Thông báo rút kinh nghiệm số 19/TB-VKS-DS ngày 15/3/2023 của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng kiểm sát việc giải quyết vụ án dân sự về việc tranh chấp hợp đồng vay tài sản

THÔNG BÁO RÚT KINH NGHIỆM SỐ 19/TB-VKS-DS NGÀY 15/3/2023 CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG KIỂM SÁT VIỆC GIẢI QUYẾT VỤ ÁN DÂN SỰ VỀ VIỆC TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG VAY TÀI SẢN

Nội dung vấn đề cần rút kinh nghiệm:

Tại phiên hòa giải ngày 02/7/2021, bà Ngọc thừa nhận có nợ bà Bông nhưng không nhớ số tiền nợ và số tiền đã trả, sẽ kiểm tra giấy tờ và cung cấp cho Tòa án. Sau đó, bà Ngọc cho rằng số tiền 4.097.000.000 đồng là tổng tiền vay và tiền nợ hụi nhưng đã trả hết cho bà Bông nên không chấp nhận yêu cầu khởi kiện. Bà Ngọc cung cấp tờ giấy có ghi chữ “Bông mượn Hon" (Hon là tên gọi khác của bả Ngọc) với tổng số tiền 2.380.000.000 đồng và 8 cuốn sổ có ghi ngày, số tiền, chữ ký của bà Bông, bà Lộc khi nhận tiền.

Các đương sự thống nhất tờ giấy có ghi chữ “Bông mượn Hon” với tổng số tiền 2.380.000.000 đồng chỉ ghi ngày tháng, không ghi năm là do thói quen ghi ở chợ. Bà Ngọc cho rằng số tiền này là tiền trả nợ của “Giấy vay nợ” ngày 30/10/2011. Tại phiên tòa phúc thẩm bà Bông thừa nhận giấy này là do Bà ghi; là tiền bà Ngọc trả nợ năm 2009 nhưng không có chứng cứ chứng minh. Như vậy, đây là ý kiến của bị đơn phản đối yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn chứ không phải yêu cầu phản tố quy định tại Điều 200 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Tòa án cấp sơ thẩm nhận định ý kiến của bà Ngọc đối với số tiền 2.380.000.000 đồng là yêu cầu phản tố được đưa ra sau khi công khai chứng cứ và hòa giải nên không xem xét là giải quyết không triệt để vụ án. Tòa án cấp phúc thẩm không phát hiện ra sai lầm này để hủy bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại cho đúng pháp luật.

Tại biên bản đối chất ngày 06/10/2021, khi bà Ngọc cho rằng số tiền 1.868.200.000 đồng trong 8 cuốn sổ do bà Bông, bà Lộc ký nhận là tiền trả nợ cho bả Bông. Lúc này, bà Bông chỉ yêu cầu thời hạn 01 tuần để bà Bông, bà Ngọc, bà Lộc đối chiếu các khoản đã trả và báo kết quả với Tòa án. Điều này thể hiện, bà Bông không phản đối việc bà Ngọc xác định đã trả nợ bà Bông thông qua những lần thu tiền nói trên. Sau đó, bà Bông cho rằng số tiền Bà và chị Đoàn Thị Thanh Tuyền (con dâu bà Bông) ký nhận là tiền trả nợ và bà Ngọc còn trả thêm nhiều lần chỉ ghi vào sổ bà Bông tổng cộng 597.000.000 đồng (cuốn sổ hiện đã bị thất lạc).

Bà Lộc chai có chơi hụi với bà Ngọc theo hình thức bốc hụi trước, nộp tiền sau; khi thu hại, bà Lộc chỉ ký vào số của bà Ngọc nhưng không có chứng cứ chứng minh. Tại 08 cuốn sổ này có 13 lần bà Bông ký nhận tiền, 02 lần ghi chuyển khoản cho bà Phạm Thị Bông tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, còn lại bà Lộc ký nhận nhưng Tòa án chỉ dựa vào lời khai của bà Bông, bà Lộc đã xác định số tiền ký sổ của bà Lộc là tiền hụi giữa bà Lộc với bà Ngọc để không chấp nhận ý kiến của bà Ngọc là thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, đánh giá chứng cứ chưa toàn diện theo Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm chưa làm rõ số tiền trong giấy vay nợ là chốt vay hay chốt tiền hụi chưa đóng đủ hay cả tiền vay và tiền hụi; khoản tiền mà bà Ngọc cho rằng đã trả nợ cho bà Bông; có hay không việc bà Lộc là người thu tiền cho bà Bông để xác định số tiền trong 8 cuốn số là tiền gì để làm căn cử giải quyết vụ án.

Ngoài ra Tòa án không đưa chị Tuyền vào tham gia tố tụng để xác định số tiền chị Tuyền nhận là tiền hụi hay tiền bà Ngọc trả nợ cho bà Bông là chưa đâm bảo cho việc giải quyết vụ án.

Như vậy, việc Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị Bông buộc bà Hoàng Thị Cẩm Ngọc phải trả cho bà Phạm Thị Bông số tiền 3.476.000.000 đồng là chưa đủ căn cứ, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà Ngọc.

Trên đây là vi phạm của Tòa án nhân dân tỉnh H trong việc giải quyết vụ án dân sự “Tranh chấp hợp đồng vay tài sản" bị cấp giám đốc thẩm hủy Bản án phúc thẩm; Bản án sơ thẩm để xét xử sơ thẩm lại theo quy định. Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng thông báo đến Viện kiểm sát nhân dân tỉnh, thành phố trong khu vực tham khảo và rút kinh nghiệm để nâng cao chất lượng khi kiểm sát giải quyết vụ án dân sự tương tự./.