀY 12/12/2024 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỐI CAO RÚT KINH NGHIỆM KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÀNH CHÍNH VỀ “KHIẾU KIỆN QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI”

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm có vi phạm nghiêm trọng về đánh giá tài liệu, chứng cứ dẫn đến kết luận trong bản án không phù hợp với các tình tiết khách quan của vụ án, gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước trong việc bồi thường, giải phóng mặt bằng, cụ thể là:

[1] Quyết định số 02/UBND.90 ngày 03/01/1990 của UBND quận C (nay là UBND huyện C) tạm giao cho bà Trương Thị B một căn nhà tại Khu vật tư cũ (lô K) để ở với nội dung: "Nay chấp thuận cho bà Trương Thị B cư ngụ tại vùng 3 (Khu thông tin văn hóa) tổ 5, được tạm cấp một căn nhà 4,5m x 9m = 40,5m² nhà (khu nhà kho vật tư cũ, căn nhà cuối dãy). Đây là quyết định tạm giao nhà là tài sản trên đất, không phải quyết định tạm giao đất cho bà B. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm lại nhận định cho rằng Quyết định số 02/UBND.90 ngày 03/01/1990 của UBND quận C là “Giấy tờ tạm giao đất” quy định tại khoản 6, Điều 18 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai là không đúng.

[2] Bà B có tên trong Sổ mục kê năm 1995 nhưng Sổ mục kê năm 1995 không phải là giấy tờ khác về quyền sử dụng đất theo quy định tại khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 và Điều 18 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. Những người nhận chuyển nhượng nhà đất của bà B, sau này là bà N (người nhận chuyển nhượng cuối cùng) đều không đăng ký kê khai đối với phần diện tích đất bị thu hồi làm Dự án.

Như vậy, bà N không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 99, Điều 101 Luật Đất đai năm 2013 nên không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại khoản 1 Điều 75 Luật Đất đai năm 2013. Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng bà N có quyết định tạm cấp nhà, có tên trong Sổ mục kê năm 1995 và quá trình sử dụng đất không tranh chấp nên thuộc trường hợp có một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất; tuyên buộc UBND huyện C phải bồi thường về đất cho bà N là không có căn cứ và không đúng quy định của pháp luật.

Trên đây là vi phạm của TAND hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm trong việc giải quyết vụ án hành chính nêu trên, VKSND cấp cao tại Thành phố H phát hiện được vi phạm của Tòa án cấp sơ thẩm và có quan điểm trái với Tòa án cấp phúc thâm nhưng không Thông báo phát hiện vi phạm gửi VKSND tối cao đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát, VKSND tối cao thông báo đến VKSND các cấp cũng tham khảo rút kinh nghiệm trong quá trình kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính tương tự.